एतत्ते कथितं कृष्ण कर्मेहामुत्र सिद्धिदम् ।
क्रियातपोजपध्यानसमुच्चयमयं परम्
etatte kathitaṃ kṛṣṇa karmehāmutra siddhidam |
kriyātapojapadhyānasamuccayamayaṃ param
इति श्रीशिवमहापुराणे सप्तम्यां वायवीयसंहितायामुत्तरखण्डे ऐहिकसिद्धिकर्मवर्णनं नाम द्वात्रिंशो ऽध्यायः ॥
86 श्लोक · 32 में से 41
अब उपमन्यु वे कर्म बताते हैं जिनका फल यहीं दिखता है। पहले मन्त्र सिद्ध करे, और शकुनों से किसी अदृष्ट बाधा की परीक्षा कर उसका प्रायश्चित्त करे; बिना श्रद्धा के किए कर्म का फल नहीं मिलता। साधक पवित्र रहे, भस्म लगाए, और मन से भी हिंसा न करे। स्वर्ण के अष्टदल कमल पर रत्न, सोने या स्फटिक का लिंग स्थापित कर चतुर्मुखी माहेश्वरी सहित शिव की पूजा होती है। उद्देश्य के अनुसार होम बदलता है: मारण में लोहे की स्रुक्, शान्ति में सोने की; आकर्षण में घृत, उच्चाटन में तेल, स्तम्भन में मधु। शास्त्र अपने राजा या धर्मात्मा पर अभिचार का निषेध करता है और मारण के बाद पश्चात्ताप सहित प्रायश्चित्त बताता है। पूर्ण होने पर कुछ भी अप्राप्य नहीं रहता।
उपमन्युरुवाच
एतत्ते कथितं कृष्ण कर्मेहामुत्र सिद्धिदम् ।
क्रियातपोजपध्यानसमुच्चयमयं परम्
etatte kathitaṃ kṛṣṇa karmehāmutra siddhidam |
kriyātapojapadhyānasamuccayamayaṃ param
अथ वक्ष्यामि शैवानामिहैव फलदं नृणाम् ।
पूजाहोमजपध्यानतपोदानमयं महत्
atha vakṣyāmi śaivānāmihaiva phaladaṃ nṛṇām |
pūjāhomajapadhyānatapodānamayaṃ mahat
तत्र संसाधयेत्पूर्वं मन्त्रं मन्त्रार्थवित्तमः ।
दृष्टसिद्धिकरं कर्म नान्यथा फलदं यतः
tatra saṃsādhayetpūrvaṃ mantraṃ mantrārthavittamaḥ |
dṛṣṭasiddhikaraṃ karma nānyathā phaladaṃ yataḥ
सिद्धमन्त्रो ऽप्यदृष्टेन प्रबलेन तु केनचित् ।
प्रतिबन्धफलं कर्म न कुर्यात्सहसा बुधः
siddhamantro 'pyadṛṣṭena prabalena tu kenacit |
pratibandhaphalaṃ karma na kuryātsahasā budhaḥ
तस्य तु प्रतिबन्धस्य कर्तुं शक्येह निष्कृतिः ।
परीक्ष्य शकुनाद्यैस्तदादौ निष्कृतिमाचरेत्
tasya tu pratibandhasya kartuṃ śakyeha niṣkṛtiḥ |
parīkṣya śakunādyaistadādau niṣkṛtimācaret
यो ऽन्यथा कुरुते मोहात्कर्मैहिकफलं नरः ।
न तेन फलभाक्स स्यात्प्राप्नुयाच्चोपहास्यताम्
yo 'nyathā kurute mohātkarmaihikaphalaṃ naraḥ |
na tena phalabhāksa syātprāpnuyāccopahāsyatām
