Purva Khanda: Achara Kanda

Chapter 96: Mixed castes and the householder's day

इति श्रीगारुजे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे याज्ञवल्क्योक्तश्राद्धनिरूपणं नाम षण्णवतितमोऽध्यायः ॥

73 verses · 96 of 241

What happens in this chapter

Mixed castes and the householder's day

Though its colophon speaks of shraddha, the content is Yajnavalkya on mixed births and the householder's conduct. He names the offspring of anuloma and pratiloma unions, Murdhavasikta, Ambashtha, Nishada, Mahishya, Karana, Suta, Vaidehaka, Magadha, Ayogava, and the Chandala born of a shudra father and brahmin mother, censured by all varnas. Then the householder's day: purity, sandhya, homa, study, tarpana, the five great yajnas, bali for dogs, crows and outcastes. The duties of each varna follow, and the dharma common to all: ahimsa, truth, not stealing, purity, restraint, patience, honesty and giving. Long rules list where not to relieve oneself, the thirty-seven occasions when Veda study stops, whose food not to eat, and forbidden foods, with the penances for eating onion, garlic or meat outside rite.

याज्ञवल्क्य उवाच

96.1

वक्ष्ये सङ्करजात्यादिगृहस्थादि विधिं परम् ।
विप्रान्मूर्धावषिक्तो हि क्षात्त्रियायां विशः स्त्रियाम्

vakṣye saṅkarajātyādigṛhasthādi vidhiṃ param |
viprānmūrdhāvaṣikto hi kṣāttriyāyāṃ viśaḥ striyām

96.2

जातोऽम्बष्ठस्तु शूद्रायां निषादः पर्वतोऽपि वा ।
माहिष्यः क्षत्त्रियाज्जातो वैश्यायां म्लेच्छसंज्ञितः

jāto'mbaṣṭhastu śūdrāyāṃ niṣādaḥ parvato'pi vā |
māhiṣyaḥ kṣattriyājjāto vaiśyāyāṃ mlecchasaṃjñitaḥ

96.3

शूद्रायां करणो वैश्याद्विन्नास्वेष विधिः स्मृतः ।
ब्राह्मण्यां क्षत्त्रियात्सूतो वैश्याद्वैदेहकस्तथा

śūdrāyāṃ karaṇo vaiśyādvinnāsveṣa vidhiḥ smṛtaḥ |
brāhmaṇyāṃ kṣattriyātsūto vaiśyādvaidehakastathā

96.4

शूद्राज्जातस्तु चांडालः सर्ववर्णविगर्हितः ।
क्षत्त्रिया मागधं वैश्याच्छूद्रा क्षेत्रावमेव च

śūdrājjātastu cāṃḍālaḥ sarvavarṇavigarhitaḥ |
kṣattriyā māgadhaṃ vaiśyācchūdrā kṣetrāvameva ca

96.5

शूद्रादयोगवं वैश्या जनयामास वै सुतम् ।
माहिष्येण करण्यां तु रथकारः प्रजायते

śūdrādayogavaṃ vaiśyā janayāmāsa vai sutam |
māhiṣyeṇa karaṇyāṃ tu rathakāraḥ prajāyate

96.6

असत्सन्तस्तु वै ज्ञेयाः प्रतिलोमानुलोमजाः ।
जात्युत्कर्षाद्द्विजो ज्ञेयः सप्तमे पञ्चमेऽपि वा

asatsantastu vai jñeyāḥ pratilomānulomajāḥ |
jātyutkarṣāddvijo jñeyaḥ saptame pañcame'pi vā

96.7

व्यत्यये कर्मणां साम्यं पूर्ववच्चोत्तरावरम् ।
कर्म स्मार्त्तं विवाहाग्नौ कुर्वीत प्रत्यहं गृही

vyatyaye karmaṇāṃ sāmyaṃ pūrvavaccottarāvaram |
karma smārttaṃ vivāhāgnau kurvīta pratyahaṃ gṛhī

