Purva Khanda: Achara Kanda

Chapter 123: Kartika vows, Bhishma Panchaka and tithi rules

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भीष्मपञ्चकादिव्रतं नाम त्रयोविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः ॥

15 verses · 123 of 241

What happens in this chapter

Kartika vows, Bhishma Panchaka and tithi rules

Brahma gives the vows of Kartika: bathe, worship Vishnu, and for the month eat once a day, or only at night, or live on milk, greens and fruit, or fast. Best is the Bhishma Panchaka, five days from the bright Ekadashi. The devotee keeps silence, bathes the image in panchagavya, anoints it with camphor, burns guggulu in ghee, offers rice cooked in milk and makes 108 oblations with Om Namo Vasudevaya. Day by day he worships the feet with lotuses, the knees with bilva leaves, then navel, shoulders and head, sleeps on the ground and takes one product of the cow each day. Rules on mixed tithis close the teaching: Ekadashi joined to Dvadashi holds Hari, joined to Dashami the asuras.

ब्रह्मोवाच

123.1

व्रतानि कार्तिके वक्ष्ये स्नात्वा विष्णुं प्रपूजयेत् ।
एकभक्तेन नक्तेन मासं वायाचितेन वा

vratāni kārtike vakṣye snātvā viṣṇuṃ prapūjayet |
ekabhaktena naktena māsaṃ vāyācitena vā

123.2

दुग्धशाकफलाद्यैर्वा उपवासेन वा पुनः ।
सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्तकामो हरिं व्रजेत्

dugdhaśākaphalādyairvā upavāsena vā punaḥ |
sarvapāpavinirmuktaḥ prāptakāmo hariṃ vrajet

123.3

सदा हरेर्व्रतं श्रेष्ठं ततः स्याद्दक्षिणायने ।
चातुर्मास्ये ततस्तस्मात्कार्तिके भीष्मपञ्चकम्

sadā harervrataṃ śreṣṭhaṃ tataḥ syāddakṣiṇāyane |
cāturmāsye tatastasmātkārtike bhīṣmapañcakam

123.4

ततः श्रेष्ठव्रतं शुक्लस्यैकादश्यां समाचरेत् ।
स्नात्वा त्रिकालं पित्रादीन्यवाद्यैरर्चयेद्धरिम्

tataḥ śreṣṭhavrataṃ śuklasyaikādaśyāṃ samācaret |
snātvā trikālaṃ pitrādīnyavādyairarcayeddharim

123.5

यजेन्मौनी घृताद्यैश्च पञ्चगव्येन वारिभिः ।
स्नापयित्वाथ कर्पूरमुखैश्चैवानुलेपयेत्

yajenmaunī ghṛtādyaiśca pañcagavyena vāribhiḥ |
snāpayitvātha karpūramukhaiścaivānulepayet

123.6

घृताक्तगुग्गुलैर्धूपं द्विजः पञ्चदिनं दहेत् ।
नैवेद्यं परमान्नं तु जपेदष्टोत्तरं शतम्

ghṛtāktaguggulairdhūpaṃ dvijaḥ pañcadinaṃ dahet |
naivedyaṃ paramānnaṃ tu japedaṣṭottaraṃ śatam

123.7

ओं नमो वासुदेवाय घृतव्रीहितिलादिकम् ।
अष्टाक्षरेण मन्त्रेण स्वाहान्तेन तु होमयेत्

oṃ namo vāsudevāya ghṛtavrīhitilādikam |
aṣṭākṣareṇa mantreṇa svāhāntena tu homayet

123.8

प्रथमेऽह्नि हरेः पादौ यजेत्पद्मैर्द्वितीयक ।
बिल्वपत्रैर्जानुदेशं नाभिं गन्धेन चापरे

prathame'hni hareḥ pādau yajetpadmairdvitīyaka |
bilvapatrairjānudeśaṃ nābhiṃ gandhena cāpare

123.9

स्कन्धा बिल्वजवाभिश्च पञ्चमेऽह्नि शिरोऽर्चयेत् ।
मालत्या भूमिशायी स्याद्गोमयं प्राशयेत्क्रमात्

skandhā bilvajavābhiśca pañcame'hni śiro'rcayet |
mālatyā bhūmiśāyī syādgomayaṃ prāśayetkramāt

123.10

गोमूत्रं च दधि क्षीरं पञ्चमे पञ्चगव्यकम् ।
नक्तं कुर्यात्पञ्चदश्यां व्रती स्याद्भुक्तिमुक्तिभाक्

gomūtraṃ ca dadhi kṣīraṃ pañcame pañcagavyakam |
naktaṃ kuryātpañcadaśyāṃ vratī syādbhuktimuktibhāk

123.11

एकादशीव्रतं नित्यं तत्कुर्यात्पक्षयोर्द्वयोः ।
अघौघनरकं हन्यात्सर्वदं विष्णुलोकदम्

ekādaśīvrataṃ nityaṃ tatkuryātpakṣayordvayoḥ |
aghaughanarakaṃ hanyātsarvadaṃ viṣṇulokadam

123.12

एकादशी द्वादशी च निशान्ते च त्रयोदशी ।
नित्यमेकादशी यत्र तत्र सन्निहितो हरिः

ekādaśī dvādaśī ca niśānte ca trayodaśī |
nityamekādaśī yatra tatra sannihito hariḥ

123.13

दशम्येकादशी यत्र तत्रस्थाश्चासुरादयः ।
द्वादश्यां पारण कुर्यात्सूतके मृतके चरेत्

daśamyekādaśī yatra tatrasthāścāsurādayaḥ |
dvādaśyāṃ pāraṇa kuryātsūtake mṛtake caret

123.14

चतुर्दशीं प्रतिपदं पूर्वमिश्रामुपावसेत् ।
पौर्णमास्याममावास्यां प्रतिपन्मिश्रितां मुने

caturdaśīṃ pratipadaṃ pūrvamiśrāmupāvaset |
paurṇamāsyāmamāvāsyāṃ pratipanmiśritāṃ mune

123.15

द्वितीयां तृतीयामिश्रां तृतीयाञ्चाप्युपावसेत् ।
चतुर्थ्या सङ्गतां नित्यं चतुर्थीञ्चानया युताम् ।
पञ्चमीं षष्ठ्यसंयुक्तां षष्ठ्या युक्ताञ्च सप्तमीम्

dvitīyāṃ tṛtīyāmiśrāṃ tṛtīyāñcāpyupāvaset |
caturthyā saṅgatāṃ nityaṃ caturthīñcānayā yutām |
pañcamīṃ ṣaṣṭhyasaṃyuktāṃ ṣaṣṭhyā yuktāñca saptamīm

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)