अबिस्रब्धो न कुर्वीत कर्म दृष्टफलं क्वचित् ।
स खल्वश्रद्धधानः स्यान्नाश्रद्धः फलमृच्छति
abisrabdho na kurvīta karma dṛṣṭaphalaṃ kvacit |
sa khalvaśraddhadhānaḥ syānnāśraddhaḥ phalamṛcchati
नापराधोस्ति देवस्य कर्मण्यपि तु निष्फले ।
यथोक्तकारिणां पुंसामिहैव फलदर्शनात्
nāparādhosti devasya karmaṇyapi tu niṣphale |
yathoktakāriṇāṃ puṃsāmihaiva phaladarśanāt
साधकः सिद्धमंत्रश्च निरस्तप्रतिबंधकः ।
विश्वस्तः श्रद्धधानश्च कुर्वन्नाप्नोति तत्फलम्
sādhakaḥ siddhamaṃtraśca nirastapratibaṃdhakaḥ |
viśvastaḥ śraddhadhānaśca kurvannāpnoti tatphalam
अथवा तत्फलावाप्त्यै ब्रह्मचर्यरतो भवेत् ।
रात्रौ हविष्यमश्नीयात्पायसं वा फलानि वा
athavā tatphalāvāptyai brahmacaryarato bhavet |
rātrau haviṣyamaśnīyātpāyasaṃ vā phalāni vā
हिंसादि यन्निषिद्धं स्यान्न कुर्यान्मनसापि तत् ।
सदा भस्मानुलिप्तां गस्सुवेषश्च शुचिर्भवेत्
hiṃsādi yanniṣiddhaṃ syānna kuryānmanasāpi tat |
sadā bhasmānuliptāṃ gassuveṣaśca śucirbhavet
इत्थमाचारवान्भूत्वा स्वानुकूले शुभे ऽहनि ।
पूर्वोक्तलक्षणे देशे पुष्पदामाद्यलंकृते
itthamācāravānbhūtvā svānukūle śubhe 'hani |
pūrvoktalakṣaṇe deśe puṣpadāmādyalaṃkṛte
आलिप्य शकृता भूमिं हस्तमानावरां यथा ।
विलिखेत्कमले भद्रे दीप्यमानं स्वतेजसा
ālipya śakṛtā bhūmiṃ hastamānāvarāṃ yathā |
vilikhetkamale bhadre dīpyamānaṃ svatejasā
तप्तजांबूनदमयमष्टपत्रं सकेसरम् ।
मध्ये कर्णिकया युक्तं सर्वरत्नैरलंकृतम्
taptajāṃbūnadamayamaṣṭapatraṃ sakesaram |
madhye karṇikayā yuktaṃ sarvaratnairalaṃkṛtam
स्वाकारसदृशेनैव नालेन च समन्वितम् ।
तादृशे स्वर्णनिर्माणे कंदे सम्यग्विधानतः
svākārasadṛśenaiva nālena ca samanvitam |
tādṛśe svarṇanirmāṇe kaṃde samyagvidhānataḥ
तत्राणिमादिकं सर्वं संकल्प्य मनसा पुनः ।
रत्नजं वाथ सौवर्णं स्फटिकं वा सलक्षणम् ।
लिङ्गं सवेदिकं चैव स्थापयित्वा विधानतः
tatrāṇimādikaṃ sarvaṃ saṃkalpya manasā punaḥ |
ratnajaṃ vātha sauvarṇaṃ sphaṭikaṃ vā salakṣaṇam |
liṅgaṃ savedikaṃ caiva sthāpayitvā vidhānataḥ
तत्रावाह्य यजेद्देवं सांबं सगणमव्ययम् ।
तत्र माहेश्वरी कल्प्या मूर्तिर्मूर्तिमतः प्रभोः
tatrāvāhya yajeddevaṃ sāṃbaṃ sagaṇamavyayam |
