Adi Parva

Chapter 10: The dundubha pleads with Ruru

इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि पौलोमपर्वणि दशमोऽध्यायः ॥

8 verses · 10 of 261

What happens in this chapter

The dundubha pleads with Ruru

Ruru explains himself to the dundubha. His wife, dear as his life, was bitten by a snake, and he has vowed to kill every serpent he sees; so this one too must die. The dundubha answers that the snakes which bite men are of another kind. Dundubhas share only the name of serpents: their harms and their duties, their sorrows and their joys are different from those of biting snakes, so Ruru, who knows dharma, should not kill them. Ruru calms himself and gently asks who he really is. The dundubha replies that he was once a rishi named Sahasrapat, and was turned into a serpent by the curse of a brahmana. Ruru asks why that brahmana cursed him in anger.

रुरुरुवाच

10.1

मम प्राणसमा भार्या दष्टासीद्भुजगेन ह ।
तत्र मे समयो घोर आत्मनोरग वै कृतः

mama prāṇasamā bhāryā daṣṭāsīdbhujagena ha |
tatra me samayo ghora ātmanoraga vai kṛtaḥ

10.2

भुजंगं वै सदा हन्यां यं यं पश्येयमित्युत ।
ततोऽहं त्वां जिघांसामि जीवितेनाद्य मोक्ष्यसे

bhujaṃgaṃ vai sadā hanyāṃ yaṃ yaṃ paśyeyamityuta |
tato'haṃ tvāṃ jighāṃsāmi jīvitenādya mokṣyase

डुण्डुभ उवाच

10.3

अन्ये ते भुजगा ब्रह्मन्ये दश्तीह मानवान् ।
डुण्डुभानहिगन्धेन न त्वं हिंसितुमर्हसि

anye te bhujagā brahmanye daśtīha mānavān |
ḍuṇḍubhānahigandhena na tvaṃ hiṃsitumarhasi

10.4

एकानर्थान्पृथग्धर्मानेकदुःखान्पृथक्सुखान् ।
डुण्डुभान्धर्मविद्भूत्वा न त्वं हिंसितुमर्हसि

ekānarthānpṛthagdharmānekaduḥkhānpṛthaksukhān |
ḍuṇḍubhāndharmavidbhūtvā na tvaṃ hiṃsitumarhasi

सौतिरुवाच

10.5

इति श्रुत्वा वचस्तस्य डुण्डुभस्य रुरुस्तदा ।
नावधीद्भयसंविग्नमृषिं मत्त्वाऽथ डुण्डुभम्

iti śrutvā vacastasya ḍuṇḍubhasya rurustadā |
nāvadhīdbhayasaṃvignamṛṣiṃ mattvā'tha ḍuṇḍubham

10.6

उवाच चैनं भगवान्रुरुः संशमयन्निव ।
केन त्वं भुजग ब्रूहि कोऽसीमां विक्रियां गतः

uvāca cainaṃ bhagavānruruḥ saṃśamayanniva |
kena tvaṃ bhujaga brūhi ko'sīmāṃ vikriyāṃ gataḥ

डुण्डुभ उवाच

10.7

अहं पुरा रुरो नाम्ना ऋषिरासं सहस्रपात् ।
सोऽहं शापेन विप्रस्य भुजगत्वमुपागतः

ahaṃ purā ruro nāmnā ṛṣirāsaṃ sahasrapāt |
so'haṃ śāpena viprasya bhujagatvamupāgataḥ

रुरुरुवाच

10.8

किमर्थं शप्तवान्कुद्धो द्विजस्त्वां भुजगोत्तम ।
कियन्तं चैव कालं ते वपुरेतद्भविष्यसि

kimarthaṃ śaptavānkuddho dvijastvāṃ bhujagottama |
kiyantaṃ caiva kālaṃ te vapuretadbhaviṣyasi

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)