अध्याय 51: उमा का क्रियायोग और संहिता की समाप्ति

व्यासशिष्य महाभाग सूत पौराणिकोत्तम ।
अपरं श्रोतुमिच्छामः किमप्याख्यानमीशितुः

vyāsaśiṣya mahābhāga sūta paurāṇikottama |
aparaṃ śrotumicchāmaḥ kimapyākhyānamīśituḥ

उमाया जगदम्बायाः क्रियायोगमनुत्तमम् ।
प्रोक्तं सनत्कुमारेण व्यासाय च महात्मने

umāyā jagadambāyāḥ kriyāyogamanuttamam |
proktaṃ sanatkumāreṇa vyāsāya ca mahātmane

धन्या यूयं महात्मानो देवीभक्तिदृढव्रताः ।
पराशक्तेः परं गुप्तं रहस्यं शृणुतादरात्

dhanyā yūyaṃ mahātmāno devībhaktidṛḍhavratāḥ |
parāśakteḥ paraṃ guptaṃ rahasyaṃ śṛṇutādarāt

सनत्कुमार सर्वज्ञ ब्रह्मपुत्र महामते ।
उमायाश्श्रोतुमिच्छामि क्रियायोगं महाद्भुतम्

sanatkumāra sarvajña brahmaputra mahāmate |
umāyāśśrotumicchāmi kriyāyogaṃ mahādbhutam

कीदृक्च लक्षणं तस्य किं कृते च फलं भवेत् ।
प्रियं यच्च पराम्बायास्तदशेषं वदस्व मे

kīdṛkca lakṣaṇaṃ tasya kiṃ kṛte ca phalaṃ bhavet |
priyaṃ yacca parāmbāyāstadaśeṣaṃ vadasva me

द्वैपायन यदेतत्त्वं रहस्यं परिपृच्छसि ।
तच्छृणुष्व महाबुद्धे सर्वं मे वर्णयिष्यतः

dvaipāyana yadetattvaṃ rahasyaṃ paripṛcchasi |
tacchṛṇuṣva mahābuddhe sarvaṃ me varṇayiṣyataḥ

ज्ञानयोगः क्रियायोगो भक्तियोगस्तथैव च ।
त्रयो मार्गास्समाख्याताः श्रीमातुर्मुक्तिमुक्तिदा

jñānayogaḥ kriyāyogo bhaktiyogastathaiva ca |
trayo mārgāssamākhyātāḥ śrīmāturmuktimuktidā

ज्ञानयोगस्तु संयोगश्चित्तस्यैवात्मना तु यः ।
यस्तु बाह्यार्थसंयोगः क्रियायोगः स उच्यते

jñānayogastu saṃyogaścittasyaivātmanā tu yaḥ |
yastu bāhyārthasaṃyogaḥ kriyāyogaḥ sa ucyate

भक्तियोगो मतो देव्या आत्मनश्चैक्यभावनम् ।
त्रयाणामपि योगानां क्रियायोगस्स उच्यते

bhaktiyogo mato devyā ātmanaścaikyabhāvanam |
trayāṇāmapi yogānāṃ kriyāyogassa ucyate

कर्मणा जायते भक्तिर्भक्त्या ज्ञानं प्रजायते ।
ज्ञानात्प्रजायते मुक्तिरिति शास्त्रेषु निश्चयः

karmaṇā jāyate bhaktirbhaktyā jñānaṃ prajāyate |
jñānātprajāyate muktiriti śāstreṣu niścayaḥ

प्रधानं कारणं योगो विमुक्तेर्मुनिसत्तम ।
क्रियायोगस्तु योगस्य परमन्ध्येयसाधनम्

pradhānaṃ kāraṇaṃ yogo vimuktermunisattama |
kriyāyogastu yogasya paramandhyeyasādhanam

मायान्तु प्रकृतिं विद्यान्मायावि ब्रह्म शाश्वतम् ।
अभिन्नं तद्वपुर्ज्ञात्वा मुच्यते भवबन्धनात्

māyāntu prakṛtiṃ vidyānmāyāvi brahma śāśvatam |
abhinnaṃ tadvapurjñātvā mucyate bhavabandhanāt

यस्तु देव्यालयं कुर्यात्पाषाणन्दारवन्तथा ।
मृन्मयं वाथ कालेय तस्य पुण्यफलं शृणु ।
अहन्यहनियोगेन जयतो यन्महाफलम्

yastu devyālayaṃ kuryātpāṣāṇandāravantathā |
mṛnmayaṃ vātha kāleya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu |
ahanyahaniyogena jayato yanmahāphalam

