श्रुतस्त्वत्तो मया विप्र पूर्वेषां सम्भवो महान् ।
उदाराश्चापि वंशेऽस्मिन्राजानो मे परिश्रुताः ॥१
किं तु लघ्वर्थसंयुक्तं प्रियाख्यानं न मामति ।
प्रीणात्यतो भवान्भूयो विस्तरेण ब्रवीतु मे ॥२
एतामेव कथां दिव्यामा प्रजापतितो मनोः ।
तेषामाजननं पुण्यं कस्य न प्रीतिमावहेत् ॥३
सद्धर्मगुणमाहात्म्यैरभिवर्धितमुत्तमम् ।
विष्टभ्य लोकांस्त्रीनेषां यशः स्फीतमवस्थितम् ॥४
गुणप्रभाववीर्यौजःसत्त्वोत्साहवतामहम् ।
न तृप्यामि कथां शृण्वन्नमृतास्वादसंमिताम् ॥५
वैशम्पायन उवाच
शृणु राजन्पुरा सम्यङ्मया द्वैपायनाच्छ्रुतम् ।
प्रोच्यमानमिदं कृत्स्नं स्ववंशजननं शुभम् ॥६
दक्षस्यादितिः ।
अदितेर्विवस्वान् ।
विवस्वतो मनुः ।
मनोरिला ।
इलायाः पुरूरवाः ।
पुरूरवस आयुः ।
आयुषो नहुषः ।
नहुषस्य ययातिः । ००७ ।
ययातेर्द्वे भार्ये बभूवतुः ।
उशनसो दुहिता देवयानी वृषपर्वणश्च दुहिता शर्मिष्ठा नाम ।
अत्रानुवंशो भवति । ००८ ।
यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत ।
द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ॥९
तत्र यदोर्यादवाः ।
पूरोः पौरवाः । ०१० ।
पूरोर्भार्या कौसल्या नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे जनमेजयो नाम ।
यस्त्रीनश्वमेधानाजहार ।
विश्वजिता चेष्ट्वा वनं प्रविवेश । ०११ ।
जनमेजयः खल्वनन्तां नामोपयेमे माधवीम् ।
तस्यामस्य जज्ञे प्राचिन्वान् ।
यः प्राचीं दिशं जिगाय यावत्सूर्योदयात् ।
ततस्तस्य प्राचिन्वत्वम् । ०१२ ।
प्राचिन्वान्खल्वश्मकीमुपयेमे ।
तस्यामस्य जज्ञे संयातिः । ०१३ ।
संयातिः खलु दृषद्वतो दुहितरं वराङ्गीं नामोपयेमे ।
तस्यामस्य जज्ञे अहम्पातिः । ०१४ ।
अहम्पातिस्तु खलु कृतवीर्यदुहितरमुपयेमे भानुमतीं नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे सार्वभौमः । ०१५ ।
सार्वभौमः खलु जित्वाजहार कैकेयीं सुनन्दां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे जयत्सेनः । ०१६ ।
जयत्सेनः खलु वैदर्भीमुपयेमे सुषुवां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे अराचीनः । ०१७ ।
अराचीनोऽपि वैदर्भीमेवापरामुपयेमे मर्यादां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे महाभौमः । ०१८ ।
महाभौमः खलु प्रासेनजितीमुपयेमे सुयज्ञां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे अयुतनायी ।
यः पुरुषमेधानामयुतमानयत् ।
तदस्यायुतनायित्वम् । ०१९ ।
अयुतनायी खलु पृथुश्रवसो दुहितरमुपयेमे भासां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे अक्रोधनः । ०२० ।
