ताम्बूलञ्च घृतं क्षौद्रं लवणं ताम्रभाजने ।
तथा पयः समायुक्तं चक्षुः शूलहरं परम्
tāmbūlañca ghṛtaṃ kṣaudraṃ lavaṇaṃ tāmrabhājane |
tathā payaḥ samāyuktaṃ cakṣuḥ śūlaharaṃ param
Purva Khanda: Achara Kanda
Chapter 181: Remedies for cough, voice, hair and teeth
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे एकाशीत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥
11 verses · 181 of 241
What happens in this chapter
Remedies for cough, voice, hair and teeth
Another brief chapter of recipes from Hari to Shiva. Betel, ghee, honey, salt and milk mixed in a copper vessel end pain in the eyes. For cough, breathlessness and hiccup, haritaki, vacha, kushtha, the three pungents, asafoetida and realgar are licked with honey and ghee; pippali and triphala powder with honey cures catarrh and strong asthma. Blue lotus, sugar, liquorice and padmaka in rice water settle disorders of the blood. A pill of dry ginger, sugar and honey, taken at meals, gives a voice like the cuckoo's. Several pastes of haritala, conch ash, lime, realgar and rock salt in goat's urine remove body hair at once. Conch, amalaka and dhataki flowers ground in milk and held in the mouth for a week make the teeth white and bright.
हरिरुवाच
हरीतकी वचा कुष्ठं व्योषं हिङ्गु मनः शिला ।
कासे श्वासे च हिक्कायां लिह्यात्क्षौद्रं घृप्लुतम्
harītakī vacā kuṣṭhaṃ vyoṣaṃ hiṅgu manaḥ śilā |
kāse śvāse ca hikkāyāṃ lihyātkṣaudraṃ ghṛplutam
पिप्पलीत्रिफलाचूर्णं मधुना लेहयेन्नरः ।
नश्यते पीनसः कासः श्वासश्च बलवत्तरः
pippalītriphalācūrṇaṃ madhunā lehayennaraḥ |
naśyate pīnasaḥ kāsaḥ śvāsaśca balavattaraḥ
समूलचित्रकं भस्मपिप्पलीचूर्णकं लिहेत् ।
श्वासं कासञ्च हिक्काञ्च मधुमिश्रं वृषध्वज
samūlacitrakaṃ bhasmapippalīcūrṇakaṃ lihet |
śvāsaṃ kāsañca hikkāñca madhumiśraṃ vṛṣadhvaja
नीलोत्पलं शर्करा च मधुकं पद्मकं समम् ।
तण्डुलोदकसंमिश्रं प्रशमेद्रक्तविक्रियाः
nīlotpalaṃ śarkarā ca madhukaṃ padmakaṃ samam |
taṇḍulodakasaṃmiśraṃ praśamedraktavikriyāḥ
शुण्ठी च शर्करा चैव तथा क्षौद्रेण संयुता ।
कोकिलस्वर एव स्याद्गुटिका भुक्तिमात्रतः
śuṇṭhī ca śarkarā caiva tathā kṣaudreṇa saṃyutā |
kokilasvara eva syādguṭikā bhuktimātrataḥ
हरितालं शङ्खचूर्णं कदलीदलभस्मना ।
एतद्द्रव्येण चोद्वर्त्य लोमशातनमुत्तमम्
haritālaṃ śaṅkhacūrṇaṃ kadalīdalabhasmanā |
etaddravyeṇa codvartya lomaśātanamuttamam
लवणं हरितालञ्च तुम्बिन्याश्च फलानि च ।
लाक्षारससमायुक्तं लोमशातनमुत्तम्
lavaṇaṃ haritālañca tumbinyāśca phalāni ca |
lākṣārasasamāyuktaṃ lomaśātanamuttam
सुधा च हरितालञ्च शङ्खभस्म मनः शिला ।
सैन्धवेन सहैकत्र छागमूत्रेण पेषयेत्
sudhā ca haritālañca śaṅkhabhasma manaḥ śilā |
saindhavena sahaikatra chāgamūtreṇa peṣayet
तत्क्षणोद्वर्तनादेव लोमशातनमुत्तमम् ।
शङ्खमामलकं पत्रं धातक्याः कुसुमानि च
tatkṣaṇodvartanādeva lomaśātanamuttamam |
śaṅkhamāmalakaṃ patraṃ dhātakyāḥ kusumāni ca
पिष्ट्वा तत्पयसा सार्धं सप्ताहं धारयेन्मुखे ।
स्निग्धाः श्वेताश्च दन्ताश्च भवन्ति विमलप्रभाः
piṣṭvā tatpayasā sārdhaṃ saptāhaṃ dhārayenmukhe |
snigdhāḥ śvetāśca dantāśca bhavanti vimalaprabhāḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)