प्राप्नोति तत्फलन्देव्या यः कारयति मन्दिरम् ।
सहस्रकुलमागामि व्यतीतं च सहस्रकम् ।
तारयति धर्मात्मा श्रीमातुर्धाम कारयन्

prāpnoti tatphalandevyā yaḥ kārayati mandiram |
sahasrakulamāgāmi vyatītaṃ ca sahasrakam |
tārayati dharmātmā śrīmāturdhāma kārayan

कोटिजन्मकृतं पापं स्वल्पं वा यदि वा बहु ।
श्रीमातुर्मन्दिरारम्भक्षणादेव प्रणश्यति

koṭijanmakṛtaṃ pāpaṃ svalpaṃ vā yadi vā bahu |
śrīmāturmandirārambhakṣaṇādeva praṇaśyati

नदीषु च यथा गंगा शोणः सर्वनदेषु च ।
क्षमायां च यथा पृथ्वी गांभीर्ये च यथोदधिः

nadīṣu ca yathā gaṃgā śoṇaḥ sarvanadeṣu ca |
kṣamāyāṃ ca yathā pṛthvī gāṃbhīrye ca yathodadhiḥ

ग्रहाणां च समस्तानां यथा सूर्यो विशिष्यते ॥ ।
तथा सर्वेषु देवेषु श्रीपराम्बा विशिष्यते

grahāṇāṃ ca samastānāṃ yathā sūryo viśiṣyate || |
tathā sarveṣu deveṣu śrīparāmbā viśiṣyate

सर्वदेवेषु सा मुख्या यस्तस्याः कारयेद्गृहम् ।
प्रतिष्ठां समवाप्नोति स च जन्म निजन्मनि

sarvadeveṣu sā mukhyā yastasyāḥ kārayedgṛham |
pratiṣṭhāṃ samavāpnoti sa ca janma nijanmani

वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे प्रयागे पुष्करे तथा ।
गंगासमुद्रतीरे च नैमिषेऽमरकण्टके

vārāṇasyāṃ kurukṣetre prayāge puṣkare tathā |
gaṃgāsamudratīre ca naimiṣe'marakaṇṭake

श्रीपर्वते महापुण्ये गोकर्णे ज्ञानपर्वते ।
मथुरायामयोध्यायां द्वारावत्यां तथैव च

śrīparvate mahāpuṇye gokarṇe jñānaparvate |
mathurāyāmayodhyāyāṃ dvārāvatyāṃ tathaiva ca

इत्यादि पुण्यदेशेषु यत्र कुत्र स्थलेऽपि वा ।
कारयन्मातुरावासं मुक्तो भवति बन्धनात्

ityādi puṇyadeśeṣu yatra kutra sthale'pi vā |
kārayanmāturāvāsaṃ mukto bhavati bandhanāt

इष्टकानां तु विन्यासो यावद्वर्षाणि तिष्ठति ।
तावद्वर्षसहस्राणि मणिद्वीपे महीयते

iṣṭakānāṃ tu vinyāso yāvadvarṣāṇi tiṣṭhati |
tāvadvarṣasahasrāṇi maṇidvīpe mahīyate

प्रतिमाः कारयेद्यस्तु सर्वलक्षणलक्षिताः ।
स उमायाः परं लोकं निर्भयो व्रजति धुवम्

pratimāḥ kārayedyastu sarvalakṣaṇalakṣitāḥ |
sa umāyāḥ paraṃ lokaṃ nirbhayo vrajati dhuvam

देवीमूर्तिं प्रतिष्ठाप्य शुभर्तुं ग्रहतारके ।
कृतकृत्यो भवेन्मर्त्यो योगमायाप्रसादतः

devīmūrtiṃ pratiṣṭhāpya śubhartuṃ grahatārake |
kṛtakṛtyo bhavenmartyo yogamāyāprasādataḥ

ये भविष्यन्ति येऽतीता आकल्पात्पुरुषाः कुले ।
तांस्तांस्तारयते देव्या मूर्तिं संस्थाप्य शोभनाम्

ye bhaviṣyanti ye'tītā ākalpātpuruṣāḥ kule |
tāṃstāṃstārayate devyā mūrtiṃ saṃsthāpya śobhanām

