द्रव्यशुद्धिंप्रवक्ष्यामि तन्निबोधत सत्तमाः ।
सौवर्णराजताब्जानां शङ्खरज्ज्वादिचर्मणाम्
dravyaśuddhiṃpravakṣyāmi tannibodhata sattamāḥ |
sauvarṇarājatābjānāṃ śaṅkharajjvādicarmaṇām
Purva Khanda: Achara Kanda
Chapter 97: Purifying vessels, food and the body
इति श्रागारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे याज्ञवल्क्योक्तद्रव्यशुद्धिनिरूपणं नाम सप्तनवतितमोऽध्यायः ॥
10 verses · 97 of 241
What happens in this chapter
Purifying vessels, food and the body
Yajnavalkya gives the purification of things. Vessels and seats of gold, silver, shell, conch, rope and leather are cleansed with water; sacrificial ladles with hot water; grain by sprinkling; wood and horn by planing; woollen and silk cloth with hot water and cow's urine. Food sniffed by a cow, or spoiled by hair, flies or insects, is purified by sprinkling ash. Tin, lead and copper are cleaned with alkali, acid and water; iron and bronze with ash and water. Sunlight, fire, dust, shade, the cow, the horse, earth and wind are always pure. One sips water again after bathing, drinking, sneezing, sleep, eating or walking the street, but after sneezing or spitting may touch the right ear instead, where Agni and the devas dwell.
याज्ञवल्क्य उवाच
पात्राणां चासनानां च वारिणा शुद्धिरिष्यते ।
उष्णवाभः स्रुक्स्रुवयोर्धान्यादेः प्रोक्षणेन च
pātrāṇāṃ cāsanānāṃ ca vāriṇā śuddhiriṣyate |
uṣṇavābhaḥ sruksruvayordhānyādeḥ prokṣaṇena ca
तक्षणाद्दारुश्रृङ्गादेर्यज्ञपात्रस्य मार्जनात् ।
सोष्णैरुदकगोमूत्रैः शुध्यत्याविककौशिकम्
takṣaṇāddāruśrṛṅgāderyajñapātrasya mārjanāt |
soṣṇairudakagomūtraiḥ śudhyatyāvikakauśikam
भैक्ष्यं योषिन्मुखं पश्यन्पुनः पाकान्महीमयम् ।
गोघ्नातेऽन्ने तथा केशमक्षिकाकीटदूषिते
bhaikṣyaṃ yoṣinmukhaṃ paśyanpunaḥ pākānmahīmayam |
goghnāte'nne tathā keśamakṣikākīṭadūṣite
भस्मक्षेपाद्विशुद्धिः स्याद्भूशुद्धिर्माजनादिना ।
त्रपुसीसकताम्राणां क्षाराम्लोदकवारिभिः
bhasmakṣepādviśuddhiḥ syādbhūśuddhirmājanādinā |
trapusīsakatāmrāṇāṃ kṣārāmlodakavāribhiḥ
भस्माद्भिर्लोहकांस्यानामज्ञातं च सदा शुचि ।
अमेध्याक्तस्य मृत्तोयैर्गन्धलेपापकर्षणात्
bhasmādbhirlohakāṃsyānāmajñātaṃ ca sadā śuci |
amedhyāktasya mṛttoyairgandhalepāpakarṣaṇāt
शुचि गोतृप्तिदं तोयं प्रकृतिस्थं महीगतम् ।
तथा मांसं श्वचाण्डालक्रव्यादादिनिपातितम्
śuci gotṛptidaṃ toyaṃ prakṛtisthaṃ mahīgatam |
tathā māṃsaṃ śvacāṇḍālakravyādādinipātitam
रश्मिरग्नी रजश्छाया गौरश्वो वसुधानिलाः ।
अश्वाजविप्रुषो मेध्या स्तथाचमनबिन्दवः
raśmiragnī rajaśchāyā gauraśvo vasudhānilāḥ |
aśvājavipruṣo medhyā stathācamanabindavaḥ
स्नात्वा पीत्वा क्षुते सुप्ते भुक्त्वा रथ्याप्रसर्पणे ।
आचान्तः पुनराचामेद्वासोऽन्यत्परिधाय च
snātvā pītvā kṣute supte bhuktvā rathyāprasarpaṇe |
ācāntaḥ punarācāmedvāso'nyatparidhāya ca
क्षुते निष्ठीविते स्वापे परिधानेऽश्रुपातने ।
पञ्चस्वेतेषु नाचामेद्दक्षिणं श्रवणं स्पृशेत् ।
तिष्ठन्त्यग्न्यादयो देवा विप्रकर्णे तु दक्षिणे
kṣute niṣṭhīvite svāpe paridhāne'śrupātane |
pañcasveteṣu nācāmeddakṣiṇaṃ śravaṇaṃ spṛśet |
tiṣṭhantyagnyādayo devā viprakarṇe tu dakṣiṇe
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)