संवत्सरानृतून्मासान्बुबुधे न बहून्गतान् ।
रममाणस्तया सार्धं यथाकामं नरेश्वरः
saṃvatsarānṛtūnmāsānbubudhe na bahūngatān |
ramamāṇastayā sārdhaṃ yathākāmaṃ nareśvaraḥ
19 verses · 105 of 261
Shantanu lives with Ganga so happily that years pass unnoticed. She bears eight sons, bright as devas, and casts each newborn into the Ganga, saying, 'I please you.' The king grieves but keeps silent, afraid she will leave and mindful of his father's words. Seven sons go this way. As she lifts the eighth, his patience breaks: 'Do not kill him! Who are you? Why slay your sons? This is a great sin.' Ganga answers that she will not harm this son, but their compact is ended. She is Ganga, daughter of Jahnu, and the sons were the Vasus cursed by Vasishtha, freed by her at birth. She asks him to protect the eighth son, born of their shared power, and departs.
वैशंपायन उवाच
संवत्सरानृतून्मासान्बुबुधे न बहून्गतान् ।
रममाणस्तया सार्धं यथाकामं नरेश्वरः
saṃvatsarānṛtūnmāsānbubudhe na bahūngatān |
ramamāṇastayā sārdhaṃ yathākāmaṃ nareśvaraḥ
दिविष्ठान्मानुषांश्चैव भोगान्भुङ्क्ते स वै नृपः ।
आसाद्य शान्तनुः श्रीमान्मुमुदे योषितां वराम्
diviṣṭhānmānuṣāṃścaiva bhogānbhuṅkte sa vai nṛpaḥ |
āsādya śāntanuḥ śrīmānmumude yoṣitāṃ varām
ऋतुकाले तु सा देवी दिव्यं गर्भमधारयत् ।
अष्टावजनयत्पुत्रांस्तस्मादमरसन्निभान्
ṛtukāle tu sā devī divyaṃ garbhamadhārayat |
aṣṭāvajanayatputrāṃstasmādamarasannibhān
जातं जातं च सा पुत्रं क्षिपत्यम्यसि भारत ।
सूतके कण्ठमाक्रम्य तान्निनाय यमक्षयम्
jātaṃ jātaṃ ca sā putraṃ kṣipatyamyasi bhārata |
sūtake kaṇṭhamākramya tānnināya yamakṣayam
प्रीणाम्यहं त्वामित्युक्त्वा गङ्गास्रोतस्यमज्जयत् ।
तस्य तन्न प्रियं राज्ञः शान्तनोरभवत्तदा
prīṇāmyahaṃ tvāmityuktvā gaṅgāsrotasyamajjayat |
tasya tanna priyaṃ rājñaḥ śāntanorabhavattadā
न च तां किंचनोवाच त्यागाद्भीतो महीपतिः ।
अमीमांस्या कर्मयोनिरागमश्चेति शान्तनुः
na ca tāṃ kiṃcanovāca tyāgādbhīto mahīpatiḥ |
amīmāṃsyā karmayonirāgamaśceti śāntanuḥ
स्मरन्पितृवचश्चैव नापृच्छत्पुत्रकिल्बिषम् ।
जाताञ्जातांश्च वै हन्ति सा स्त्री सप्त वरान्सुतान्
smaranpitṛvacaścaiva nāpṛcchatputrakilbiṣam |
jātāñjātāṃśca vai hanti sā strī sapta varānsutān
शान्तनुर्धर्मभङ्गाच्च नापृच्छत्तां कथंचन ।
अष्टमं तु जिघांसन्त्यां चुक्षुभे शान्तनोर्धृतिः
śāntanurdharmabhaṅgācca nāpṛcchattāṃ kathaṃcana |
aṣṭamaṃ tu jighāṃsantyāṃ cukṣubhe śāntanordhṛtiḥ
अथैनामष्टमे पुत्रे जाते प्रहसतीमिव ।
उवाच राजा दुःखार्तः परीप्सन्पुत्रमात्मनः
athaināmaṣṭame putre jāte prahasatīmiva |
uvāca rājā duḥkhārtaḥ parīpsanputramātmanaḥ
आलभन्तीं तदा दृष्ट्वा तां स कौरवनन्दनः ।
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठो वाक्यं परमदुःखितः
ālabhantīṃ tadā dṛṣṭvā tāṃ sa kauravanandanaḥ |
abravīdbharataśreṣṭho vākyaṃ paramaduḥkhitaḥ
मावधीः कस्य काऽसीति किं हिनत्सि सुतानिति ।
पुत्रघ्नि सुमहत्पापं संप्राप्तं ते सुगर्हितम्
māvadhīḥ kasya kā'sīti kiṃ hinatsi sutāniti |
putraghni sumahatpāpaṃ saṃprāptaṃ te sugarhitam
गङ्गोवाच
पुत्रकाम न ते हन्मि पुत्रं पुत्रवतां वर ।
जीर्णस्तु मम वासोऽयं यथा स समयः कृतः
putrakāma na te hanmi putraṃ putravatāṃ vara |
jīrṇastu mama vāso'yaṃ yathā sa samayaḥ kṛtaḥ
अहं गङ्गा जह्नुसुता महर्षिगणसेविता ।
देवकार्यार्थसिद्ध्यर्थमुषिताऽहं त्वया सह
ahaṃ gaṅgā jahnusutā maharṣigaṇasevitā |
devakāryārthasiddhyarthamuṣitā'haṃ tvayā saha
इमेऽष्टौ वसवो देवा महाभागा महौजसः ।
वसिष्ठशापदोषेण मानुषत्वमुपागताः
ime'ṣṭau vasavo devā mahābhāgā mahaujasaḥ |
vasiṣṭhaśāpadoṣeṇa mānuṣatvamupāgatāḥ
तेषां जनयिता नान्यस्त्वदृते भुवि विद्यते ।
मद्विधा मानुषी धात्री लोके नास्तीह काचन
teṣāṃ janayitā nānyastvadṛte bhuvi vidyate |
madvidhā mānuṣī dhātrī loke nāstīha kācana
तस्मात्तज्जननीहेतोर्मानुषत्वमुपागता ।
जनयित्वा वसूनष्टौ जिता लोकास्त्वयाऽक्षयाः
tasmāttajjananīhetormānuṣatvamupāgatā |
janayitvā vasūnaṣṭau jitā lokāstvayā'kṣayāḥ
देवानां समयस्त्वेष वसूनां संश्रुतो मया ।
जातं जातं मोक्षयिष्ये जन्मतो मानुषादिति
devānāṃ samayastveṣa vasūnāṃ saṃśruto mayā |
jātaṃ jātaṃ mokṣayiṣye janmato mānuṣāditi
तत्ते शापाद्विनिर्मुक्ता आपवस्य महात्मनः ।
स्वस्ति तेस्तु गमिष्यामि पुत्रं पाहि महाव्रतम्
tatte śāpādvinirmuktā āpavasya mahātmanaḥ |
svasti testu gamiṣyāmi putraṃ pāhi mahāvratam
अयं तव सुतस्तेषां वीर्येण कुलनन्दनः ।
संभूतोतिजनं कर्म करिष्यति न संशयः ॥ ॥ इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि पञ्चाधिकशततमोऽध्यायः ॥ 105
ayaṃ tava sutasteṣāṃ vīryeṇa kulanandanaḥ |
saṃbhūtotijanaṃ karma kariṣyati na saṃśayaḥ || || iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi saṃbhavaparvaṇi pañcādhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 105
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)