त्रिलोकीस्थापनात्पुण्यं यद्भवेन्मुनिपुंगव ।
तत्कोटिगुणितं पुण्यं श्रीदेवीस्थापनाद्भवेत्

trilokīsthāpanātpuṇyaṃ yadbhavenmunipuṃgava |
tatkoṭiguṇitaṃ puṇyaṃ śrīdevīsthāpanādbhavet

मध्ये देवीं स्थापयित्वा पञ्चायतनदेवताः ।
चतुर्द्दिक्षु स्थापयेद्यस्तस्य पुण्यं न गण्यते

madhye devīṃ sthāpayitvā pañcāyatanadevatāḥ |
caturddikṣu sthāpayedyastasya puṇyaṃ na gaṇyate

विष्णोर्नाम्नां कोटिजपाद्ग्रहणेचन्द्रसूर्ययोः ।
यत्फलं लभ्यते तस्माच्छतकोटिगुणोत्तरम्

viṣṇornāmnāṃ koṭijapādgrahaṇecandrasūryayoḥ |
yatphalaṃ labhyate tasmācchatakoṭiguṇottaram

शिवनाम्नो जपादेव तस्मात्कोटि गुणोत्तरम् ।
श्रीदेवीनामजापात्तु ततः कोटिगुणोत्तरम्

śivanāmno japādeva tasmātkoṭi guṇottaram |
śrīdevīnāmajāpāttu tataḥ koṭiguṇottaram

देव्याः प्रासादकरणात्पुण्यन्तु समवाप्यते ।
स्थापिता येन सा देवी जगन्माता त्रयीमयी

devyāḥ prāsādakaraṇātpuṇyantu samavāpyate |
sthāpitā yena sā devī jaganmātā trayīmayī

न तस्य दुर्लभं किंचिच्छ्रीमातुः करुणावशात् ।
वर्द्धते पुत्रपौत्राद्या नश्यत्यखिलकश्मलम्

na tasya durlabhaṃ kiṃcicchrīmātuḥ karuṇāvaśāt |
varddhate putrapautrādyā naśyatyakhilakaśmalam

मनसा ये चिकीर्षंति मूर्तिस्थापनमुत्तमम् ।
तेत्युमायाः परं लोकं प्रयान्ति मुनिदुर्लभम्

manasā ye cikīrṣaṃti mūrtisthāpanamuttamam |
tetyumāyāḥ paraṃ lokaṃ prayānti munidurlabham

क्रियमाणन्तु यः प्रेक्ष्य चेतसा ह्यनुचिन्तयेत् ।
कारयिष्याम्यहं यर्हि संपन्मे संभविष्यति

kriyamāṇantu yaḥ prekṣya cetasā hyanucintayet |
kārayiṣyāmyahaṃ yarhi saṃpanme saṃbhaviṣyati

एवन्तस्य कुलं सद्यो याति स्वर्गं न संशयः ।
महामायाप्रभावेण दुर्लभं किं जगत्त्रये

evantasya kulaṃ sadyo yāti svargaṃ na saṃśayaḥ |
mahāmāyāprabhāveṇa durlabhaṃ kiṃ jagattraye

श्रीपराम्बाजगद्योनिं केवलं ये समाश्रिताः ।
ते मनुष्या न मन्तव्यास्साक्षाद्देवीगणाश्च ते

śrīparāmbājagadyoniṃ kevalaṃ ye samāśritāḥ |
te manuṣyā na mantavyāssākṣāddevīgaṇāśca te

ये व्रजन्तः स्वपन्तश्च तिष्ठन्तो वाप्यहर्निशम् ।
उमेति द्व्यक्षरं नाम ब्रुवते ते शिवागणाः

ye vrajantaḥ svapantaśca tiṣṭhanto vāpyaharniśam |
umeti dvyakṣaraṃ nāma bruvate te śivāgaṇāḥ

नित्ये नैमित्तिके देवीं ये यजन्ति परां शिवाम् ।
पुष्पैर्धूपैस्तथादीपैस्ते प्रयास्यन्त्युमालयम्

nitye naimittike devīṃ ye yajanti parāṃ śivām |
puṣpairdhūpaistathādīpaiste prayāsyantyumālayam

