इदं मे तत्त्वतो राजन्वक्तुमर्हसि भारत ।
अहिंसयित्वाऽपि कथं ब्रह्महत्या विधीयते
idaṃ me tattvato rājanvaktumarhasi bhārata |
ahiṃsayitvā'pi kathaṃ brahmahatyā vidhīyate
Anushasana Parva
Chapter 63: Vyasa on brahmahatya without bloodshed
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि त्रिषष्टितमोऽध्यायः ॥
12 verses · 63 of 274
What happens in this chapter
Vyasa on brahmahatya without bloodshed
Yudhishthira asks how the sin of killing a brahmin can arise without any killing. Bhishma repeats what he once asked Vyasa, son of Parashara and fourth in Vasishtha's line. Vyasa answered without doubt. He is a slayer of a brahmin who calls a poor brahmin for alms and then says there is nothing; who takes away the livelihood of a learned brahmin; who blocks thirsty cattle running to water; who reviles the shruti or the shastras of the munis without understanding them; who will not give his grown, lovely daughter to a fitting groom; who wrongly causes piercing grief to the twice-born; who robs the blind, the lame or the simple of all they have; and who in delusion sets fire to an ashrama, forest, village or town.
युधिष्ठिर उवाच
भीष्म उवाच
व्यासमामन्त्र्य राजेन्द्र पुरा यत्पृष्टवानहम् ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि तदिहैकमनाः शृणु
vyāsamāmantrya rājendra purā yatpṛṣṭavānaham |
tatte'haṃ sampravakṣyāmi tadihaikamanāḥ śṛṇu
चतुर्थस्त्वं वसिष्ठस्य तत्त्वमाख्याहि मे मुने ।
अहिंसयित्वा केनेह ब्रह्महत्या विधीयते
caturthastvaṃ vasiṣṭhasya tattvamākhyāhi me mune |
ahiṃsayitvā keneha brahmahatyā vidhīyate
इति पृष्टो मया राजन्पराशरशरीरजः ।
अब्रवीन्निपुणो धर्मे निःसंशयमनुत्तमम्
iti pṛṣṭo mayā rājanparāśaraśarīrajaḥ |
abravīnnipuṇo dharme niḥsaṃśayamanuttamam
ब्राह्मणं स्वयमाहूय भिक्षार्थे कृशवृत्तिनम् ।
ब्रूयान्नास्तीति यः पश्चात्तं विद्याद्ब्रह्मघातिनम्
brāhmaṇaṃ svayamāhūya bhikṣārthe kṛśavṛttinam |
brūyānnāstīti yaḥ paścāttaṃ vidyādbrahmaghātinam
मध्यस्थस्येह विप्रस्य योऽनूचानस्य भारत ।
वृत्तिं हरति दुर्बुद्धिस्तं विद्याद्ब्रह्मघातिनम्
madhyasthasyeha viprasya yo'nūcānasya bhārata |
vṛttiṃ harati durbuddhistaṃ vidyādbrahmaghātinam
गोकुलस्य तृषार्तस्य जलार्थमभिधावतः ।
उत्पादयति यो विघ्नं तं विद्या** ह्मघातिनम्
gokulasya tṛṣārtasya jalārthamabhidhāvataḥ |
utpādayati yo vighnaṃ taṃ vidyā** hmaghātinam
यः प्रवृत्तां श्रुतिं सम्यकू शास्त्र वा मुनिभिः कृतम् ।
दूषयत्यनभिज्ञाय तं विद्याद्ब्रह्मघातिनम्
yaḥ pravṛttāṃ śrutiṃ samyakū śāstra vā munibhiḥ kṛtam |
dūṣayatyanabhijñāya taṃ vidyādbrahmaghātinam
आत्मजां रूपसम्पन्नां महतीं सदृशे वरे ।
न प्रयच्छति यः कन्यां तं विद्याद्ब्रह्मधातिनम्
ātmajāṃ rūpasampannāṃ mahatīṃ sadṛśe vare |
na prayacchati yaḥ kanyāṃ taṃ vidyādbrahmadhātinam
अधर्मनिरतो मूढो मिथ्या यो वै द्विजातिषु ।
दद्यान्मर्मातिगं शोकं तं विद्याद्ब्रह्मघातिनम्
adharmanirato mūḍho mithyā yo vai dvijātiṣu |
dadyānmarmātigaṃ śokaṃ taṃ vidyādbrahmaghātinam
चक्षुषा विप्रहीणस्य पङ्गुलस्य जडस्य वा ।
हरेत यो वै सर्वस्वं तं विद्या *** घातिनम्
cakṣuṣā viprahīṇasya paṅgulasya jaḍasya vā |
hareta yo vai sarvasvaṃ taṃ vidyā *** ghātinam
आश्रमे वा वने वाऽपि ग्रामे वा यदि वा पुरे ।
अग्निं समुत्सृजेन्मोहात्तं विद्याद्ब्रह्मघातिनम्
āśrame vā vane vā'pi grāme vā yadi vā pure |
agniṃ samutsṛjenmohāttaṃ vidyādbrahmaghātinam
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)