tatra māheśvarī kalpyā mūrtirmūrtimataḥ prabhoḥ
चतुर्भुजा चतुर्वक्त्रा सर्वाभरणभूषिता ।
शार्दूलचर्मवसना किंचिद्विहसितानना
caturbhujā caturvaktrā sarvābharaṇabhūṣitā |
śārdūlacarmavasanā kiṃcidvihasitānanā
वरदाभयहस्ता च मृगटंकधरा तथा ।
अथ वाष्टभुजा चिंत्या चिंतकस्य यथारुचि
varadābhayahastā ca mṛgaṭaṃkadharā tathā |
atha vāṣṭabhujā ciṃtyā ciṃtakasya yathāruci
तदा त्रिशूलपरशुखड्गवज्राणि दक्षिणे ।
वामे पाशांकुशौ तद्वत्खेटं नागं च बिभ्रती
tadā triśūlaparaśukhaḍgavajrāṇi dakṣiṇe |
vāme pāśāṃkuśau tadvatkheṭaṃ nāgaṃ ca bibhratī
बालार्कसदृशप्रख्या प्रतिवक्त्रं त्रिलोचना ।
तस्याः पूर्वमुखं सौम्यं स्वाकारसदृशप्रभम्
bālārkasadṛśaprakhyā prativaktraṃ trilocanā |
tasyāḥ pūrvamukhaṃ saumyaṃ svākārasadṛśaprabham
दक्षिणं नीलजीमूतसदृशं घोरदर्शनम् ।
उत्तरं विद्रुमप्रख्यं नीलालकविभूषितम्
dakṣiṇaṃ nīlajīmūtasadṛśaṃ ghoradarśanam |
uttaraṃ vidrumaprakhyaṃ nīlālakavibhūṣitam
पश्चिमं पूर्णचंद्राभं सौम्यमिंदुकलाधरम् ।
तदंकमंडलारूढा शक्तिर्माहेश्वरी परा
paścimaṃ pūrṇacaṃdrābhaṃ saumyamiṃdukalādharam |
tadaṃkamaṃḍalārūḍhā śaktirmāheśvarī parā
महालक्ष्मीरिति ख्याता श्यामा सर्वमनोहरा ।
मूर्तिं कृत्वैवमाकारां सकलीकृत्य च क्रमात्
mahālakṣmīriti khyātā śyāmā sarvamanoharā |
mūrtiṃ kṛtvaivamākārāṃ sakalīkṛtya ca kramāt
मूर्तिमंतमथावाह्य यजेत्परमकारणम् ।
स्नानार्थे कल्पयेत्तत्र पञ्चगव्यं तु कापिलम्
mūrtimaṃtamathāvāhya yajetparamakāraṇam |
snānārthe kalpayettatra pañcagavyaṃ tu kāpilam
पञ्चामृतं च पूर्णानि बीजानि च विशेषतः ।
पुरस्तान्मण्डलं कृत्वा रत्नचूर्णाद्यलंकृतम्
pañcāmṛtaṃ ca pūrṇāni bījāni ca viśeṣataḥ |
purastānmaṇḍalaṃ kṛtvā ratnacūrṇādyalaṃkṛtam
कर्णिकायां प्रविन्यस्येदीशानकलशं पुनः ।
सद्यादिकलशान्पश्चात्परितस्तस्य कल्पयेत्
karṇikāyāṃ pravinyasyedīśānakalaśaṃ punaḥ |
sadyādikalaśānpaścātparitastasya kalpayet
ततो विद्येशकलशानष्टौ पूर्वादिवत्क्रमात् ।
तीर्थाम्बुपूरितान्कृत्वा सूत्रेणावेष्ट्य पूर्ववत्
tato vidyeśakalaśānaṣṭau pūrvādivatkramāt |
tīrthāmbupūritānkṛtvā sūtreṇāveṣṭya pūrvavat
पुण्यद्रव्याणि निक्षिप्य समन्त्रं सविधानकम् ।
दुकूलाद्येन वस्त्रेण समाच्छाद्य समंततः