ये देवीमण्डपं नित्यं गोमयेन मृदाथवा ।
उपलिंपन्ति मार्जन्ति ते प्रयास्यन्त्युमालयम्

ye devīmaṇḍapaṃ nityaṃ gomayena mṛdāthavā |
upaliṃpanti mārjanti te prayāsyantyumālayam

यैर्देव्या मन्दिरं रम्यं निर्मापि तमनुत्तमम् ।
तत्कुलीनाञ्जनान्माता ह्याशिषः संप्रयच्छति

yairdevyā mandiraṃ ramyaṃ nirmāpi tamanuttamam |
tatkulīnāñjanānmātā hyāśiṣaḥ saṃprayacchati

मदीयाः शतवर्षाणि जीवन्तु प्रेमभाग्जनाः ।
नापदामयनानीत्थं श्रीमाता वक्त्यहर्निशम्

madīyāḥ śatavarṣāṇi jīvantu premabhāgjanāḥ |
nāpadāmayanānītthaṃ śrīmātā vaktyaharniśam

येन मूर्तिर्म्महादेब्या उमायाः कारिता शुभा ।
नरायुतन्तत्कुलजं मणिद्वीपे महीयते

yena mūrtirmmahādebyā umāyāḥ kāritā śubhā |
narāyutantatkulajaṃ maṇidvīpe mahīyate

स्थापयित्वा महामायामूर्तिं सम्यक्प्रपूज्य च ।
यंयं प्रार्थयते कामं तंतं प्राप्नोति साधकः

sthāpayitvā mahāmāyāmūrtiṃ samyakprapūjya ca |
yaṃyaṃ prārthayate kāmaṃ taṃtaṃ prāpnoti sādhakaḥ

यः स्नापयति श्रीमातुः स्थापितां मूर्तिमुत्तमाम् ।
घृतेन मधुनाक्तेन तत्फलं गणयेत्तु कः

yaḥ snāpayati śrīmātuḥ sthāpitāṃ mūrtimuttamām |
ghṛtena madhunāktena tatphalaṃ gaṇayettu kaḥ

चन्दनागुरुकर्पूर मांसीमुस्तादियुग्जलैः ।
एकवर्णगवां क्षीरैः स्नापयेत्परमेश्वरीम्

candanāgurukarpūra māṃsīmustādiyugjalaiḥ |
ekavarṇagavāṃ kṣīraiḥ snāpayetparameśvarīm

धूपेनाष्टादशांगेन दद्यादाहुतिमुत्तमाम् ।
नीराजनं चरेद्देव्या स्साज्यकर्पूरवर्तिभिः

dhūpenāṣṭādaśāṃgena dadyādāhutimuttamām |
nīrājanaṃ careddevyā ssājyakarpūravartibhiḥ

कृष्णाष्टम्यां नवम्यां वामायां वा पंचदिक्तिथौ ।
पूजयेज्जगतां धात्रीं गंधपुष्पैर्विशेषतः

kṛṣṇāṣṭamyāṃ navamyāṃ vāmāyāṃ vā paṃcadiktithau |
pūjayejjagatāṃ dhātrīṃ gaṃdhapuṣpairviśeṣataḥ

संपठञ्जननीसूक्तं श्रीसूक्तमथ वा पठन् ।
देवीसूक्तमथो वापि मूकमन्त्रमथापि वा

saṃpaṭhañjananīsūktaṃ śrīsūktamatha vā paṭhan |
devīsūktamatho vāpi mūkamantramathāpi vā

विष्णुक्रान्तां च तुलसीं वर्जयित्वाखिलं सुमम् ।
देवीप्रीतिकरं ज्ञेयं कमलन्तु विशेषतः

viṣṇukrāntāṃ ca tulasīṃ varjayitvākhilaṃ sumam |
devīprītikaraṃ jñeyaṃ kamalantu viśeṣataḥ

अर्पयेत्स्वर्णपुष्पं यो देव्यै राजतमेव वा ।
स याति परमं धाम सिद्धकोटि भिरन्वितम्

arpayetsvarṇapuṣpaṃ yo devyai rājatameva vā |
sa yāti paramaṃ dhāma siddhakoṭi bhiranvitam

पूजनान्ते सदा कार्यं दासैरेनः क्षमापनम् ।
प्रसीद परमेशानि जगदानन्ददायिनि

pūjanānte sadā kāryaṃ dāsairenaḥ kṣamāpanam |
prasīda parameśāni jagadānandadāyini