96.8

दायकालादृते वापि श्रौतं वैतानिकाग्निषु ।
शरीरचिन्तां निर्वर्त्त्य कृतशौचविधिर्द्विजः

dāyakālādṛte vāpi śrautaṃ vaitānikāgniṣu |
śarīracintāṃ nirvarttya kṛtaśaucavidhirdvijaḥ

96.9

प्रातः सन्ध्यामुपासीत दन्तधावनपूर्वकम् ।
हुत्वाग्नौ सूर्य्यदेवत्याञ्जपेन्मन्त्रान्समाहितः

prātaḥ sandhyāmupāsīta dantadhāvanapūrvakam |
hutvāgnau sūryyadevatyāñjapenmantrānsamāhitaḥ

96.10

वेदार्थानधिगच्छेच्च शास्त्राणि विविधानि च ।
योगक्षोमादिसिद्ध्यर्थमुपेयादीश्वरं गृही

vedārthānadhigacchecca śāstrāṇi vividhāni ca |
yogakṣomādisiddhyarthamupeyādīśvaraṃ gṛhī

96.11

स्नात्वा देवान्पितॄंश्चैव तर्पयेदर्चयेत्तथा ।
वेदानथ पुराणानि सेतिहासानि शक्तितः

snātvā devānpitṝṃścaiva tarpayedarcayettathā |
vedānatha purāṇāni setihāsāni śaktitaḥ

96.12

जपयज्ञानुसिद्ध्यर्थं विद्यां चाध्यात्मिकीं जपेत् ।
बलिकर्मस्वधाहोमस्वाध्यायातिथिसक्रियाः

japayajñānusiddhyarthaṃ vidyāṃ cādhyātmikīṃ japet |
balikarmasvadhāhomasvādhyāyātithisakriyāḥ

96.13

भूतपित्रमरब्रह्ममनुष्याणां महामखाः ।
देवेभ्यस्तु हुतं चाग्नौ क्षिपेद्भूतबलिं हरेत्

bhūtapitramarabrahmamanuṣyāṇāṃ mahāmakhāḥ |
devebhyastu hutaṃ cāgnau kṣipedbhūtabaliṃ haret

96.14

अन्नं भूमौश्वचाण्डालवायसेभ्यश्च निः क्षिपेत् ।
अन्नं पितृमनुष्येभ्यो देयमप्यन्वहं जलम्

annaṃ bhūmauśvacāṇḍālavāyasebhyaśca niḥ kṣipet |
annaṃ pitṛmanuṣyebhyo deyamapyanvahaṃ jalam

96.15

स्वाध्यायमन्वहं कुर्य्यान्न पचेच्चान्नमात्मने ।
बालस्ववासिनीवृद्धगर्भिण्यातुरकन्यकाः

svādhyāyamanvahaṃ kuryyānna paceccānnamātmane |
bālasvavāsinīvṛddhagarbhiṇyāturakanyakāḥ

96.16

संभोज्यातिथिभृत्यांश्च दम्पत्योः शेषभोजनम् ।
प्राणाग्निहोत्रविधिनाश्रीयादन्नमकुत्सयन्

saṃbhojyātithibhṛtyāṃśca dampatyoḥ śeṣabhojanam |
prāṇāgnihotravidhināśrīyādannamakutsayan

96.17

मितं विपाकं च हितं भक्ष्यं बालादिपूर्वकम् ।
आपोशानेनोपरिष्टादधस्ताच्चैव भुज्यते

mitaṃ vipākaṃ ca hitaṃ bhakṣyaṃ bālādipūrvakam |
āpośānenopariṣṭādadhastāccaiva bhujyate

96.18

अनग्नममृतं चैव कार्य्यमन्नं द्विजन्मना ।
अतिथिभ्यस्तु वर्णेभ्यो देयं शक्त्याऽनुपूर्वशः

anagnamamṛtaṃ caiva kāryyamannaṃ dvijanmanā |
atithibhyastu varṇebhyo deyaṃ śaktyā'nupūrvaśaḥ

