अस्माकमनुरूपो वै यः स्याद्गन्धर्व वेदवित् ।
पुरोहितस्तमाचक्ष्व सर्वं हि विदितं तव
asmākamanurūpo vai yaḥ syādgandharva vedavit |
purohitastamācakṣva sarvaṃ hi viditaṃ tava
Adi Parva
Chapter 199: The Pandavas choose Dhaumya as purohita
इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि चैत्ररथपर्वणि एकोनद्विशततमोऽध्यायः ॥
16 verses · 199 of 261
What happens in this chapter
The Pandavas choose Dhaumya as purohita
Arjuna asks the Gandharva to name a purohita worthy of them. The Gandharva names Dhaumya, younger brother of Devala, who performs tapas at the Utkochaka tirtha. Arjuna gives the Gandharva the agneya astra in due form. Pleased, the Gandharva offers his finest horses and the chakshushi vidya, saying a friend who helps must be repaid. Arjuna asks him to keep the horses until they are needed, and they part with mutual honour from the bank of the Bhagirathi. At Utkochaka the Pandavas choose Dhaumya, who receives them with forest fruits and roots and accepts the office. With him at their head, a knower of the Veda's meaning, equal to Brihaspati in tejas and mantras, they feel guarded, and resolve to go to the svayamvara of the Panchala princess.
अर्जुन उवाच
गन्धर्व उवाच
यवीयान्देवलस्यैष वने भ्राता तपस्यति ।
धौम्य उत्कोचके तीर्थे तं वृणुध्वं यीच्छथ
yavīyāndevalasyaiṣa vane bhrātā tapasyati |
dhaumya utkocake tīrthe taṃ vṛṇudhvaṃ yīcchatha
वैशंपायन उवाच
ततोऽर्जुनोऽस्त्रमाग्नेयं प्रददौ तद्यथाविधि ।
गन्धर्वाय स च प्रीतो वचनं चेदमब्रवीत्
tato'rjuno'stramāgneyaṃ pradadau tadyathāvidhi |
gandharvāya sa ca prīto vacanaṃ cedamabravīt
मयि सन्ति हयश्रेष्ठास्तव दास्यामि वै सखे ।
उपकारकृतं मित्रं प्रतिकारेण योजये
mayi santi hayaśreṣṭhāstava dāsyāmi vai sakhe |
upakārakṛtaṃ mitraṃ pratikāreṇa yojaye
गृह्णीष्व चाक्षुषीं विद्यामिमां भरतसत्तम ।
एवमुक्तोऽर्जुनः प्रीतो वचनं चेदमब्रवीत्
gṛhṇīṣva cākṣuṣīṃ vidyāmimāṃ bharatasattama |
evamukto'rjunaḥ prīto vacanaṃ cedamabravīt
त्वय्येव तावत्तिष्ठन्तु हया गन्धर्वसत्तम ।
कार्यकाले ग्रहीष्यामः स्वस्ति तेऽस्त्विति चाब्रवीत्
tvayyeva tāvattiṣṭhantu hayā gandharvasattama |
kāryakāle grahīṣyāmaḥ svasti te'stviti cābravīt
तेऽन्योन्यमभिसंपूज्य गन्धर्वः पाण्डवाश्च ह ।
रम्याद्भागीरथीतीराद्यथाकामं प्रतस्थिरे
te'nyonyamabhisaṃpūjya gandharvaḥ pāṇḍavāśca ha |
ramyādbhāgīrathītīrādyathākāmaṃ pratasthire
तत उत्कोचकं तीर्थं गत्वा धौम्याश्रमं तु ते ।
तं वव्रुः पाण्डवा धौम्यं पौरोहित्याय भारत
tata utkocakaṃ tīrthaṃ gatvā dhaumyāśramaṃ tu te |
taṃ vavruḥ pāṇḍavā dhaumyaṃ paurohityāya bhārata
तान्धौम्यः प्रतिजग्राह सर्ववेदविदां वरः ।
वन्येन फलमूलेन पौरोहित्येन चैव ह
tāndhaumyaḥ pratijagrāha sarvavedavidāṃ varaḥ |
vanyena phalamūlena paurohityena caiva ha
ते समाशंसिरे लब्धां श्रियं राज्यं च पाण्डवाः ।
ब्राह्मणं तं पुरस्कृत्य पाञ्चालीं च स्वयंवरे
te samāśaṃsire labdhāṃ śriyaṃ rājyaṃ ca pāṇḍavāḥ |
brāhmaṇaṃ taṃ puraskṛtya pāñcālīṃ ca svayaṃvare
पुरोहितेन तेनाथ गुरुणा संगतास्तदा ।
नाथवन्तमिवात्मानं मेनिरे भरतर्षभाः
purohitena tenātha guruṇā saṃgatāstadā |
nāthavantamivātmānaṃ menire bharatarṣabhāḥ
स हि वेदार्थतत्त्वज्ञस्तेषां गुरुरुदारधीः ।
वेदविच्चैव वाग्मी च धौम्यः श्रीमान्द्विजोत्तमः
sa hi vedārthatattvajñasteṣāṃ gururudāradhīḥ |
vedaviccaiva vāgmī ca dhaumyaḥ śrīmāndvijottamaḥ
तेजसा चैव बुद्ध्या च रूपेण यशसा श्रिया ।
मन्त्रैश्च विविधैर्धौम्यस्तुल्य आसीद्बृहस्पतेः
tejasā caiva buddhyā ca rūpeṇa yaśasā śriyā |
mantraiśca vividhairdhaumyastulya āsīdbṛhaspateḥ
स चापि विप्रस्तान्मेने स्वभावाभ्यधिकान्भुवि ।
तेन धर्मविदा पार्था योज्या सर्वविदा वृताः
sa cāpi viprastānmene svabhāvābhyadhikānbhuvi |
tena dharmavidā pārthā yojyā sarvavidā vṛtāḥ
मेनिरे सहिता वीराः प्राप्तं राज्यं च पाण्डवाः ।
बुद्धिवीर्यबलोत्साहैर्युक्ता देवा इवापरे
menire sahitā vīrāḥ prāptaṃ rājyaṃ ca pāṇḍavāḥ |
buddhivīryabalotsāhairyuktā devā ivāpare
कृतस्वस्त्ययनास्तेन ततस्ते मनुजाधिपाः ।
मेनिरे सहिता गन्तुं पाञ्चाल्यास्तं स्वयंवरम्
kṛtasvastyayanāstena tataste manujādhipāḥ |
menire sahitā gantuṃ pāñcālyāstaṃ svayaṃvaram
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)