Adi Parva

Chapter 89: The reign of King Dushyanta

इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि एकोननवतितमोऽध्यायः ॥

14 verses · 89 of 261

What happens in this chapter

The reign of King Dushyanta

Asked of Bharata's birth, Vaishampayana begins with his father. Dushyanta, founder of the Paurava line's glory, guards the four-cornered earth and rules every land to the seas. In his reign no one mixes the varnas, no one needs to till under compulsion, and no one does evil. There is no fear of thieves, of hunger or of disease. Each varna delights in its own dharma; the rains come on time, crops are full of savour, and the earth is rich in jewels and cattle. Dushyanta himself is young, built like a thunderbolt, able to lift Mandara with his arms; he is like Vishnu in strength and the sun in splendour.

जनमेजय उवाच

89.1

भगवन्विस्तरेणेह भरतस्य महात्मनः ।
जन्म कर्म च सुश्रूषोस्तन्मे शंसितुमर्हसि

bhagavanvistareṇeha bharatasya mahātmanaḥ |
janma karma ca suśrūṣostanme śaṃsitumarhasi

वैशंपायन उवाच

89.2

पौरवाणां वंशकरो दुष्यन्तो नाम वीर्यवान् ।
पृथिव्याश्चतुरन्ताया गोप्ता भरतसत्तम

pauravāṇāṃ vaṃśakaro duṣyanto nāma vīryavān |
pṛthivyāścaturantāyā goptā bharatasattama

89.3

चतुर्भागं भुवः कृत्स्नं यो भुङ्क्ते मनुजेश्वरः ।
समुद्रावरणांश्चापि देशान्स समितिंजयः

caturbhāgaṃ bhuvaḥ kṛtsnaṃ yo bhuṅkte manujeśvaraḥ |
samudrāvaraṇāṃścāpi deśānsa samitiṃjayaḥ

89.4

आम्लेच्छावधिकान्सर्वान्स भुङ्क्ते रिपुमर्दनः ।
रत्नाकरसमुद्रान्तांश्चातुर्वर्ण्यजनावृतान्

āmlecchāvadhikānsarvānsa bhuṅkte ripumardanaḥ |
ratnākarasamudrāntāṃścāturvarṇyajanāvṛtān

89.5

न वर्णसङ्करकरो न कृष्याकरकृज्जनः ।
न पापकृत्कश्चिदासीत्तस्मिन्राजनि शासति

na varṇasaṅkarakaro na kṛṣyākarakṛjjanaḥ |
na pāpakṛtkaścidāsīttasminrājani śāsati

89.6

धर्मे रतिं सेवमाना धर्मार्थावभिपेदिरे ।
तदा नरा नरव्याघ्र तस्मिञ्जनपदेश्वरे

dharme ratiṃ sevamānā dharmārthāvabhipedire |
tadā narā naravyāghra tasmiñjanapadeśvare

89.7

नासीच्चोरभयं तात न क्षुधाभयमण्वपि ।
नासीद्व्याधिभयं चापि तस्मिञ्जनपदेश्वरे

nāsīccorabhayaṃ tāta na kṣudhābhayamaṇvapi |
nāsīdvyādhibhayaṃ cāpi tasmiñjanapadeśvare

89.8

स्वधर्मै रेमिरे वर्णा दैवे कर्मणि निःस्पृहाः ।
तमाश्रित्य महीपालमासंश्चैवाकुतोभयाः

svadharmai remire varṇā daive karmaṇi niḥspṛhāḥ |
tamāśritya mahīpālamāsaṃścaivākutobhayāḥ

89.9

कालवर्षी च पर्जन्यः सस्यानि रसवन्ति च ।
सर्वरत्नसमृद्धा च मही पशुमती तथा

kālavarṣī ca parjanyaḥ sasyāni rasavanti ca |
sarvaratnasamṛddhā ca mahī paśumatī tathā

89.10

स्वकर्मनिरता विप्रा नानृतं तेषु विद्यते ।
स चाद्भुतमहावीर्यो वज्रसंहननो युवा

svakarmaniratā viprā nānṛtaṃ teṣu vidyate |
sa cādbhutamahāvīryo vajrasaṃhanano yuvā

89.11

उद्यम्य मन्दरं दोर्भ्यां वहेत्सवनकाननम् ।
चतुष्पथगदायुद्धे सर्वप्रहरणेषु च

udyamya mandaraṃ dorbhyāṃ vahetsavanakānanam |
catuṣpathagadāyuddhe sarvapraharaṇeṣu ca

89.12

नागपृष्ठेऽश्वपृष्ठे च बभूव परिनिष्ठतः ।
बले विष्णुसमश्चासीत्तेजसा भास्करोपमः

nāgapṛṣṭhe'śvapṛṣṭhe ca babhūva pariniṣṭhataḥ |
bale viṣṇusamaścāsīttejasā bhāskaropamaḥ

89.13

अक्षोभ्यत्वेऽर्णवसमः सहिष्णुत्वे धरासमः ।
संमतः स महीपालः प्रसन्नपुरराष्ट्रवान्

akṣobhyatve'rṇavasamaḥ sahiṣṇutve dharāsamaḥ |
saṃmataḥ sa mahīpālaḥ prasannapurarāṣṭravān

89.14

भूयो धर्मपरैर्भावैर्मुदितं जनमादिशत्

bhūyo dharmaparairbhāvairmuditaṃ janamādiśat

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)