इति वाक्यैस्स्तुवन्मन्त्री देवीभक्तिपरायणः ।
ध्यायेत्कण्ठीरवारूढां वरदाभयपाणिकाम्

iti vākyaisstuvanmantrī devībhaktiparāyaṇaḥ |
dhyāyetkaṇṭhīravārūḍhāṃ varadābhayapāṇikām

इत्थं ध्यात्वा महेशानीं भक्ताभीष्टफलप्रदाम् ।
नानाफलानि पक्वानि नैवेद्यत्वे प्रकल्पयेत्

itthaṃ dhyātvā maheśānīṃ bhaktābhīṣṭaphalapradām |
nānāphalāni pakvāni naivedyatve prakalpayet

नैवेद्यं भक्षयेद्यस्तु शंभुशक्तेः परात्मनः ।
स निर्भूयाखिलं पङ्कं निर्मलो मानवो भवेत्

naivedyaṃ bhakṣayedyastu śaṃbhuśakteḥ parātmanaḥ |
sa nirbhūyākhilaṃ paṅkaṃ nirmalo mānavo bhavet

चैत्रशुक्लतृतीयायां यो भवानीव्रतं चरेत् ।
भववन्धननिर्मुक्तः प्राप्नुयात्परमं पदम्

caitraśuklatṛtīyāyāṃ yo bhavānīvrataṃ caret |
bhavavandhananirmuktaḥ prāpnuyātparamaṃ padam

अस्यामेव तृतीयायां कुर्याद्दोलोत्सवं बुधः ।
पूजयेज्जगतां धात्रीमुमां शंकरसंयुताम्

asyāmeva tṛtīyāyāṃ kuryāddolotsavaṃ budhaḥ |
pūjayejjagatāṃ dhātrīmumāṃ śaṃkarasaṃyutām

कुसुमैः कुंकुमैर्वस्त्रैः कर्पूरागुरुचन्दनैः ।
धूपैर्द्दीपैस्सनैवेद्यैः स्रग्गन्धैरपरैरपि

kusumaiḥ kuṃkumairvastraiḥ karpūrāgurucandanaiḥ |
dhūpairddīpaissanaivedyaiḥ sraggandhairaparairapi

आन्दोलयेत्ततो देवीं महामायां महेश्वरीम् ।
श्रीगौरीं शिवसंयुक्तां सर्वकल्याणकारिणीम्

āndolayettato devīṃ mahāmāyāṃ maheśvarīm |
śrīgaurīṃ śivasaṃyuktāṃ sarvakalyāṇakāriṇīm

प्रत्यब्दं कुरुते योस्यां बतमान्दोलनं तथा ।
नियमेन शिवा तस्मै सर्वमिष्टं प्रयच्छति

pratyabdaṃ kurute yosyāṃ batamāndolanaṃ tathā |
niyamena śivā tasmai sarvamiṣṭaṃ prayacchati

माधवस्य सिते पक्षे तृतीया याऽक्षयाभिधा ।
तस्यां यो जगदम्बाया व्रतं कुर्यादतन्द्रितः

mādhavasya site pakṣe tṛtīyā yā'kṣayābhidhā |
tasyāṃ yo jagadambāyā vrataṃ kuryādatandritaḥ

मल्लिकामालतीचंपाजपाबन्धूकपंकजैः ।
कुसुमैः पूजयेद्गौरीं शंकरेण समन्विताम्

mallikāmālatīcaṃpājapābandhūkapaṃkajaiḥ |
kusumaiḥ pūjayedgaurīṃ śaṃkareṇa samanvitām

कोटिजन्मकृतं पापं मनोवाक्कायसम्भवम् ।
निर्धूय चतुरो वर्गानक्षयानिह सोऽश्नुते

koṭijanmakṛtaṃ pāpaṃ manovākkāyasambhavam |
nirdhūya caturo vargānakṣayāniha so'śnute

ज्येष्ठे शुक्लतृतीयायां व्रतं कृत्वा महेश्वरीम् ।
योऽर्चयेत्परमप्रीत्या तस्यासाध्यं न किंचन

jyeṣṭhe śuklatṛtīyāyāṃ vrataṃ kṛtvā maheśvarīm |
yo'rcayetparamaprītyā tasyāsādhyaṃ na kiṃcana