अक्रोधनः खलु कालिङ्गीं करण्डुं नामोपयेमे ।
तस्यामस्य जज्ञे देवातिथिः । ०२१ ।
देवातिथिः खलु वैदेहीमुपयेमे मर्यादां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे ऋचः । ०२२ ।
ऋचः खल्वाङ्गेयीमुपयेमे सुदेवां नाम ।
तस्यां पुत्रमजनयदृक्षम् । ०२३ ।
ऋक्षः खलु तक्षकदुहितरमुपयेमे ज्वालां नाम ।
तस्यां पुत्रं मतिनारं नामोत्पादयामास । ०२४ ।
मतिनारः खलु सरस्वत्यां द्वादशवार्षिकं सत्रमाजहार । ०२५ ।
निवृत्ते च सत्रे सरस्वत्यभिगम्य तं भर्तारं वरयामास ।
तस्यां पुत्रमजनयत्तंसुं नाम । ०२६ ।
अत्रानुवंशो भवति । ०२७ ।
तंसुं सरस्वती पुत्रं मतिनारादजीजनत् ।
इलिनं जनयामास कालिन्द्यां तंसुरात्मजम् ॥२८
इलिनस्तु रथन्तर्यां दुःषन्ताद्यान्पञ्च पुत्रानजनयत् । ०२९ ।
दुःषन्तः खलु विश्वामित्रदुहितरं शकुन्तलां नामोपयेमे ।
तस्यामस्य जज्ञे भरतः ।
तत्र श्लोकौ भवतः । ०३० ।
माता भस्त्रा पितुः पुत्रो येन जातः स एव सः ।
भरस्व पुत्रं दुःषन्त मावमंस्थाः शकुन्तलाम् ॥३१
रेतोधाः पुत्र उन्नयति नरदेव यमक्षयात् ।
त्वं चास्य धाता गर्भस्य सत्यमाह शकुन्तला ॥३२
ततोऽस्य भरतत्वम् । ०३३ ।
भरतः खलु काशेयीमुपयेमे सार्वसेनीं सुनन्दां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे भुमन्युः । ०३४ ।
भुमन्युः खलु दाशार्हीमुपयेमे जयां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे सुहोत्रः । ०३५ ।
सुहोत्रः खल्विक्ष्वाकुकन्यामुपयेमे सुवर्णां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे हस्ती ।
य इदं हास्तिनपुरं मापयामास ।
एतदस्य हास्तिनपुरत्वम् । ०३६ ।
हस्ती खलु त्रैगर्तीमुपयेमे यशोधरां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे विकुण्ठनः । ०३७ ।
विकुण्ठनः खलु दाशार्हीमुपयेमे सुदेवां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञेऽजमीढः । ०३८ ।
अजमीढस्य चतुर्विंशं पुत्रशतं बभूव कैकेय्यां नागायां गान्धार्यां विमलायामृक्षायां चेति ।
पृथक्पृथग्वंशकरा नृपतयः ।
तत्र वंशकरः संवरणः । ०३९ ।
संवरणः खलु वैवस्वतीं तपतीं नामोपयेमे ।
तस्यामस्य जज्ञे कुरुः । ०४० ।
कुरुः खलु दाशार्हीमुपयेमे शुभाङ्गीं नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे विडूरथः । ०४१ ।
विडूरथस्तु मागधीमुपयेमे सम्प्रियां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञेऽरुग्वान्नाम । ०४२ ।
अरुग्वान्खलु मागधीमुपयेमेऽमृतां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे परिक्षित् । ०४३ ।