96.19

अप्रणोद्योऽतिथिः सायमपि नात्र विचारणा ।
सत्कृत्य भिक्षवे भिक्षा दातव्या सुव्रताय च

apraṇodyo'tithiḥ sāyamapi nātra vicāraṇā |
satkṛtya bhikṣave bhikṣā dātavyā suvratāya ca

96.20

आगतान् भोजयेत्सर्वान्महोक्षं श्रोत्रियाय च ।
प्रतिसंवत्सरं त्वर्च्याः स्नातकाचार्य्यपार्थिवाः

āgatān bhojayetsarvānmahokṣaṃ śrotriyāya ca |
pratisaṃvatsaraṃ tvarcyāḥ snātakācāryyapārthivāḥ

96.21

प्रियो विवाह्यश्च तथा यज्ञं प्रत्यृर्त्विजः पुनः ।
अध्वनीनोऽतिथिः प्रोक्तः श्रोत्रियो वेदपारगः

priyo vivāhyaśca tathā yajñaṃ pratyṛrtvijaḥ punaḥ |
adhvanīno'tithiḥ proktaḥ śrotriyo vedapāragaḥ

96.22

मान्यावेतौ गृहस्थस्य ब्रह्मलोकमभीप्सतः ।
परपाकरुचिर्न स्यादनिन्द्यामन्त्रणादृते

mānyāvetau gṛhasthasya brahmalokamabhīpsataḥ |
parapākarucirna syādanindyāmantraṇādṛte

96.23

वाक्पाणिपादचापल्यं वर्जयच्चातिभोजनम् ।
श्रोत्रियं वातिथिं तृप्तमासीमान्तादनुव्रजेत्

vākpāṇipādacāpalyaṃ varjayaccātibhojanam |
śrotriyaṃ vātithiṃ tṛptamāsīmāntādanuvrajet

96.24

अहः शेषं सहासीत शिष्टैरिष्टैश्च बन्धुभिः ।
उपास्य पश्चिमां सन्ध्यां हुत्वाग्नौ भोजनं ततः

ahaḥ śeṣaṃ sahāsīta śiṣṭairiṣṭaiśca bandhubhiḥ |
upāsya paścimāṃ sandhyāṃ hutvāgnau bhojanaṃ tataḥ

96.25

कुर्य्याद्भृत्यैः समायुक्तैश्चिन्तयेदात्मनो हितम् ।
ब्राह्मे मुहूर्त्ते चोत्थाय मान्यो विप्रो धनादिभिः

kuryyādbhṛtyaiḥ samāyuktaiścintayedātmano hitam |
brāhme muhūrtte cotthāya mānyo vipro dhanādibhiḥ

96.26

वृद्धार्त्तानां समादेयः पन्था वै भारवाहिनाम् ।
इज्याध्ययनदानानि वैश्यस्य क्षत्त्रियस्य च

vṛddhārttānāṃ samādeyaḥ panthā vai bhāravāhinām |
ijyādhyayanadānāni vaiśyasya kṣattriyasya ca

96.27

प्रतिग्रहोऽधिको विप्रे याजनाध्यापने तथा ।
प्रधानं क्षत्त्रिये कर्म प्रजानां परिपालनम्

pratigraho'dhiko vipre yājanādhyāpane tathā |
pradhānaṃ kṣattriye karma prajānāṃ paripālanam

96.28

कुसीदकृषिवाणिज्यं पाशुपाल्यं विशः स्मृतम् ।
शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा द्विजो यज्ञान्न हापयेत्

kusīdakṛṣivāṇijyaṃ pāśupālyaṃ viśaḥ smṛtam |
śūdrasya dvijaśuśrūṣā dvijo yajñānna hāpayet

96.29

अहिंसा सत्यमस्तेयं शौचमिन्द्रियसंयमः ।
दमः क्षमार्जवं दानं सर्वेषां धर्मसाधनम्

ahiṃsā satyamasteyaṃ śaucamindriyasaṃyamaḥ |
damaḥ kṣamārjavaṃ dānaṃ sarveṣāṃ dharmasādhanam

