इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां द्वादशस्कन्धे त्रयोदशोऽध्यायः ॥
23 verses · 13 of 13
Suta opens with a salutation to the Bhagwan whom Brahma, Varuna, Indra and Rudra praise. He gives the length of each of the eighteen Puranas, four lakh verses in all, of which the Shrimad Bhagavata holds eighteen thousand. Bhagwan first revealed it to Brahma on the lotus of his navel. Vairagya and Hari's lila fill it from beginning to end. One who gives it on the full moon of Bhadrapada, set on a golden lion throne, reaches the highest goal. As the Ganga is among rivers and Shambhu among Vaishnavas, so is this among Puranas. Suta bows to Shri Shuka and the Purana ends: let devotion to your feet arise in every birth; I bow to Hari, whose name destroys all sin.
सूत उवाच
यं ब्रह्मा वरुणेन्द्ररुद्रमरुतः स्तुन्वन्ति दिव्यैः स्तवैः
वेदैः साङ्गपदक्रमोपनिषदैः गायन्ति यं सामगाः ।
ध्यानावस्थिततद्गतेन मनसा पश्यन्ति यं योगिनो
यस्यान्तं न विदुः सुरासुरगणा देवाय तस्मै नमः
yaṃ brahmā varuṇendrarudramarutaḥ stunvanti divyaiḥ stavaiḥ
vedaiḥ sāṅgapadakramopaniṣadaiḥ gāyanti yaṃ sāmagāḥ |
dhyānāvasthitatadgatena manasā paśyanti yaṃ yogino
yasyāntaṃ na viduḥ surāsuragaṇā devāya tasmai namaḥ
पृष्ठे भ्राम्यदमन्दमन्दरगिरि ग्रावाग्रकण्डूयनान्
निद्रालोः कमठाकृतेर्भगवतः श्वासानिलाः पान्तु वः ।
यत्संस्कारकलानुवर्तनवशाद् वेलानिभेनाम्भसां
यातायातमतन्द्रितं जलनिधेः नाद्यापि विश्राम्यति
pṛṣṭhe bhrāmyadamandamandaragiri grāvāgrakaṇḍūyanān
nidrāloḥ kamaṭhākṛterbhagavataḥ śvāsānilāḥ pāntu vaḥ |
yatsaṃskārakalānuvartanavaśād velānibhenāmbhasāṃ
yātāyātamatandritaṃ jalanidheḥ nādyāpi viśrāmyati
पुराणसङ्ख्यासंभूतिं अस्य वाच्यप्रयोजने ।
दानं दानस्य माहात्म्यं पाठादेश्च निबोधत
purāṇasaṅkhyāsaṃbhūtiṃ asya vācyaprayojane |
dānaṃ dānasya māhātmyaṃ pāṭhādeśca nibodhata
ब्राह्मं दश सहस्राणि पाद्मं पञ्चोनषष्टि च ।
श्रीवैष्णवं त्रयोविंशत् चतुर्विंशति शैवकम्
brāhmaṃ daśa sahasrāṇi pādmaṃ pañconaṣaṣṭi ca |
śrīvaiṣṇavaṃ trayoviṃśat caturviṃśati śaivakam
दशाष्टौ श्रीभागवतं नारदं पञ्चविंशति ।
मार्कण्डं नव वाह्नं च दशपञ्च चतुःशतम्
daśāṣṭau śrībhāgavataṃ nāradaṃ pañcaviṃśati |
mārkaṇḍaṃ nava vāhnaṃ ca daśapañca catuḥśatam
चतुर्दश भविष्यं स्यात् तथा पञ्चशतानि च ।
दशाष्टौ ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गमेकादशैव तु
caturdaśa bhaviṣyaṃ syāt tathā pañcaśatāni ca |
daśāṣṭau brahmavaivartaṃ laiṅgamekādaśaiva tu
चतुर्विंशति वाराहं एकाशीतिसहस्रकम् ।
स्कान्दं शतं तथा चैकं वामनं दश कीर्तितम्
caturviṃśati vārāhaṃ ekāśītisahasrakam |
skāndaṃ śataṃ tathā caikaṃ vāmanaṃ daśa kīrtitam
कौर्मं सप्तदशाख्यातं मात्स्यं तत्तु चतुर्दश ।
एकोनविंशत् सौपर्णं ब्रह्माण्डं द्वादशैव तु
kaurmaṃ saptadaśākhyātaṃ mātsyaṃ tattu caturdaśa |
ekonaviṃśat sauparṇaṃ brahmāṇḍaṃ dvādaśaiva tu
एवं पुराणसन्दोहः चतुर्लक्ष उदाहृतः ।
तत्राष्टदशसाहस्रं श्रीभागवतं इष्यते
evaṃ purāṇasandohaḥ caturlakṣa udāhṛtaḥ |
tatrāṣṭadaśasāhasraṃ śrībhāgavataṃ iṣyate
इदं भगवता पूर्वं ब्रह्मणे नाभिपङ्कजे ।