परिक्षित्खलु बाहुदामुपयेमे सुयशां नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे भीमसेनः । ०४४ ।
भीमसेनः खलु कैकेयीमुपयेमे सुकुमारीं नाम ।
तस्यामस्य जज्ञे पर्यश्रवाः ।
यमाहुः प्रतीपं नाम । ०४५ ।
प्रतीपः खलु शैब्यामुपयेमे सुनन्दां नाम ।
तस्यां पुत्रानुत्पादयामास देवापिं शन्तनुं बाह्लीकं चेति । ०४६ ।
देवापिः खलु बाल एवारण्यं प्रविवेश ।
शन्तनुस्तु महीपालोऽभवत् ।
अत्रानुवंशो भवति । ०४७ ।
यं यं कराभ्यां स्पृशति जीर्णं स सुखमश्नुते ।
पुनर्युवा च भवति तस्मात्तं शन्तनुं विदुः ॥४८
तदस्य शन्तनुत्वम् । ०४९ ।
शन्तनुः खलु गङ्गां भागीरथीमुपयेमे ।
तस्यामस्य जज्ञे देवव्रतः ।
यमाहुर्भीष्म इति । ०५० ।
भीष्मः खलु पितुः प्रियचिकीर्षया सत्यवतीमुदवहन्मातरम् ।
यामाहुर्गन्धकालीति । ०५१ ।
तस्यां कानीनो गर्भः पराशराद्द्वैपायनः ।
तस्यामेव शन्तनोर्द्वौ पुत्रौ बभूवतुः ।
चित्राङ्गदो विचित्रवीर्यश्च । ०५२ ।
तयोरप्राप्तयौवन एव चित्राङ्गदो गन्धर्वेण हतः ।
विचित्रवीर्यस्तु राजा समभवत् । ०५३ ।
विचित्रवीर्यः खलु कौसल्यात्मजेऽम्बिकाम्बालिके काशिराजदुहितरावुपयेमे । ०५४ ।
विचित्रवीर्यस्त्वनपत्य एव विदेहत्वं प्राप्तः । ०५५ ।
ततः सत्यवती चिन्तयामास ।
दौःषन्तो वंश उच्छिद्यते इति । ०५६ ।
सा द्वैपायनमृषिं चिन्तयामास । ०५७ ।
स तस्याः पुरतः स्थितः किं करवाणीति । ०५८ ।
सा तमुवाच ।
भ्राता तवानपत्य एव स्वर्यातो विचित्रवीर्यः ।
साध्वपत्यं तस्योत्पादयेति । ०५९ ।
स परमित्युक्त्वा त्रीन्पुत्रानुत्पादयामास धृतराष्ट्रं पाण्डुं विदुरं चेति । ०६० ।
तत्र धृतराष्ट्रस्य राज्ञः पुत्रशतं बभूव गान्धार्यां वरदानाद्द्वैपायनस्य । ०६१ ।
तेषां धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां चत्वारः प्रधाना बभूवुर्दुर्योधनो दुःशासनो विकर्णश्चित्रसेन इति । ०६२ ।
पाण्डोस्तु द्वे भार्ये बभूवतुः कुन्ती माद्री चेत्युभे स्त्रीरत्ने । ०६३ ।
अथ पाण्डुर्मृगयां चरन्मैथुनगतमृषिमपश्यन्मृग्यां वर्तमानम् ।
तथैवाप्लुतमनासादितकामरसमतृप्तं बाणेनाभिजघान । ०६४ ।
स बाणविद्ध उवाच पाण्डुम् ।
चरता धर्ममिमं येन त्वयाभिज्ञेन कामरसस्याहमनवाप्तकामरसोऽभिहतस्तस्मात्त्वमप्येतामवस्थामासाद्यानवाप्तकामरसः पञ्चत्वमाप्स्यसि क्षिप्रमेवेति । ०६५ ।
स विवर्णरूपः पाण्डुः शापं परिहरमाणो नोपासर्पत भार्ये । ०६६ ।
वाक्यं चोवाच ।
स्वचापल्यादिदं प्राप्तवानहम् ।
शृणोमि च नानपत्यस्य लोका सन्तीति । ०६७ ।
सा त्वं मदर्थे पुत्रानुत्पादयेति कुन्तीमुवाच । ०६८ ।
सा तत्र पुत्रानुत्पादयामास धर्माद्युधिष्ठिरं मारुताद्भीमसेनं शक्रादर्जुनमिति । ०६९ ।