आषाढशुक्लपक्षीयतृतीयायां रथोत्सवम ।
देव्याः प्रियतमं कुर्याद्यथावित्तानुसारतः

āṣāḍhaśuklapakṣīyatṛtīyāyāṃ rathotsavama |
devyāḥ priyatamaṃ kuryādyathāvittānusārataḥ

रथं पृथ्वीं विजानीयाद्रथांगे चन्द्रभास्करौ ।
वेदानश्वान्विजानीयात्सारथिं पद्मसं भवम्

rathaṃ pṛthvīṃ vijānīyādrathāṃge candrabhāskarau |
vedānaśvānvijānīyātsārathiṃ padmasaṃ bhavam

नानामणिगणाकीर्णं पुष्पमालाविराजितम् ।
एवं रथं कल्पयित्वा तस्मिन्त्संस्थापयेच्छिवाम्

nānāmaṇigaṇākīrṇaṃ puṣpamālāvirājitam |
evaṃ rathaṃ kalpayitvā tasmintsaṃsthāpayecchivām

लोकसंरक्षणार्थाय लोकं द्रष्टुं पराम्बिका ।
रथमध्ये संस्थितेति भावयेन्मतिमान्नरः

lokasaṃrakṣaṇārthāya lokaṃ draṣṭuṃ parāmbikā |
rathamadhye saṃsthiteti bhāvayenmatimānnaraḥ

रथे प्रचलिते मन्दं जयशब्दमुदीरयेत् ।
पाहि देवि जनानस्मान्प्रपन्नान्दीनवत्सले

rathe pracalite mandaṃ jayaśabdamudīrayet |
pāhi devi janānasmānprapannāndīnavatsale

इति वाक्यैस्तोषयेच्च नानावादित्रनिस्वनैः ।
सीमान्ते तु रथं नीत्वा तत्र संपूजये द्रथे

iti vākyaistoṣayecca nānāvāditranisvanaiḥ |
sīmānte tu rathaṃ nītvā tatra saṃpūjaye drathe

नानास्तोत्रैस्ततः स्तुत्वाप्यानयेत्तां स्ववेश्मनि ।
प्रणिपातशतं कृत्वा प्रार्थयेज्जगदम्बिकाम्

nānāstotraistataḥ stutvāpyānayettāṃ svaveśmani |
praṇipātaśataṃ kṛtvā prārthayejjagadambikām

एवं यः कुरुते विद्वान्पूजाव्रतरथोत्सवम् ।
इह भुक्त्वाखिलान्भोगान्सोन्ते देवीपदं व्रजेत्

evaṃ yaḥ kurute vidvānpūjāvratarathotsavam |
iha bhuktvākhilānbhogānsonte devīpadaṃ vrajet

शुक्लायान्तु तृतीयायामेवं श्रावणभाद्रयोः ।
यो व्रतं कुरुतेऽम्बायाः पूजनं च यथाविधि

śuklāyāntu tṛtīyāyāmevaṃ śrāvaṇabhādrayoḥ |
yo vrataṃ kurute'mbāyāḥ pūjanaṃ ca yathāvidhi

मोदते पुत्रपौत्राद्यैर्धनाद्यैरिह सन्ततम् ।
सोऽन्ते गच्छेदुमालोकं सर्वलोकोपरि स्थितम्

modate putrapautrādyairdhanādyairiha santatam |
so'nte gacchedumālokaṃ sarvalokopari sthitam

आश्विने धवले पक्षे नवरात्रव्रतं चरेत् ।
यत्कृते सकलाः कामास्सिद्ध्यन्त्येव न संशयः

āśvine dhavale pakṣe navarātravrataṃ caret |
yatkṛte sakalāḥ kāmāssiddhyantyeva na saṃśayaḥ

नवरात्रव्रतस्यास्य प्रभावं वक्तुमीश्वरः ।
चतुरास्यो न पंचास्यो न षडास्यो न कोऽपरः

navarātravratasyāsya prabhāvaṃ vaktumīśvaraḥ |
caturāsyo na paṃcāsyo na ṣaḍāsyo na ko'paraḥ

नवरात्रव्रतं कृत्वा भूपालो विरथात्मजः ।
हृतं राज्यं निजं लेभे सुरथो मुनिसत्तमाः

navarātravrataṃ kṛtvā bhūpālo virathātmajaḥ |
hṛtaṃ rājyaṃ nijaṃ lebhe suratho munisattamāḥ