puṇyadravyāṇi nikṣipya samantraṃ savidhānakam |
dukūlādyena vastreṇa samācchādya samaṃtataḥ
सर्वत्र मंत्रं विन्यस्य तत्तन्मंत्रपुरस्सरम् ।
स्नानकाले तु संप्राप्ते सर्वमङ्गलनिस्वनैः
sarvatra maṃtraṃ vinyasya tattanmaṃtrapurassaram |
snānakāle tu saṃprāpte sarvamaṅgalanisvanaiḥ
पञ्चगव्यादिभिश्चैव स्नापयेत्परमेश्वरम् ।
ततः कुशोदकाद्यानि स्वर्णरत्नोदकान्यपि
pañcagavyādibhiścaiva snāpayetparameśvaram |
tataḥ kuśodakādyāni svarṇaratnodakānyapi
गंधपुष्पादिसिद्धानि मन्त्रसिद्धानि च क्रमात् ।
उद्धृत्योद्धृत्य मन्त्रेण तैस्तैस्स्नाप्य महेश्वरम्
gaṃdhapuṣpādisiddhāni mantrasiddhāni ca kramāt |
uddhṛtyoddhṛtya mantreṇa taistaissnāpya maheśvaram
गंधं पुष्पादिदीपांश्च पूजाकर्म समाचरेत् ।
पलावरः स्यादालेप एकादशपलोत्तरः
gaṃdhaṃ puṣpādidīpāṃśca pūjākarma samācaret |
palāvaraḥ syādālepa ekādaśapalottaraḥ
सुवर्णरत्नपुष्पाणि शुभानि सुरभीणि च ।
नीलोत्पलाद्युत्पलानि बिल्वपत्राण्यनेकशः
suvarṇaratnapuṣpāṇi śubhāni surabhīṇi ca |
nīlotpalādyutpalāni bilvapatrāṇyanekaśaḥ
कमलानि च रक्तानि श्वेतान्यपि च शंभवे ।
कृष्णागुरूद्भवो धूपः सकर्पूराज्यगुग्गुलः
kamalāni ca raktāni śvetānyapi ca śaṃbhave |
kṛṣṇāgurūdbhavo dhūpaḥ sakarpūrājyaguggulaḥ
कपिलाघृतसंसिद्धा दीपाः कर्पूरवर्तिजाः ।
पञ्चब्रह्मषडंगानि पूज्यान्यावरणानि च
kapilāghṛtasaṃsiddhā dīpāḥ karpūravartijāḥ |
pañcabrahmaṣaḍaṃgāni pūjyānyāvaraṇāni ca
नैवेद्यः पयसा सिद्धः स गुडाज्यो महाचरुः ।
पाटलोत्पलपद्माद्यैः पानीयं च सुगन्धितम्
naivedyaḥ payasā siddhaḥ sa guḍājyo mahācaruḥ |
pāṭalotpalapadmādyaiḥ pānīyaṃ ca sugandhitam
पञ्चसौगंधिकोपेतं तांबूलं च सुसंस्कृतम् ।
सुवर्णरत्नसिद्धानि भूषणानि विशेषतः
pañcasaugaṃdhikopetaṃ tāṃbūlaṃ ca susaṃskṛtam |
suvarṇaratnasiddhāni bhūṣaṇāni viśeṣataḥ
वासांसि च विचित्राणि सूक्ष्माणि च नवानि च ।
दर्शनीयानि देयानि गानवाद्यादिभिस्सह
vāsāṃsi ca vicitrāṇi sūkṣmāṇi ca navāni ca |
darśanīyāni deyāni gānavādyādibhissaha
जपश्च मूलमंत्रस्य लक्षः परमसंख्यया ।
एकावरा त्र्युत्तरा च पूजा फलवशादिह
japaśca mūlamaṃtrasya lakṣaḥ paramasaṃkhyayā |
ekāvarā tryuttarā ca pūjā phalavaśādiha
दशसंख्यावरो होमः प्रतिद्रव्यं शतोत्तरः ।