स तां हृष्टरूपः पाण्डुरुवाच ।
इयं ते सपत्न्यनपत्या ।
साध्वस्यामपत्यमुत्पाद्यतामिति । ०७० ।
स एवमस्त्वित्युक्तः कुन्त्या । ०७१ ।
ततो माद्र्यामश्विभ्यां नकुलसहदेवावुत्पादितौ । ०७२ ।
माद्रीं खल्वलङ्कृतां दृष्ट्वा पाण्डुर्भावं चक्रे । ०७३ ।
स तां स्पृष्ट्वैव विदेहत्वं प्राप्तः । ०७४ ।
तत्रैनं चितास्थं माद्री समन्वारुरोह । ०७५ ।
उवाच कुन्तीम् ।
यमयोरार्ययाप्रमत्तया भवितव्यमिति । ०७६ ।
ततस्ते पञ्च पाण्डवाः कुन्त्या सहिता हास्तिनपुरमानीय तापसैर्भीष्मस्य विदुरस्य च निवेदिताः । ०७७ ।
तत्रापि जतुगृहे दग्धुं समारब्धा न शकिता विदुरमन्त्रितेन । ०७८ ।
ततश्च हिडिम्बमन्तरा हत्वा एकचक्रां गताः । ०७९ ।
तस्यामप्येकचक्रायां बकं नाम राक्षसं हत्वा पाञ्चालनगरमभिगताः । ०८० ।
तस्माद्द्रौपदीं भार्यामविन्दन्स्वविषयं चाजग्मुः कुशलिनः । ०८१ ।
पुत्रांश्चोत्पादयामासुः ।
प्रतिविन्ध्यं युधिष्ठिरः ।
सुतसोमं वृकोदरः ।
श्रुतकीर्तिमर्जुनः ।
शतानीकं नकुलः ।
श्रुतकर्माणं सहदेव इति । ०८२ ।
युधिष्ठिरस्तु गोवासनस्य शैब्यस्य देविकां नाम कन्यां स्वयंवरे लेभे ।
तस्यां पुत्रं जनयामास यौधेयं नाम । ०८३ ।
भीमसेनोऽपि काश्यां बलधरां नामोपयेमे वीर्यशुल्काम् ।
तस्यां पुत्रं सर्वगं नामोत्पादयामास । ०८४ ।
अर्जुनः खलु द्वारवतीं गत्वा भगिनीं वासुदेवस्य सुभद्रां नाम भार्यामुदवहत् ।
तस्यां पुत्रमभिमन्युं नाम जनयामास । ०८५ ।
नकुलस्तु चैद्यां करेणुवतीं नाम भार्यामुदवहत् ।
तस्यां पुत्रं निरमित्रं नामाजनयत् । ०८६ ।
सहदेवोऽपि माद्रीमेव स्वयंवरे विजयां नामोपयेमे ।
तस्यां पुत्रमजनयत्सुहोत्रं नाम । ०८७ ।
भीमसेनस्तु पूर्वमेव हिडिम्बायां राक्षस्यां घटोत्कचं नाम पुत्रं जनयामास । ०८८ ।
इत्येते एकादश पाण्डवानां पुत्राः । ०८९ ।
विराटस्य दुहितरमुत्तरां नामाभिमन्युरुपयेमे ।
तस्यामस्य परासुर्गर्भोऽजायत । ०९० ।
तमुत्सङ्गेन प्रतिजग्राह पृथा नियोगात्पुरुषोत्तमस्य वासुदेवस्य ।
षाण्मासिकं गर्भमहमेनं जीवयिष्यामीति । ०९१ ।
सञ्जीवयित्वा चैनमुवाच ।
परिक्षीणे कुले जातो भवत्वयं परिक्षिन्नामेति । ०९२ ।
परिक्षित्तु खलु माद्रवतीं नामोपयेमे ।
तस्यामस्य जनमेजयः । ०९३ ।
जनमेजयात्तु वपुष्टमायां द्वौ पुत्रौ शतानीकः शङ्कुश्च । ०९४ ।
शतानीकस्तु खलु वैदेहीमुपयेमे ।
तस्यामस्य जज्ञे पुत्रोऽश्वमेधदत्तः । ०९५ ।
इत्येष पूरोर्वंशस्तु पाण्डवानां च कीर्तितः ।
पूरोर्वंशमिमं श्रुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥९६ ॥ 1.95.