ध्रुवसंधिसुतो धीमानयोध्याधिपतिर्नृपः ।
सुदर्शनो हृतं राज्यं प्रापदस्य प्रभावतः

dhruvasaṃdhisuto dhīmānayodhyādhipatirnṛpaḥ |
sudarśano hṛtaṃ rājyaṃ prāpadasya prabhāvataḥ

व्रतराजमिमं कृत्वा समाराध्य महेश्वरीम् ।
संसारबन्धनान्मुक्तः समाधिर्मुक्तिभागभूत्

vratarājamimaṃ kṛtvā samārādhya maheśvarīm |
saṃsārabandhanānmuktaḥ samādhirmuktibhāgabhūt

तृतीयायां च पञ्चम्यां सप्तम्याम ष्टमीतिथौ ।
नवम्यां वा चतुर्दश्यां यो देवी पूजयेन्नरः

tṛtīyāyāṃ ca pañcamyāṃ saptamyāma ṣṭamītithau |
navamyāṃ vā caturdaśyāṃ yo devī pūjayennaraḥ

आश्विनस्य सिते पक्षे व्रतं कृत्वा विधानतः ।
तस्य सर्वं मनोभीष्टं पूरयत्यनिशं शिवा

āśvinasya site pakṣe vrataṃ kṛtvā vidhānataḥ |
tasya sarvaṃ manobhīṣṭaṃ pūrayatyaniśaṃ śivā

यः कार्त्तिकस्य मार्गस्य पौषस्य तपसस्तथा ।
तपस्यस्य सिते पक्षे तृतीयायां व्रतं चरेत्

yaḥ kārttikasya mārgasya pauṣasya tapasastathā |
tapasyasya site pakṣe tṛtīyāyāṃ vrataṃ caret

लोहितैः करवीराद्यैः पुष्पैर्धूपैस्सुगन्धितैः ।
पूजयेन्मङ्गलान्देवीं स सर्वं मंगलं लभेत्

lohitaiḥ karavīrādyaiḥ puṣpairdhūpaissugandhitaiḥ |
pūjayenmaṅgalāndevīṃ sa sarvaṃ maṃgalaṃ labhet

सौभाग्याय सदा स्त्रीभिः कार्य्यमेतन्महाव्रतम् ।
विद्याधनसुताप्त्यर्थं विधेयं पुरुषैरपि

saubhāgyāya sadā strībhiḥ kāryyametanmahāvratam |
vidyādhanasutāptyarthaṃ vidheyaṃ puruṣairapi

उमामहेश्वरादीनि व्रतान्यन्यानि यान्यपि ।
देवीप्रियाणि कार्याणि स्वभक्त्यैवं मुमुक्षुभिः

umāmaheśvarādīni vratānyanyāni yānyapi |
devīpriyāṇi kāryāṇi svabhaktyaivaṃ mumukṣubhiḥ

संहितेयं महापुण्या शिवभक्तिविवर्द्धिनी ।
नानाख्यानसमायुक्ता भुक्तिमुक्तिप्रदा शिवा

saṃhiteyaṃ mahāpuṇyā śivabhaktivivarddhinī |
nānākhyānasamāyuktā bhuktimuktipradā śivā

य एनां शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः ।
पठेद्वा पाठयेद्वापि स याति परमां गतिम्

ya enāṃ śṛṇuyādbhaktyā śrāvayedvā samāhitaḥ |
paṭhedvā pāṭhayedvāpi sa yāti paramāṃ gatim

यस्य गेहे स्थिता चेयं लिखिता ललिताक्षरैः ।
संपूजिता च विधिवत्सर्वान्कामान्स आप्नुयात्

yasya gehe sthitā ceyaṃ likhitā lalitākṣaraiḥ |
saṃpūjitā ca vidhivatsarvānkāmānsa āpnuyāt

भूतप्रेतपिशाचादिदुष्टेभ्यो न भयं क्वचित ।
पुत्रपौत्रादिसम्पत्तिं लभत्येव न संशयः

bhūtapretapiśācādiduṣṭebhyo na bhayaṃ kvacita |
putrapautrādisampattiṃ labhatyeva na saṃśayaḥ

तस्मादियं महापुण्या रम्योमासंहिता सदा ।
श्रोतव्या पठितव्या च शिवभक्तिमभीप्सुभिः

tasmādiyaṃ mahāpuṇyā ramyomāsaṃhitā sadā |
śrotavyā paṭhitavyā ca śivabhaktimabhīpsubhiḥ