घोररूपश्शिवश्चिंत्यो मारणोच्चाटनादिषु
daśasaṃkhyāvaro homaḥ pratidravyaṃ śatottaraḥ |
ghorarūpaśśivaściṃtyo māraṇoccāṭanādiṣu
शिवलिंगे शिवाग्नौ च ह्यन्यासु प्रतिमासु च ।
चिंत्यस्सौम्यतनुश्शंभुः कार्ये शांतिकपौष्टिके
śivaliṃge śivāgnau ca hyanyāsu pratimāsu ca |
ciṃtyassaumyatanuśśaṃbhuḥ kārye śāṃtikapauṣṭike
आयसौ स्रुक्स्रुवौ कार्यौ मारणादिषु कर्मसु ।
तदन्यत्र तु सौवर्णौ शांतिकाद्येषु कृत्स्नशः
āyasau sruksruvau kāryau māraṇādiṣu karmasu |
tadanyatra tu sauvarṇau śāṃtikādyeṣu kṛtsnaśaḥ
दूर्वया घृतगोक्षीरमिश्रया मधुना तथा ।
चरुणा सघृतेनैव केवलं पयसापि वा
dūrvayā ghṛtagokṣīramiśrayā madhunā tathā |
caruṇā saghṛtenaiva kevalaṃ payasāpi vā
जुहुयान्मृत्युविजये तिलै रोगोपशांतये ।
घृतेन पयसा चैव कमलैर्वाथ केवलैः
juhuyānmṛtyuvijaye tilai rogopaśāṃtaye |
ghṛtena payasā caiva kamalairvātha kevalaiḥ
समृद्धिकामो जुहुयान्महादारिद्र्यशांतये ।
जातीपुष्पेण वश्यार्थी जुहुयात्सघृतेन तु
samṛddhikāmo juhuyānmahādāridryaśāṃtaye |
jātīpuṣpeṇa vaśyārthī juhuyātsaghṛtena tu
घृतेन करवीरैश्च कुर्यादाकर्षणं द्विजः ।
तैलेनोच्चाटनं कुर्यात्स्तंभनं मधुना पुनः
ghṛtena karavīraiśca kuryādākarṣaṇaṃ dvijaḥ |
tailenoccāṭanaṃ kuryātstaṃbhanaṃ madhunā punaḥ
स्तंभनं सर्षपेणापि लशुनेन तु पातनम् ।
ताडनं रुधिरेण स्यात्खरस्योष्ट्रस्य चोभयोः
staṃbhanaṃ sarṣapeṇāpi laśunena tu pātanam |
tāḍanaṃ rudhireṇa syātkharasyoṣṭrasya cobhayoḥ
मारणोच्चाटने कुर्याद्रोहिबीजैस्तिलान्वितैः ।
विद्वेषणं च तैलेन कुर्याल्लांगलकस्य तु
māraṇoccāṭane kuryādrohibījaistilānvitaiḥ |
vidveṣaṇaṃ ca tailena kuryāllāṃgalakasya tu
बंधनं रोहिबीजेन सेनास्तंभनमेव च ।
रक्तसर्षपसंमिश्रैर्होमद्रव्यैरशेषतः
baṃdhanaṃ rohibījena senāstaṃbhanameva ca |
raktasarṣapasaṃmiśrairhomadravyairaśeṣataḥ
हस्तयंत्रोद्भवैस्तैलैर्जुहुयादाभिचारिके ।
कटुकीतुषसंयुक्तैः कार्पासास्थिभिरेव च
hastayaṃtrodbhavaistailairjuhuyādābhicārike |
kaṭukītuṣasaṃyuktaiḥ kārpāsāsthibhireva ca
सर्षपैस्तैलसंमिश्रैर्जुहुयादाभिचारिके ।
ज्वरोपशांतिदं क्षीरं सौभाग्यफलदं तथा
sarṣapaistailasaṃmiśrairjuhuyādābhicārike |
jvaropaśāṃtidaṃ kṣīraṃ saubhāgyaphaladaṃ tathā