śrutastvatto mayā vipra pūrveṣāṃ sambhavo mahān |
udārāścāpi vaṃśe'sminrājāno me pariśrutāḥ ||1
kiṃ tu laghvarthasaṃyuktaṃ priyākhyānaṃ na māmati |
prīṇātyato bhavānbhūyo vistareṇa bravītu me ||2
etāmeva kathāṃ divyāmā prajāpatito manoḥ |
teṣāmājananaṃ puṇyaṃ kasya na prītimāvahet ||3
saddharmaguṇamāhātmyairabhivardhitamuttamam |
viṣṭabhya lokāṃstrīneṣāṃ yaśaḥ sphītamavasthitam ||4
guṇaprabhāvavīryaujaḥsattvotsāhavatāmaham |
na tṛpyāmi kathāṃ śṛṇvannamṛtāsvādasaṃmitām ||5
vaiśampāyana uvāca
śṛṇu rājanpurā samyaṅmayā dvaipāyanācchrutam |
procyamānamidaṃ kṛtsnaṃ svavaṃśajananaṃ śubham ||6
dakṣasyāditiḥ |
aditervivasvān |
vivasvato manuḥ |
manorilā |
ilāyāḥ purūravāḥ |
purūravasa āyuḥ |
āyuṣo nahuṣaḥ |
nahuṣasya yayātiḥ | 007 |
yayāterdve bhārye babhūvatuḥ |
uśanaso duhitā devayānī vṛṣaparvaṇaśca duhitā śarmiṣṭhā nāma |
atrānuvaṃśo bhavati | 008 |
yaduṃ ca turvasuṃ caiva devayānī vyajāyata |
druhyuṃ cānuṃ ca pūruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī ||9
tatra yadoryādavāḥ |
pūroḥ pauravāḥ | 010 |
pūrorbhāryā kausalyā nāma |
tasyāmasya jajñe janamejayo nāma |
yastrīnaśvamedhānājahāra |
viśvajitā ceṣṭvā vanaṃ praviveśa | 011 |
janamejayaḥ khalvanantāṃ nāmopayeme mādhavīm |
tasyāmasya jajñe prācinvān |
yaḥ prācīṃ diśaṃ jigāya yāvatsūryodayāt |
tatastasya prācinvatvam | 012 |
prācinvānkhalvaśmakīmupayeme |
tasyāmasya jajñe saṃyātiḥ | 013 |
saṃyātiḥ khalu dṛṣadvato duhitaraṃ varāṅgīṃ nāmopayeme |
tasyāmasya jajñe ahampātiḥ | 014 |
ahampātistu khalu kṛtavīryaduhitaramupayeme bhānumatīṃ nāma |
tasyāmasya jajñe sārvabhaumaḥ | 015 |
sārvabhaumaḥ khalu jitvājahāra kaikeyīṃ sunandāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe jayatsenaḥ | 016 |
jayatsenaḥ khalu vaidarbhīmupayeme suṣuvāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe arācīnaḥ | 017 |
arācīno'pi vaidarbhīmevāparāmupayeme maryādāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe mahābhaumaḥ | 018 |
mahābhaumaḥ khalu prāsenajitīmupayeme suyajñāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe ayutanāyī |
yaḥ puruṣamedhānāmayutamānayat |
tadasyāyutanāyitvam | 019 |
ayutanāyī khalu pṛthuśravaso duhitaramupayeme bhāsāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe akrodhanaḥ | 020 |
akrodhanaḥ khalu kāliṅgīṃ karaṇḍuṃ nāmopayeme |