96.30

आचरेत्सदृशीं वृत्तिमजिह्मामशठां तथा ।
त्रैवार्षिका धिकान्नो यः स सोमं पातुमर्हति

ācaretsadṛśīṃ vṛttimajihmāmaśaṭhāṃ tathā |
traivārṣikā dhikānno yaḥ sa somaṃ pātumarhati

96.31

स्यादन्नं वार्षिकं यस्य कुर्य्यात्प्राकसौमिकीं क्रियाम् ।
प्रतिसंवत्सरं सोमः पशुः प्रत्ययनं तथा

syādannaṃ vārṣikaṃ yasya kuryyātprākasaumikīṃ kriyām |
pratisaṃvatsaraṃ somaḥ paśuḥ pratyayanaṃ tathā

96.32

कर्त्तव्याऽऽग्रहणेष्टिश्च चातुर्मास्यानि यत्नतः ।
एषामसम्भवे कुर्य्यादिष्टिं वैश्वानरीं द्विजः

karttavyā''grahaṇeṣṭiśca cāturmāsyāni yatnataḥ |
eṣāmasambhave kuryyādiṣṭiṃ vaiśvānarīṃ dvijaḥ

96.33

हीनकल्पं न कुर्वोत सति द्रव्ये फलप्रदम् ।
चण्डालो जायते यज्ञकरणाच्छूद्रभिक्षितात

hīnakalpaṃ na kurvota sati dravye phalapradam |
caṇḍālo jāyate yajñakaraṇācchūdrabhikṣitāta

96.34

यज्ञार्थलब्धं नादद्याद्भासः काकोऽपि वा भवेत् ।
कुसूतकुम्भीधान्यो वा त्र्याहिकः श्वस्तनोऽपि वा

yajñārthalabdhaṃ nādadyādbhāsaḥ kāko'pi vā bhavet |
kusūtakumbhīdhānyo vā tryāhikaḥ śvastano'pi vā

96.35

जीवेद्वापि शिलोञ्छेन श्रेयानेषां परः परः ।
न स्वाध्यायविरोध्यर्थमीहेत न यतस्ततः

jīvedvāpi śiloñchena śreyāneṣāṃ paraḥ paraḥ |
na svādhyāyavirodhyarthamīheta na yatastataḥ

96.36

राजान्तेवासियाज्येभ्यः सीदन्निच्छेद्धनं क्षुधा ।
दम्भहैतुकपाषण्डिबकवृत्तींश्च वर्जयेत्

rājāntevāsiyājyebhyaḥ sīdanniccheddhanaṃ kṣudhā |
dambhahaitukapāṣaṇḍibakavṛttīṃśca varjayet

96.37

शुक्लाम्बरधरो नीचकेशश्मश्रुनखः शुचिः ।
न भार्य्यादर्शनेऽश्रीयान्नैकवासा न संस्थितः

śuklāmbaradharo nīcakeśaśmaśrunakhaḥ śuciḥ |
na bhāryyādarśane'śrīyānnaikavāsā na saṃsthitaḥ

96.38

अप्रियं न वदेज्जातु ब्रह्मसूत्री विनीतवान् ।
देवप्रदक्षिणाङ्कुर्य्याद्यष्टिमान्सकमण्डलुः

apriyaṃ na vadejjātu brahmasūtrī vinītavān |
devapradakṣiṇāṅkuryyādyaṣṭimānsakamaṇḍaluḥ

96.39

न तु मेहेन्नदीच्छायाभस्मगोष्टाम्बुवर्त्मसु ।
न प्रत्यग्न्यर्कगोसोमसन्ध्याम्बुस्त्रीद्विजन्मनाम्

na tu mehennadīcchāyābhasmagoṣṭāmbuvartmasu |
na pratyagnyarkagosomasandhyāmbustrīdvijanmanām

96.40

नेक्षेताग्न्यर्कनग्नां स्त्रीं न च संसृष्टमैथुनाम् ।
न च मूत्रं पुरीषं वा स्वपेत्प्रत्यकूशिरा न च

nekṣetāgnyarkanagnāṃ strīṃ na ca saṃsṛṣṭamaithunām |
na ca mūtraṃ purīṣaṃ vā svapetpratyakūśirā na ca