सर्वसिद्धिकरो होमः क्षौद्राज्यदधिभिर्युतैः ।
क्षीरेण तंदुलैश्चैव चरुणा केवलेन वा
sarvasiddhikaro homaḥ kṣaudrājyadadhibhiryutaiḥ |
kṣīreṇa taṃdulaiścaiva caruṇā kevalena vā
शांतिकं पौष्टिकं वापि सप्तभिः समिदादिभिः ।
द्रव्यैर्विशेषतो होमे वश्यमाकर्षणं तथा
śāṃtikaṃ pauṣṭikaṃ vāpi saptabhiḥ samidādibhiḥ |
dravyairviśeṣato home vaśyamākarṣaṇaṃ tathā
वश्यमाकर्षणं चैव श्रीपदं च विशेषतः ।
बिल्वपत्रैस्तु हवनं शत्रोर्विजयदं तथा
vaśyamākarṣaṇaṃ caiva śrīpadaṃ ca viśeṣataḥ |
bilvapatraistu havanaṃ śatrorvijayadaṃ tathā
समिधः शांतिकार्येषु पालाशखदिरादिकाः ।
करवीरार्कजाः क्रौर्ये कण्टकिन्यश्च विग्रहे
samidhaḥ śāṃtikāryeṣu pālāśakhadirādikāḥ |
karavīrārkajāḥ kraurye kaṇṭakinyaśca vigrahe
प्रशांतः शांतिकं कुर्यात्पौष्टिकं च विशेषतः ।
निर्घृणः क्रुद्धचित्तस्तु प्रकुर्यादाभिचारिकम्
praśāṃtaḥ śāṃtikaṃ kuryātpauṣṭikaṃ ca viśeṣataḥ |
nirghṛṇaḥ kruddhacittastu prakuryādābhicārikam
अतीवदुरवस्थायां प्रतीकारांतरं न चेत् ।
आततायिनमुद्दिश्य प्रकुर्यादाभिचारिकम्
atīvaduravasthāyāṃ pratīkārāṃtaraṃ na cet |
ātatāyinamuddiśya prakuryādābhicārikam
स्वराष्ट्रपतिमुद्दिश्य न कुर्यादाभिचारिकम् ।
यद्यास्तिकस्सुधर्मिष्ठो मान्यो वा यो ऽपि कोपि वा
svarāṣṭrapatimuddiśya na kuryādābhicārikam |
yadyāstikassudharmiṣṭho mānyo vā yo 'pi kopi vā
तमुद्दिश्यापि नो कुर्यादाततायिनमप्युत ।
मनसा कर्मणा वाचा यो ऽपि कोपि शिवाश्रितः
tamuddiśyāpi no kuryādātatāyinamapyuta |
manasā karmaṇā vācā yo 'pi kopi śivāśritaḥ
स्वराष्ट्रपतिमुद्दिश्य शिवा श्रितमथापि वा ।
कृत्वाभिचारिकं कर्म सद्यो विनिपतेन्नरः
svarāṣṭrapatimuddiśya śivā śritamathāpi vā |
kṛtvābhicārikaṃ karma sadyo vinipatennaraḥ
स्वराष्ट्रपालकं तस्माच्छिवभक्तं च कञ्चन ।
न हिंस्यादभिचाराद्यैर्यदीच्छेत्सुखमात्मनः
svarāṣṭrapālakaṃ tasmācchivabhaktaṃ ca kañcana |
na hiṃsyādabhicārādyairyadīcchetsukhamātmanaḥ
अन्यं कमपि चोद्दिश्य कृत्वा वै मारणादिकम् ।
पश्चात्तापेन संयुक्तः प्रायश्चित्तं समाचरेत्
anyaṃ kamapi coddiśya kṛtvā vai māraṇādikam |
paścāttāpena saṃyuktaḥ prāyaścittaṃ samācaret
बाणलिंगे ऽपि वा कुर्यान्निर्धनो धनवानपि ।
