नागाश्च संविदं कृत्वा कर्तव्यमिति तद्वचः ।
निःस्नेहा वै दहेन्माता असंप्राप्तमनोरथा
nāgāśca saṃvidaṃ kṛtvā kartavyamiti tadvacaḥ |
niḥsnehā vai dahenmātā asaṃprāptamanorathā
Adi Parva
Chapter 22: The nagas cling to the horse's tail
इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि द्वाविंशोऽध्यायः ॥
12 verses · 22 of 261
What happens in this chapter
The nagas cling to the horse's tail
The nagas take counsel among themselves and decide to obey their mother. Pleased, she may yet free them from the curse. So they resolve to make the horse's tail black, clinging to it like black hairs. Meanwhile the two co-wives, daughters of Daksha, having made their wager, travel through the sky to see the horse on the far side of the sea. Again the ocean is described as they pass over it: roaring in the wind, mine of jewels, home of Varuna and the asuras, source of amrita, fed by great rivers. This passage largely repeats the description of the previous chapter.
सौतिरुवाच
प्रसन्ना मोक्षयेदस्मांस्तस्माच्छापाच्च भामिनी ।
कृष्णं पुच्छं करिष्यामस्तुरगस्य न संशयः
prasannā mokṣayedasmāṃstasmācchāpācca bhāminī |
kṛṣṇaṃ pucchaṃ kariṣyāmasturagasya na saṃśayaḥ
इति निश्चित्य ते तस्य कृष्णा वाला इव स्थिताः ।
एतस्मिन्नन्तरे ते तु सपत्न्यौ पणिते तदा
iti niścitya te tasya kṛṣṇā vālā iva sthitāḥ |
etasminnantare te tu sapatnyau paṇite tadā
ततस्ते पणितं कृत्वा भगिन्यौ द्विजसत्तम ।
जग्मतुः परया प्रीत्या परं पारं महोदधेः
tataste paṇitaṃ kṛtvā bhaginyau dvijasattama |
jagmatuḥ parayā prītyā paraṃ pāraṃ mahodadheḥ
कद्रूश्च विनता चैव दाक्षायण्यौ विहायसा ।
आलोकयन्त्यावक्षोभ्यं समुद्रं निधिमम्भसाम्
kadrūśca vinatā caiva dākṣāyaṇyau vihāyasā |
ālokayantyāvakṣobhyaṃ samudraṃ nidhimambhasām
वायुनाऽतीव सहसा क्षोभ्यमाणं महास्वनम् ।
तिमिंगिलसमाकीर्णं मकरैरावृतं तथा
vāyunā'tīva sahasā kṣobhyamāṇaṃ mahāsvanam |
timiṃgilasamākīrṇaṃ makarairāvṛtaṃ tathā
संयुतं बहुसाहस्रैः सत्वैर्नानाविधैरपि ।
घोरर्घोरमनाधृष्यं गम्भीरमतिभैरवम्
saṃyutaṃ bahusāhasraiḥ satvairnānāvidhairapi |
ghorarghoramanādhṛṣyaṃ gambhīramatibhairavam
आकरं सर्वरत्नानामालयं वरुणस्य च ।
नागानामालयं चापि सुरम्यं सरितां पतिम्
ākaraṃ sarvaratnānāmālayaṃ varuṇasya ca |
nāgānāmālayaṃ cāpi suramyaṃ saritāṃ patim
पातालज्वलनावासमसुराणां तथालयम् ।
भयंकराणां सत्त्वानां पयसो निधिमव्ययम्
pātālajvalanāvāsamasurāṇāṃ tathālayam |
bhayaṃkarāṇāṃ sattvānāṃ payaso nidhimavyayam
शुभ्रं दिव्यममर्त्यानाममृतस्याकरं परम् ।
अप्रमेयमचिन्त्यं च सुपुम्यजलसंमितम्
śubhraṃ divyamamartyānāmamṛtasyākaraṃ param |
aprameyamacintyaṃ ca supumyajalasaṃmitam
महानदीभिर्बह्वीभिस्तत्र तत्र सहस्रशः ।
आपूर्यमाणमत्यर्थं नृत्यन्तमिव चोर्मिभिः
mahānadībhirbahvībhistatra tatra sahasraśaḥ |
āpūryamāṇamatyarthaṃ nṛtyantamiva cormibhiḥ
इत्येवं तरलतरोर्मिसंकुलं ते
गम्भीरं विकसितमम्बरप्रकाशम् ।
पातालज्वलनशिखाविदीपिताङ्गं
गर्जन्तं द्रुतमभिजग्मतुस्ततस्ते
ityevaṃ taralatarormisaṃkulaṃ te
gambhīraṃ vikasitamambaraprakāśam |
pātālajvalanaśikhāvidīpitāṅgaṃ
garjantaṃ drutamabhijagmatustataste
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)