गीतासारं प्रवक्ष्यामि अर्जुनायोदितं पुरा ।
अष्टाङ्गयोगयुक्तात्मा सर्ववेदान्तपारगः
gītāsāraṃ pravakṣyāmi arjunāyoditaṃ purā |
aṣṭāṅgayogayuktātmā sarvavedāntapāragaḥ
Purva Khanda: Achara Kanda
Chapter 237: The Gita-sara, as told to Arjuna
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे श्रीमद्भगवद्गीतासारनिरूपणं नाम सप्तत्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥
12 verses · 237 of 241
What happens in this chapter
The Gita-sara, as told to Arjuna
Bhagwan gives the Gita-sara, the core of what He once told Arjuna. No gain is higher than the Self, apart from body, senses and breath. It shines in the space of the heart like a smokeless flame, like lightning in the sky. When sinful karma wanes, knowledge dawns and one sees the Self as in a mirror. Draw the senses into the mind, the mind into ahamkara, ahamkara into buddhi, buddhi into Prakriti, Prakriti into Purusha and Purusha into Brahman, and reflect: I am Brahman, the supreme light. The body is a house of nine doors ruled by the kshetrajna. A thousand ashvamedhas are not a sixteenth of the jnana-yajna.
श्रीबगवानुवाच
आत्मलाभः परो नान्य अत्मदेहादिवर्जितः ।
हीनरूपादिदेहान्तः करणत्वादिलोचनः
ātmalābhaḥ paro nānya atmadehādivarjitaḥ |
hīnarūpādidehāntaḥ karaṇatvādilocanaḥ
बिज्ञानरहितः प्राणः सुषुप्तौ हि प्रतीयते ।
नाहमात्मा च दुः खादिसंसारादिसमन्वयात्
bijñānarahitaḥ prāṇaḥ suṣuptau hi pratīyate |
nāhamātmā ca duḥ khādisaṃsārādisamanvayāt
विधूम इव दीप्तार्चिरादीप्त
इव दीप्तिमान् ।
वैद्युतोऽग्निरिवाकाशे हृत्सङ्गे आत्मनात्मनि
vidhūma iva dīptārcirādīpta
iva dīptimān |
vaidyuto'gnirivākāśe hṛtsaṅge ātmanātmani
श्रोत्रादीनि न पश्यन्ति स्वंस्वमात्मानमात्मना ।
सर्वज्ञः सर्वदर्शो च क्षेत्रज्ञस्तानि पश्यन्ति
śrotrādīni na paśyanti svaṃsvamātmānamātmanā |
sarvajñaḥ sarvadarśo ca kṣetrajñastāni paśyanti
यदा प्रकाशते ह्यात्मा पटे दीपो ज्वलन्निव ।
ज्ञानमुत्पद्यते पुंसां क्षयात्पापस्य कर्मणः
yadā prakāśate hyātmā paṭe dīpo jvalanniva |
jñānamutpadyate puṃsāṃ kṣayātpāpasya karmaṇaḥ
यथादर्शतलप्रख्ये पश्यत्यात्मानमात्मनि ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च महाभूतानि पञ्चकम्
yathādarśatalaprakhye paśyatyātmānamātmani |
indriyāṇīndriyārthāṃśca mahābhūtāni pañcakam
मनोबुद्धिरहङ्कारमव्यक्तं पुरुषं तथा ।
प्रसंख्याय परंव्याप्तो विमुक्तो बन्धवैर्भवेत्
manobuddhirahaṅkāramavyaktaṃ puruṣaṃ tathā |
prasaṃkhyāya paraṃvyāpto vimukto bandhavairbhavet
इन्द्रियग्राममखिलं मनसाभिनिवेश्य च ।
मनश्चैवाप्यहङ्कारे प्रतिष्ठाप्य च पाण्डव
indriyagrāmamakhilaṃ manasābhiniveśya ca |
manaścaivāpyahaṅkāre pratiṣṭhāpya ca pāṇḍava
अहं कारं तथा बुद्धौ बुद्धिं च प्रकृतावपि ।
प्रकृतिं पुरुषे स्थाप्य पुरुषं ब्रह्मणि न्यसेत्
ahaṃ kāraṃ tathā buddhau buddhiṃ ca prakṛtāvapi |
prakṛtiṃ puruṣe sthāpya puruṣaṃ brahmaṇi nyaset
अहं बह्म परं ज्योतिः प्रसंख्याय विमुच्यते ।
नवद्वारमिदं गेहं तिसृणां पञ्चसाक्षिकम्
ahaṃ bahma paraṃ jyotiḥ prasaṃkhyāya vimucyate |
navadvāramidaṃ gehaṃ tisṛṇāṃ pañcasākṣikam
क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं विद्वान्यो वेद स वरः कविः ।
अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च ।
ज्ञानयज्ञस्य सर्वाणि कलां नार्हन्ति षोच्शीम्
kṣetrajñādhiṣṭhitaṃ vidvānyo veda sa varaḥ kaviḥ |
aśvamedhasahasrāṇi vājapeyaśatāni ca |
jñānayajñasya sarvāṇi kalāṃ nārhanti ṣocśīm
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)