tasyāmasya jajñe devātithiḥ | 021 |
devātithiḥ khalu vaidehīmupayeme maryādāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe ṛcaḥ | 022 |
ṛcaḥ khalvāṅgeyīmupayeme sudevāṃ nāma |
tasyāṃ putramajanayadṛkṣam | 023 |
ṛkṣaḥ khalu takṣakaduhitaramupayeme jvālāṃ nāma |
tasyāṃ putraṃ matināraṃ nāmotpādayāmāsa | 024 |
matināraḥ khalu sarasvatyāṃ dvādaśavārṣikaṃ satramājahāra | 025 |
nivṛtte ca satre sarasvatyabhigamya taṃ bhartāraṃ varayāmāsa |
tasyāṃ putramajanayattaṃsuṃ nāma | 026 |
atrānuvaṃśo bhavati | 027 |
taṃsuṃ sarasvatī putraṃ matinārādajījanat |
ilinaṃ janayāmāsa kālindyāṃ taṃsurātmajam ||28
ilinastu rathantaryāṃ duḥṣantādyānpañca putrānajanayat | 029 |
duḥṣantaḥ khalu viśvāmitraduhitaraṃ śakuntalāṃ nāmopayeme |
tasyāmasya jajñe bharataḥ |
tatra ślokau bhavataḥ | 030 |
mātā bhastrā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ |
bharasva putraṃ duḥṣanta māvamaṃsthāḥ śakuntalām ||31
retodhāḥ putra unnayati naradeva yamakṣayāt |
tvaṃ cāsya dhātā garbhasya satyamāha śakuntalā ||32
tato'sya bharatatvam | 033 |
bharataḥ khalu kāśeyīmupayeme sārvasenīṃ sunandāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe bhumanyuḥ | 034 |
bhumanyuḥ khalu dāśārhīmupayeme jayāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe suhotraḥ | 035 |
suhotraḥ khalvikṣvākukanyāmupayeme suvarṇāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe hastī |
ya idaṃ hāstinapuraṃ māpayāmāsa |
etadasya hāstinapuratvam | 036 |
hastī khalu traigartīmupayeme yaśodharāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe vikuṇṭhanaḥ | 037 |
vikuṇṭhanaḥ khalu dāśārhīmupayeme sudevāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe'jamīḍhaḥ | 038 |
ajamīḍhasya caturviṃśaṃ putraśataṃ babhūva kaikeyyāṃ nāgāyāṃ gāndhāryāṃ vimalāyāmṛkṣāyāṃ ceti |
pṛthakpṛthagvaṃśakarā nṛpatayaḥ |
tatra vaṃśakaraḥ saṃvaraṇaḥ | 039 |
saṃvaraṇaḥ khalu vaivasvatīṃ tapatīṃ nāmopayeme |
tasyāmasya jajñe kuruḥ | 040 |
kuruḥ khalu dāśārhīmupayeme śubhāṅgīṃ nāma |
tasyāmasya jajñe viḍūrathaḥ | 041 |
viḍūrathastu māgadhīmupayeme sampriyāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe'rugvānnāma | 042 |
arugvānkhalu māgadhīmupayeme'mṛtāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe parikṣit | 043 |
parikṣitkhalu bāhudāmupayeme suyaśāṃ nāma |