96.41

ष्टीवनासृक्शकृन्मूत्रविषाण्यप्सु न संक्षिपेत् ।
पादौ प्रतापयेन्नाग्नौ न चैनमभिलङ्घयेत्

ṣṭīvanāsṛkśakṛnmūtraviṣāṇyapsu na saṃkṣipet |
pādau pratāpayennāgnau na cainamabhilaṅghayet

96.42

पिबेन्नाञ्जलिना तोयं न शयानं प्रबोधयेत् ।
नाक्षैः क्रीडेच्च कितवैर्व्याधितैश्च न संविशेत्

pibennāñjalinā toyaṃ na śayānaṃ prabodhayet |
nākṣaiḥ krīḍecca kitavairvyādhitaiśca na saṃviśet

96.43

विरुद्धं वर्जयेत्कम प्रेतधूमं नदीतटम् ।
केशभस्मतुषाङ्गारकपालेषु च संस्थितिम्

viruddhaṃ varjayetkama pretadhūmaṃ nadītaṭam |
keśabhasmatuṣāṅgārakapāleṣu ca saṃsthitim

96.44

नाचक्षीत धयन्तीं गां नाद्वारेणाविशेत्क्वचित् ।
न राज्ञः प्रतिगृह्णायाल्लुब्धस्योच्छास्त्रवर्त्तिनः

nācakṣīta dhayantīṃ gāṃ nādvāreṇāviśetkvacit |
na rājñaḥ pratigṛhṇāyāllubdhasyocchāstravarttinaḥ

96.45

अध्यायानामुपाकर्म श्रावण्यां श्रवणेन वा ।
हस्तेनौषधिभावे वा पञ्चम्यां श्रावणस्य च

adhyāyānāmupākarma śrāvaṇyāṃ śravaṇena vā |
hastenauṣadhibhāve vā pañcamyāṃ śrāvaṇasya ca

96.46

पौषमासस्य रोहिण्यामष्टकायामथापि वा ।
जलान्ते छन्दसां कुर्य्यादुत्सर्गं विधिवद्वहिः

pauṣamāsasya rohiṇyāmaṣṭakāyāmathāpi vā |
jalānte chandasāṃ kuryyādutsargaṃ vidhivadvahiḥ

96.47

अनध्यायस्त्र्यहं प्रेते शिष्यर्त्त्विग्गुरुबन्धुषु ।
उपाकर्मणि चोत्सर्गे स्वशाखश्रोत्रिये मृते

anadhyāyastryahaṃ prete śiṣyarttviggurubandhuṣu |
upākarmaṇi cotsarge svaśākhaśrotriye mṛte

96.48

सन्ध्यागर्जितनिर्घातभूकम्पोल्कानिपातने ।
समाप्य वेदं त्वनिशमारण्यकमधीत्य च

sandhyāgarjitanirghātabhūkampolkānipātane |
samāpya vedaṃ tvaniśamāraṇyakamadhītya ca

96.49

पञ्चदश्यां चतुर्दश्यामष्टम्यां राहुसूतके ।
ऋतुसन्धिषु भुक्त्वा वा श्राद्धिकं प्रतिगृह्य च

pañcadaśyāṃ caturdaśyāmaṣṭamyāṃ rāhusūtake |
ṛtusandhiṣu bhuktvā vā śrāddhikaṃ pratigṛhya ca

96.50

पशुमण्डूकनकुलश्वाहिमार्जारसूकरैः ।
कृतेऽन्तरे त्वहोरात्रं शुक्रपाते तथोच्छ्रये

paśumaṇḍūkanakulaśvāhimārjārasūkaraiḥ |
kṛte'ntare tvahorātraṃ śukrapāte tathocchraye

96.51

श्वक्रोष्टुगर्दभोलूकसामबाणार्त्तनिः स्वने ।
अमेध्यशवशूद्रान्त्यश्मशानपतितान्तिके

śvakroṣṭugardabholūkasāmabāṇārttaniḥ svane |
amedhyaśavaśūdrāntyaśmaśānapatitāntike

