Purva Khanda: Achara Kanda

Chapter 35: Nyasa of the Gayatri and its letters

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे गायत्त्रीन्यासनिरूपणं नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः ॥

11 verses · 35 of 241

What happens in this chapter

Nyasa of the Gayatri and its letters

Hari teaches Shankara the nyasa of the Gayatri. Its rishi is Vishvamitra and its deity Savitri. The mantra is pictured as a goddess: Brahma her head, Rudra her tuft, resting in Vishnu's heart, the three worlds her feet, the earth in her belly. Knowing her thus, one should repeat her twelve lakh times. In nyasa, japa, meditation, fire rite and worship she should always be placed on the body, for she destroys all sin. The twenty-four syllables are set on the limbs, from the toes to the crown, each with its own colour. Whatever such a one touches or sees becomes pure; nothing is held higher than the Gayatri.

हरिरुवाच

35.1

न्यासादिकं प्रवक्ष्यामि गायत्र्याः शृणु शङ्कर ।
विश्वामित्रऋषिश्चैव सविता चाथ देवता

nyāsādikaṃ pravakṣyāmi gāyatryāḥ śṛṇu śaṅkara |
viśvāmitraṛṣiścaiva savitā cātha devatā

35.2

ब्रह्मशीर्षा रुद्रशिखा विष्णोर्हृदयसंश्रिता ।
विनियोगैकनयना कात्यायनसगोत्रजा

brahmaśīrṣā rudraśikhā viṣṇorhṛdayasaṃśritā |
viniyogaikanayanā kātyāyanasagotrajā

35.3

त्रैलोक्यचरणा ज्ञेया पृथिवीकुक्षिसंस्थिता ।
एवं ज्ञात्वा तु गायत्त्रीं जपेद्द्वादशलक्षकम्

trailokyacaraṇā jñeyā pṛthivīkukṣisaṃsthitā |
evaṃ jñātvā tu gāyattrīṃ japeddvādaśalakṣakam

35.4

त्रिपदाष्टाक्षरा ज्ञेया चतुष्पादा षडक्षरा ।
जेप च त्रिपदा प्रोक्ता अर्चने च चतुष्पदा

tripadāṣṭākṣarā jñeyā catuṣpādā ṣaḍakṣarā |
jepa ca tripadā proktā arcane ca catuṣpadā

35.5

न्यासे जपे तथा ध्याने अग्निकार्य्ये तथार्चने ।
गायत्त्रीं विन्यसेन्नित्यं सर्वपापप्रणाशिनीम्

nyāse jape tathā dhyāne agnikāryye tathārcane |
gāyattrīṃ vinyasennityaṃ sarvapāpapraṇāśinīm

35.6

पादाङ्गुष्ठे गुल्फमध्ये जङ्घयोर्विद्धि जानुनोः ।
ऊर्वोर्गुह्ये च वृषणे नाड्यां नाभौ तनूदरे

pādāṅguṣṭhe gulphamadhye jaṅghayorviddhi jānunoḥ |
ūrvorguhye ca vṛṣaṇe nāḍyāṃ nābhau tanūdare

35.7

स्तनयोर्हृदि कण्ठौष्ठमुखे तालुनि चांसयोः ।
नेत्रे भुवार्ललाटे च पूर्वस्यां दक्षिणोत्तरे

stanayorhṛdi kaṇṭhauṣṭhamukhe tāluni cāṃsayoḥ |
netre bhuvārlalāṭe ca pūrvasyāṃ dakṣiṇottare

35.8

पश्चमे मूर्ध्नि चाकारं न्यसेद्वर्णान्वदाम्यहम् ।
इन्द्रनीलं च वह्निं च पीतं श्यामं च कापिलम्

paścame mūrdhni cākāraṃ nyasedvarṇānvadāmyaham |
indranīlaṃ ca vahniṃ ca pītaṃ śyāmaṃ ca kāpilam

35.9

श्वेतं विद्युत्प्रभं तारं कृष्णं रक्तं क्रमेण तत् ।
श्यामं शुक्लं तथा पीतं श्वेतं वै पद्मरागवत्

śvetaṃ vidyutprabhaṃ tāraṃ kṛṣṇaṃ raktaṃ krameṇa tat |
śyāmaṃ śuklaṃ tathā pītaṃ śvetaṃ vai padmarāgavat

35.10

शङ्खवर्णं पाण्डुरं च रक्तं चासवसन्निभम् ।
अर्कवर्णसमं सौम्यं शङ्खाभं श्वेतमेव च

śaṅkhavarṇaṃ pāṇḍuraṃ ca raktaṃ cāsavasannibham |
arkavarṇasamaṃ saumyaṃ śaṅkhābhaṃ śvetameva ca

35.11

यद्यत्स्पृशति हस्तेन यच्च पश्यति चक्षुषा ।
पूतं भवति तत्सर्वं गायत्त्र्या न परं विदुः

yadyatspṛśati hastena yacca paśyati cakṣuṣā |
pūtaṃ bhavati tatsarvaṃ gāyattryā na paraṃ viduḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)