tasyāmasya jajñe bhīmasenaḥ | 044 |
bhīmasenaḥ khalu kaikeyīmupayeme sukumārīṃ nāma |
tasyāmasya jajñe paryaśravāḥ |
yamāhuḥ pratīpaṃ nāma | 045 |
pratīpaḥ khalu śaibyāmupayeme sunandāṃ nāma |
tasyāṃ putrānutpādayāmāsa devāpiṃ śantanuṃ bāhlīkaṃ ceti | 046 |
devāpiḥ khalu bāla evāraṇyaṃ praviveśa |
śantanustu mahīpālo'bhavat |
atrānuvaṃśo bhavati | 047 |
yaṃ yaṃ karābhyāṃ spṛśati jīrṇaṃ sa sukhamaśnute |
punaryuvā ca bhavati tasmāttaṃ śantanuṃ viduḥ ||48
tadasya śantanutvam | 049 |
śantanuḥ khalu gaṅgāṃ bhāgīrathīmupayeme |
tasyāmasya jajñe devavrataḥ |
yamāhurbhīṣma iti | 050 |
bhīṣmaḥ khalu pituḥ priyacikīrṣayā satyavatīmudavahanmātaram |
yāmāhurgandhakālīti | 051 |
tasyāṃ kānīno garbhaḥ parāśarāddvaipāyanaḥ |
tasyāmeva śantanordvau putrau babhūvatuḥ |
citrāṅgado vicitravīryaśca | 052 |
tayoraprāptayauvana eva citrāṅgado gandharveṇa hataḥ |
vicitravīryastu rājā samabhavat | 053 |
vicitravīryaḥ khalu kausalyātmaje'mbikāmbālike kāśirājaduhitarāvupayeme | 054 |
vicitravīryastvanapatya eva videhatvaṃ prāptaḥ | 055 |
tataḥ satyavatī cintayāmāsa |
dauḥṣanto vaṃśa ucchidyate iti | 056 |
sā dvaipāyanamṛṣiṃ cintayāmāsa | 057 |
sa tasyāḥ purataḥ sthitaḥ kiṃ karavāṇīti | 058 |
sā tamuvāca |
bhrātā tavānapatya eva svaryāto vicitravīryaḥ |
sādhvapatyaṃ tasyotpādayeti | 059 |
sa paramityuktvā trīnputrānutpādayāmāsa dhṛtarāṣṭraṃ pāṇḍuṃ viduraṃ ceti | 060 |
tatra dhṛtarāṣṭrasya rājñaḥ putraśataṃ babhūva gāndhāryāṃ varadānāddvaipāyanasya | 061 |
teṣāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāṇāṃ catvāraḥ pradhānā babhūvurduryodhano duḥśāsano vikarṇaścitrasena iti | 062 |
pāṇḍostu dve bhārye babhūvatuḥ kuntī mādrī cetyubhe strīratne | 063 |
atha pāṇḍurmṛgayāṃ caranmaithunagatamṛṣimapaśyanmṛgyāṃ vartamānam |
tathaivāplutamanāsāditakāmarasamatṛptaṃ bāṇenābhijaghāna | 064 |
sa bāṇaviddha uvāca pāṇḍum |
caratā dharmamimaṃ yena tvayābhijñena kāmarasasyāhamanavāptakāmaraso'bhihatastasmāttvamapyetāmavasthāmāsādyānavāptakāmarasaḥ pañcatvamāpsyasi kṣiprameveti | 065 |
sa vivarṇarūpaḥ pāṇḍuḥ śāpaṃ pariharamāṇo nopāsarpata bhārye | 066 |
vākyaṃ covāca |
svacāpalyādidaṃ prāptavānaham |
śṛṇomi ca nānapatyasya lokā santīti | 067 |
sā tvaṃ madarthe putrānutpādayeti kuntīmuvāca | 068 |
sā tatra putrānutpādayāmāsa dharmādyudhiṣṭhiraṃ mārutādbhīmasenaṃ śakrādarjunamiti | 069 |