96.52

देशेऽशुचावात्मनि च विद्युत्स्तनितसंप्लवे ।
भुक्त्वार्द्रपाणिरम्भोऽन्तरर्द्धरात्रेऽतिमारुते

deśe'śucāvātmani ca vidyutstanitasaṃplave |
bhuktvārdrapāṇirambho'ntararddharātre'timārute

96.53

दिग्दाहे पांशुवर्षेषु सन्ध्यानी हारभीतिषु ।
धावतः पूतिगन्धे च शिष्टे च गृहमागते

digdāhe pāṃśuvarṣeṣu sandhyānī hārabhītiṣu |
dhāvataḥ pūtigandhe ca śiṣṭe ca gṛhamāgate

96.54

खरोष्ट्रयानहस्त्यश्वनौवृक्षगिरिरोहणे ।
सप्तत्रिंशदनध्यायानेतांस्तात्कालिकान्विदुः

kharoṣṭrayānahastyaśvanauvṛkṣagirirohaṇe |
saptatriṃśadanadhyāyānetāṃstātkālikānviduḥ

96.55

वेददिष्टं तथाचार्य्यं राजच्छायां परस्त्रियम् ।
नाक्रामेद्रक्तविण्मूत्रष्ठीवनोद्वर्त्तनानि च

vedadiṣṭaṃ tathācāryyaṃ rājacchāyāṃ parastriyam |
nākrāmedraktaviṇmūtraṣṭhīvanodvarttanāni ca

96.56

विप्राहिक्षत्त्रियात्मानो नावज्ञेयाः कदाचन ।
दूरादुच्छिष्टविण्मूत्रपादाम्भांसि समुत्सृजेत्

viprāhikṣattriyātmāno nāvajñeyāḥ kadācana |
dūrāducchiṣṭaviṇmūtrapādāmbhāṃsi samutsṛjet

96.57

श्रुतिस्मृत्युक्तमाचारं कुर्य्यान्मर्मणि न स्पृशेत् ।
न निन्दाताडने कुर्य्यात्सुतं शिष्यं च ताडयेत्

śrutismṛtyuktamācāraṃ kuryyānmarmaṇi na spṛśet |
na nindātāḍane kuryyātsutaṃ śiṣyaṃ ca tāḍayet

96.58

आचरेत्सर्वदा धर्मं तद्विरुद्धं तु नाचरेत् ।
मातापित्रतिथीभ्याढ्यैर्विवादं नाचरेद्गृही

ācaretsarvadā dharmaṃ tadviruddhaṃ tu nācaret |
mātāpitratithībhyāḍhyairvivādaṃ nācaredgṛhī

96.59

पञ्च पिण्डाननुद्धृत्य न स्नायात्परवारिषु ।
स्नायान्नदीप्रस्रवणदेवखातह्रदेषु च

pañca piṇḍānanuddhṛtya na snāyātparavāriṣu |
snāyānnadīprasravaṇadevakhātahradeṣu ca

96.60

वर्जयेत्परशय्यादि न चाश्रीयादनापदि ।
कदर्य्यबद्धचो
राणां तथा चानम्निकस्य च

varjayetparaśayyādi na cāśrīyādanāpadi |
kadaryyabaddhaco
rāṇāṃ tathā cānamnikasya ca

96.61

वैणाभिशस्तवार्द्धुष्यगणिकागणदीक्षिणाम् ।
चिकित्सकातुरक्रुद्धक्लीबरङ्गोपजीविनाम्

vaiṇābhiśastavārddhuṣyagaṇikāgaṇadīkṣiṇām |
cikitsakāturakruddhaklībaraṅgopajīvinām

96.62

क्रूरोग्रपतितव्रात्यदाम्भिकोच्छिष्टभोजिनाम् ।
शास्त्रविक्रयिणश्चैव स्त्रीजितग्रामयाजिनाम्

krūrograpatitavrātyadāmbhikocchiṣṭabhojinām |
śāstravikrayiṇaścaiva strījitagrāmayājinām