स्थिताय भवभीताय कारुण्यात् संप्रकाशितम्
idaṃ bhagavatā pūrvaṃ brahmaṇe nābhipaṅkaje |
sthitāya bhavabhītāya kāruṇyāt saṃprakāśitam
आदिमध्यावसानेषु वैराग्याख्यानसंयुतम् ।
हरिलीलाकथाव्रात अमृतानन्दितसत्सुरम्
ādimadhyāvasāneṣu vairāgyākhyānasaṃyutam |
harilīlākathāvrāta amṛtānanditasatsuram
सर्ववेदान्तसारं यद् ब्रह्मात्मैकत्वलक्षणम् ।
वस्तु अद्वितीयं तन्निष्ठं कैवल्यैकप्रयोजनम्
sarvavedāntasāraṃ yad brahmātmaikatvalakṣaṇam |
vastu advitīyaṃ tanniṣṭhaṃ kaivalyaikaprayojanam
प्रौष्ठपद्यां पौर्णमास्यां हेमसिंहसमन्वितम् ।
ददाति यो भागवतं स याति परमां गतिम्
prauṣṭhapadyāṃ paurṇamāsyāṃ hemasiṃhasamanvitam |
dadāti yo bhāgavataṃ sa yāti paramāṃ gatim
राजन्ते तावदन्यानि पुराणानि सतां गणे ।
यावद् न दृष्यते साक्षात् श्रीमद् भागवतं परम्
rājante tāvadanyāni purāṇāni satāṃ gaṇe |
yāvad na dṛṣyate sākṣāt śrīmad bhāgavataṃ param
सर्ववेदान्तसारं हि श्रीभागवतमिष्यते ।
तद् रसामृततृप्तस्य नान्यत्र स्याद् रतिः क्वचित्
sarvavedāntasāraṃ hi śrībhāgavatamiṣyate |
tad rasāmṛtatṛptasya nānyatra syād ratiḥ kvacit
निम्नगानां यथा गङ्गा देवानामच्युतो यथा ।
वैष्णवानां यथा शम्भुः पुराणानां इदं तथा
nimnagānāṃ yathā gaṅgā devānāmacyuto yathā |
vaiṣṇavānāṃ yathā śambhuḥ purāṇānāṃ idaṃ tathā
क्षेत्राणां चैव सर्वेषां यथा काशी ह्यनुत्तमा ।
तथा पुराणव्रातानां श्रीमद्भागवतं द्विजाः
kṣetrāṇāṃ caiva sarveṣāṃ yathā kāśī hyanuttamā |
tathā purāṇavrātānāṃ śrīmadbhāgavataṃ dvijāḥ
श्रीमद्भागवतं पुराणममलं यद्वैष्णवानां प्रियं
यस्मिन् पारमहंस्यमेकममलं ज्ञानं परं गीयते ।
तत्र ज्ञानविरागभक्तिसहितं नैष्कर्म्यमाविस्कृतं
तत् श्रृण्वन् विपठन् विचारणपरो भक्त्या विमुच्येन्नरः
śrīmadbhāgavataṃ purāṇamamalaṃ yadvaiṣṇavānāṃ priyaṃ
yasmin pāramahaṃsyamekamamalaṃ jñānaṃ paraṃ gīyate |
tatra jñānavirāgabhaktisahitaṃ naiṣkarmyamāviskṛtaṃ
tat śrṛṇvan vipaṭhan vicāraṇaparo bhaktyā vimucyennaraḥ
कस्मै येन विभासितोऽयमतुलो ज्ञानप्रदीपः पुरा
तद् रूपेण च नारदाय मुनये कृष्णाय तद् रूपिणा ।
योगीन्द्राय तदात्मनाथ भगवत् राताय कारुण्यतः
तच्छुद्धं विमलं विशोकममृतं सत्यं परं धीमहि
kasmai yena vibhāsito'yamatulo jñānapradīpaḥ purā
tad rūpeṇa ca nāradāya munaye kṛṣṇāya tad rūpiṇā |
yogīndrāya tadātmanātha bhagavat rātāya kāruṇyataḥ
tacchuddhaṃ vimalaṃ viśokamamṛtaṃ satyaṃ paraṃ dhīmahi
नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय साक्षिणे ।
य इदं कृपया कस्मै व्याचचक्षे मुमुक्षवे
namastasmai bhagavate vāsudevāya sākṣiṇe |
ya idaṃ kṛpayā kasmai vyācacakṣe mumukṣave
योगीन्द्राय नमस्तस्मै शुकाय ब्रह्मरूपिणे ।
संसारसर्पदष्टं यो विष्णुरातममूमुचत्
yogīndrāya namastasmai śukāya brahmarūpiṇe |
saṃsārasarpadaṣṭaṃ yo viṣṇurātamamūmucat
भवे भवे यथा भक्तिः पादयोस्तव जायते ।
तथा कुरुष्व देवेश नाथस्त्वं नो यतः प्रभो
bhave bhave yathā bhaktiḥ pādayostava jāyate |
tathā kuruṣva deveśa nāthastvaṃ no yataḥ prabho
नामसङ्कीर्तनं यस्य सर्वपाप प्रणाशनम् ।
प्रणामो दुःखशमनः त नमामि हरिं परम्
nāmasaṅkīrtanaṃ yasya sarvapāpa praṇāśanam |
praṇāmo duḥkhaśamanaḥ ta namāmi hariṃ param
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