sa tāṃ hṛṣṭarūpaḥ pāṇḍuruvāca |
iyaṃ te sapatnyanapatyā |
sādhvasyāmapatyamutpādyatāmiti | 070 |
sa evamastvityuktaḥ kuntyā | 071 |
tato mādryāmaśvibhyāṃ nakulasahadevāvutpāditau | 072 |
mādrīṃ khalvalaṅkṛtāṃ dṛṣṭvā pāṇḍurbhāvaṃ cakre | 073 |
sa tāṃ spṛṣṭvaiva videhatvaṃ prāptaḥ | 074 |
tatrainaṃ citāsthaṃ mādrī samanvāruroha | 075 |
uvāca kuntīm |
yamayorāryayāpramattayā bhavitavyamiti | 076 |
tataste pañca pāṇḍavāḥ kuntyā sahitā hāstinapuramānīya tāpasairbhīṣmasya vidurasya ca niveditāḥ | 077 |
tatrāpi jatugṛhe dagdhuṃ samārabdhā na śakitā viduramantritena | 078 |
tataśca hiḍimbamantarā hatvā ekacakrāṃ gatāḥ | 079 |
tasyāmapyekacakrāyāṃ bakaṃ nāma rākṣasaṃ hatvā pāñcālanagaramabhigatāḥ | 080 |
tasmāddraupadīṃ bhāryāmavindansvaviṣayaṃ cājagmuḥ kuśalinaḥ | 081 |
putrāṃścotpādayāmāsuḥ |
prativindhyaṃ yudhiṣṭhiraḥ |
sutasomaṃ vṛkodaraḥ |
śrutakīrtimarjunaḥ |
śatānīkaṃ nakulaḥ |
śrutakarmāṇaṃ sahadeva iti | 082 |
yudhiṣṭhirastu govāsanasya śaibyasya devikāṃ nāma kanyāṃ svayaṃvare lebhe |
tasyāṃ putraṃ janayāmāsa yaudheyaṃ nāma | 083 |
bhīmaseno'pi kāśyāṃ baladharāṃ nāmopayeme vīryaśulkām |
tasyāṃ putraṃ sarvagaṃ nāmotpādayāmāsa | 084 |
arjunaḥ khalu dvāravatīṃ gatvā bhaginīṃ vāsudevasya subhadrāṃ nāma bhāryāmudavahat |
tasyāṃ putramabhimanyuṃ nāma janayāmāsa | 085 |
nakulastu caidyāṃ kareṇuvatīṃ nāma bhāryāmudavahat |
tasyāṃ putraṃ niramitraṃ nāmājanayat | 086 |
sahadevo'pi mādrīmeva svayaṃvare vijayāṃ nāmopayeme |
tasyāṃ putramajanayatsuhotraṃ nāma | 087 |
bhīmasenastu pūrvameva hiḍimbāyāṃ rākṣasyāṃ ghaṭotkacaṃ nāma putraṃ janayāmāsa | 088 |
ityete ekādaśa pāṇḍavānāṃ putrāḥ | 089 |
virāṭasya duhitaramuttarāṃ nāmābhimanyurupayeme |
tasyāmasya parāsurgarbho'jāyata | 090 |
tamutsaṅgena pratijagrāha pṛthā niyogātpuruṣottamasya vāsudevasya |
ṣāṇmāsikaṃ garbhamahamenaṃ jīvayiṣyāmīti | 091 |
sañjīvayitvā cainamuvāca |
parikṣīṇe kule jāto bhavatvayaṃ parikṣinnāmeti | 092 |
parikṣittu khalu mādravatīṃ nāmopayeme |
tasyāmasya janamejayaḥ | 093 |
janamejayāttu vapuṣṭamāyāṃ dvau putrau śatānīkaḥ śaṅkuśca | 094 |
śatānīkastu khalu vaidehīmupayeme |
tasyāmasya jajñe putro'śvamedhadattaḥ | 095 |
ityeṣa pūrorvaṃśastu pāṇḍavānāṃ ca kīrtitaḥ |
pūrorvaṃśamimaṃ śrutvā sarvapāpaiḥ pramucyate ||96 || 1.95.