स्वयंभूते ऽथ वा लिंगे आर्षके वैदिके ऽपि वा
bāṇaliṃge 'pi vā kuryānnirdhano dhanavānapi |
svayaṃbhūte 'tha vā liṃge ārṣake vaidike 'pi vā
अभावे हेमरत्नानामशक्तौ च तदर्जने ।
मनसैवाचरेदेतद्द्रव्यैर्वा प्रतिरूपकैः
abhāve hemaratnānāmaśaktau ca tadarjane |
manasaivācaredetaddravyairvā pratirūpakaiḥ
क्वचिदंशे तु यः शक्तस्त्वशक्तः क्वचिदंशके ।
सो ऽपि शक्त्यनुसारेण कुर्वंश्चेत्फलमृच्छति
kvacidaṃśe tu yaḥ śaktastvaśaktaḥ kvacidaṃśake |
so 'pi śaktyanusāreṇa kurvaṃścetphalamṛcchati
कर्मण्यनुष्ठिते ऽप्यस्मिन्फलं यत्र न दृश्यते ।
द्विस्त्रिर्वावर्तयेत्तत्र सर्वथा दृश्यते फलम्
karmaṇyanuṣṭhite 'pyasminphalaṃ yatra na dṛśyate |
dvistrirvāvartayettatra sarvathā dṛśyate phalam
पूजोपयुक्तं यद्द्रव्यं हेमरत्नाद्यनुत्तमम् ।
तत्सर्वं गुरवे दद्याद्दक्षिणां च ततः पृथक्
pūjopayuktaṃ yaddravyaṃ hemaratnādyanuttamam |
tatsarvaṃ gurave dadyāddakṣiṇāṃ ca tataḥ pṛthak
स चेन्नेच्छति तत्सर्वं शिवाय विनिवेदयेत् ।
अथवा शिवभक्तेभ्यो नान्येभ्यस्तु प्रदीयते
sa cennecchati tatsarvaṃ śivāya vinivedayet |
athavā śivabhaktebhyo nānyebhyastu pradīyate
यः स्वयं साधयेच्छक्त्या गुर्वादिनिरपेक्षया ।
सो ऽप्येवमाचरेदत्र न गृह्णीयात्स्वयं पुनः
yaḥ svayaṃ sādhayecchaktyā gurvādinirapekṣayā |
so 'pyevamācaredatra na gṛhṇīyātsvayaṃ punaḥ
स्वयं गृह्णाति यो लोभात्पूजांगद्रव्यमुत्तमम् ।
कांक्षितं न लभेन्मूढो नात्र कार्या विचारणा
svayaṃ gṛhṇāti yo lobhātpūjāṃgadravyamuttamam |
kāṃkṣitaṃ na labhenmūḍho nātra kāryā vicāraṇā
अर्चितं यत्तु तल्लिंगं गृह्णीयाद्वा नवा स्वयम् ।
गृह्णीयाद्यदि तन्नित्यं स्वयं वान्यो ऽपि वार्चयेत्
arcitaṃ yattu talliṃgaṃ gṛhṇīyādvā navā svayam |
gṛhṇīyādyadi tannityaṃ svayaṃ vānyo 'pi vārcayet
यथोक्तमेव कर्मैतदाचरेद्यो ऽनपायतः ।
फलं व्यभिचरेन्नैवमित्यतः किं प्ररोचकम्
yathoktameva karmaitadācaredyo 'napāyataḥ |
phalaṃ vyabhicarennaivamityataḥ kiṃ prarocakam
तथाप्युद्देशतो वक्ष्ये कर्मणः सिद्धिमुत्तमम् ।
अपि शत्रुभिराक्रांतो व्याधिभिर्वाप्यनेकशः
tathāpyuddeśato vakṣye karmaṇaḥ siddhimuttamam |
api śatrubhirākrāṃto vyādhibhirvāpyanekaśaḥ
मृत्योरास्यगतश्चापि मुच्यते निरपायतः ।