96.63

नृशंसराजरजककृतघ्नवधजीविनाम् ।
पिशुनानृतिनोश्चैव सोमविक्रयिणस्तथा

nṛśaṃsarājarajakakṛtaghnavadhajīvinām |
piśunānṛtinoścaiva somavikrayiṇastathā

96.64

वन्दिनां स्वर्णकाराणामन्नमेषां कदाचन ।
न भोक्तव्यं वृथा मांसं केशकीटसमन्वितम्

vandināṃ svarṇakārāṇāmannameṣāṃ kadācana |
na bhoktavyaṃ vṛthā māṃsaṃ keśakīṭasamanvitam

96.65

भक्तं पर्य्युषितोच्छिष्टं श्वस्पृष्टं पतितो
क्षितम् ।
उदक्यास्पृष्टसंघुष्टमपर्य्याप्तं च वर्जयेत्

bhaktaṃ paryyuṣitocchiṣṭaṃ śvaspṛṣṭaṃ patito
kṣitam |
udakyāspṛṣṭasaṃghuṣṭamaparyyāptaṃ ca varjayet

96.66

गोघ्रातं शकुनोच्छिष्टं पादस्पृष्ट च कामतः ।
शूद्रेषु दासगोपालकुलमित्रार्द्धसीरिणः

goghrātaṃ śakunocchiṣṭaṃ pādaspṛṣṭa ca kāmataḥ |
śūdreṣu dāsagopālakulamitrārddhasīriṇaḥ

96.67

भोज्यान्नो नापितश्चैव यश्चात्मानं निवेदयेत् ।
अन्नं पर्य्युषितं भोज्यं स्नेहाक्तं चिरसंभृ
तम्

bhojyānno nāpitaścaiva yaścātmānaṃ nivedayet |
annaṃ paryyuṣitaṃ bhojyaṃ snehāktaṃ cirasaṃbhṛ
tam

96.68

अस्नेहा अपि गोधूमयवगोरसविक्रियाः ।
औष्ट्रमैकशफं स्त्रीणां पयश्च परिवर्जयेत्

asnehā api godhūmayavagorasavikriyāḥ |
auṣṭramaikaśaphaṃ strīṇāṃ payaśca parivarjayet

96.69

क्रव्यादपक्षिदात्यूहशुकमांसानि वर्जयेत् ।
सारसैकशफान्हंसान्बलाकबकटिट्टिभान्

kravyādapakṣidātyūhaśukamāṃsāni varjayet |
sārasaikaśaphānhaṃsānbalākabakaṭiṭṭibhān

96.70

वृथा कृसरसंयाव पायसापूपशष्कुलीः ।
कुररं जालपादं च खञ्जरीटमृगद्विजान्

vṛthā kṛsarasaṃyāva pāyasāpūpaśaṣkulīḥ |
kuraraṃ jālapādaṃ ca khañjarīṭamṛgadvijān

96.71

चाषान्मत्स्यात्रक्तपादञ्चग्द्ध्वा वै कामतो नरः ।
बन्धुरं कामतो जग्द्ध्वा सोप वासस्त्र्यहं भवेत्

cāṣānmatsyātraktapādañcagddhvā vai kāmato naraḥ |
bandhuraṃ kāmato jagddhvā sopa vāsastryahaṃ bhavet

96.72

पलाण्डुलशुनादीनि जग्द्ध्वा चान्द्रायणं चरेत् ।
श्राद्धे देवान्पितॄन्प्रार्च्य खादन्मांसं न दोषभाक्

palāṇḍulaśunādīni jagddhvā cāndrāyaṇaṃ caret |
śrāddhe devānpitṝnprārcya khādanmāṃsaṃ na doṣabhāk

96.73

वसेत्स नरके घोर दिनानि पशुरोमतः ।
सम्मितानि दुराचारो यो हन्त्यविधिना पशून् ।
मांसं सन्त्यज्य संप्रार्थ्य कामान्याति ततो हरिम्

vasetsa narake ghora dināni paśuromataḥ |
sammitāni durācāro yo hantyavidhinā paśūn |
māṃsaṃ santyajya saṃprārthya kāmānyāti tato harim

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)