पूजायते ऽतिकृपणो रिक्तो वैश्रवणायते
mṛtyorāsyagataścāpi mucyate nirapāyataḥ |
pūjāyate 'tikṛpaṇo rikto vaiśravaṇāyate
कामायते विरूपो ऽपि वृद्धो ऽपि तरुणायते ।
शत्रुर्मित्रायते सद्यो विरोधी किंकरायते
kāmāyate virūpo 'pi vṛddho 'pi taruṇāyate |
śatrurmitrāyate sadyo virodhī kiṃkarāyate
विषायते यदमृतं विषमप्यमृतायते ।
स्थलायते समुद्रो ऽपि स्थलमप्यर्णवायते
viṣāyate yadamṛtaṃ viṣamapyamṛtāyate |
sthalāyate samudro 'pi sthalamapyarṇavāyate
महीधरायते श्वभ्रं स च श्वभ्रायते गिरिः ।
पद्माकरायते वह्निः सरो वैश्वानरायते
mahīdharāyate śvabhraṃ sa ca śvabhrāyate giriḥ |
padmākarāyate vahniḥ saro vaiśvānarāyate
वनायते यदुद्यानं तदुद्यानायते वनम् ।
सिंहायते मृगः क्षुद्रः सिंहः क्रीडामृगायते
vanāyate yadudyānaṃ tadudyānāyate vanam |
siṃhāyate mṛgaḥ kṣudraḥ siṃhaḥ krīḍāmṛgāyate
स्त्रियो ऽभिसारिकायन्ते लक्ष्मीः सुचरितायते ।
स्वैरप्रेष्यायते वाणी कीर्तिस्तु गणिकायते
striyo 'bhisārikāyante lakṣmīḥ sucaritāyate |
svairapreṣyāyate vāṇī kīrtistu gaṇikāyate
स्वैराचारायते मेधा वज्रसूचीयते मनः ।
महावातायते शक्तिर्बलं मत्तगजायते
svairācārāyate medhā vajrasūcīyate manaḥ |
mahāvātāyate śaktirbalaṃ mattagajāyate
स्तम्भायते समुद्योगैः शत्रुपक्षे स्थिता क्रिया ।
शत्रुपक्षायते ऽरीणां सर्व एव सुहृज्जनः
stambhāyate samudyogaiḥ śatrupakṣe sthitā kriyā |
śatrupakṣāyate 'rīṇāṃ sarva eva suhṛjjanaḥ
शत्रवः कुणपायन्ते जीवन्तोपि सबांधवाः ।
आपन्नो ऽपि गतारिष्टः स्वयं खल्वमृतायते
śatravaḥ kuṇapāyante jīvantopi sabāṃdhavāḥ |
āpanno 'pi gatāriṣṭaḥ svayaṃ khalvamṛtāyate
रसाय नायते नित्यमपथ्यमपि सेवितम् ।
अनिशं क्रियमाणापि रतिस्त्वभिनवायते
rasāya nāyate nityamapathyamapi sevitam |
aniśaṃ kriyamāṇāpi ratistvabhinavāyate
अनागतादिकं सर्वं करस्थामलकायते ।
यादृच्छिकफलायन्ते सिद्धयो ऽप्यणिमादयः
anāgatādikaṃ sarvaṃ karasthāmalakāyate |
yādṛcchikaphalāyante siddhayo 'pyaṇimādayaḥ
बहुनात्र किमुक्तेन सर्वकामार्थसिद्धिषु ।
अस्मिन्कर्मणि निर्वृत्ते त्वनवाप्यं न विद्यते
bahunātra kimuktena sarvakāmārthasiddhiṣu |
asminkarmaṇi nirvṛtte tvanavāpyaṃ na vidyate
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)