अध्याय 14: शिव को प्रिय पुष्प, धान्य और धाराएँ

व्यासशिष्य महाभाग कथय त्वं प्रमाणतः ।
कैः पुष्पैः पूजितश्शंभुः किं किं यच्छति वै फलम्

vyāsaśiṣya mahābhāga kathaya tvaṃ pramāṇataḥ |
kaiḥ puṣpaiḥ pūjitaśśaṃbhuḥ kiṃ kiṃ yacchati vai phalam

शौनकाद्याश्च ऋषयः शृणुतादरतोऽखिलम् ।
कथयाम्यद्य सुप्रीत्या पुष्पार्पणविनिर्णयम्

śaunakādyāśca ṛṣayaḥ śṛṇutādarato'khilam |
kathayāmyadya suprītyā puṣpārpaṇavinirṇayam

एष एव विधिः पृष्टो नारदेन महर्षिणा ।
प्रोवाच परमप्रीत्या पुष्पार्पणविनिर्णयम्

eṣa eva vidhiḥ pṛṣṭo nāradena maharṣiṇā |
provāca paramaprītyā puṣpārpaṇavinirṇayam

कमलैर्बिल्वपत्रैश्च शतपत्रैस्तथा पुनः ।
शंखपुष्पैस्तथा देवं लक्ष्मीकामोऽर्चयेच्छिवम्

kamalairbilvapatraiśca śatapatraistathā punaḥ |
śaṃkhapuṣpaistathā devaṃ lakṣmīkāmo'rcayecchivam

एतैश्च लक्षसंख्याकैः पूजितश्चेद्भवेच्छिवः ।
पापहानिस्तथा विप्र लक्ष्मीस्स्यान्नात्र संशयः

etaiśca lakṣasaṃkhyākaiḥ pūjitaścedbhavecchivaḥ |
pāpahānistathā vipra lakṣmīssyānnātra saṃśayaḥ

विंशतिः कमलानां तु प्रस्थमेकमुदाहृतम् ।
बिल्वो दलसहस्रेण प्रस्थार्द्धं परिभाषितम्

viṃśatiḥ kamalānāṃ tu prasthamekamudāhṛtam |
bilvo dalasahasreṇa prasthārddhaṃ paribhāṣitam

शतपत्रसहस्रेण प्रस्थार्द्धं परिभाषितम् ।
पलैः षोडशभिः प्रत्थः पलं टंकदशस्मृतः

śatapatrasahasreṇa prasthārddhaṃ paribhāṣitam |
palaiḥ ṣoḍaśabhiḥ pratthaḥ palaṃ ṭaṃkadaśasmṛtaḥ

अनेनैव तु मानेन तुलामारोपयेद्यदा ।
सर्वान्कामानवाप्नोति निष्कामश्चेच्छिवो भवेत्

anenaiva tu mānena tulāmāropayedyadā |
sarvānkāmānavāpnoti niṣkāmaścecchivo bhavet

राज्यस्य कामुको यो वै पार्थिवानां च पूजया ।
तोषयेच्छंकरं देवं दशकोष्ट्या मुनीश्वराः

rājyasya kāmuko yo vai pārthivānāṃ ca pūjayā |
toṣayecchaṃkaraṃ devaṃ daśakoṣṭyā munīśvarāḥ

लिंगं शिवं तथा पुष्पमखण्डं तंदुलं तथा ।
चर्चितं चंदनेनैव जलधारां तथा पुनः

liṃgaṃ śivaṃ tathā puṣpamakhaṇḍaṃ taṃdulaṃ tathā |
carcitaṃ caṃdanenaiva jaladhārāṃ tathā punaḥ

प्रतिरूपं तथा मंत्रं बिल्वीदलमनुत्तमम् ।
अथवा शतपत्रं च कमलं वा तथा पुनः

pratirūpaṃ tathā maṃtraṃ bilvīdalamanuttamam |
athavā śatapatraṃ ca kamalaṃ vā tathā punaḥ

शंखपुष्पैस्तथा प्रोक्तं विशेषेण पुरातनैः ।
सर्वकामफलं दिव्यं परत्रेहापि सर्वथा

śaṃkhapuṣpaistathā proktaṃ viśeṣeṇa purātanaiḥ |
sarvakāmaphalaṃ divyaṃ paratrehāpi sarvathā

धूपं दीपं च नैवेद्यमर्घं चारार्तिक तथा ।
प्रदक्षिणां नमस्कारं क्षमापनविसर्जने

dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyamarghaṃ cārārtika tathā |
pradakṣiṇāṃ namaskāraṃ kṣamāpanavisarjane

कृत्वा सांगं तथा भोज्यं कृतं येन भवेदिह ।
तस्य वै सर्वथा राज्यं शंकरः प्रददाति च

kṛtvā sāṃgaṃ tathā bhojyaṃ kṛtaṃ yena bhavediha |
tasya vai sarvathā rājyaṃ śaṃkaraḥ pradadāti ca

प्रधान्यकामुको यो वै तदर्द्धेनार्चयेत्पुमान् ।
कारागृहगतो यो वै लक्षेनैवार्चयेद्धनम्

pradhānyakāmuko yo vai tadarddhenārcayetpumān |
kārāgṛhagato yo vai lakṣenaivārcayeddhanam

रोगग्रस्तो यदा स्याद्वै तदर्द्धेनार्चयेच्छिवम् ।
कन्याकामो भवेद्यो वै तदर्द्धेन शिवं पुनः

rogagrasto yadā syādvai tadarddhenārcayecchivam |
kanyākāmo bhavedyo vai tadarddhena śivaṃ punaḥ

विद्याकामस्तथा यः स्यात्तदर्द्धेनार्चयेच्छिवम् ।
वाणीकामो भवेद्यो वै घृतेनैवार्चयेच्छिवम्

vidyākāmastathā yaḥ syāttadarddhenārcayecchivam |
vāṇīkāmo bhavedyo vai ghṛtenaivārcayecchivam

उच्चाटनार्थं शत्रूणां तन्मितेनैव पूजनम् ।
मारणे वै तु लक्षेण मोहने तु तदर्धतः

uccāṭanārthaṃ śatrūṇāṃ tanmitenaiva pūjanam |
māraṇe vai tu lakṣeṇa mohane tu tadardhataḥ

सामंतानां जये चैव कोटिपूजा प्रशस्यते ।
राज्ञामयुतसंख्यं च वशीकरणकर्मणि

sāmaṃtānāṃ jaye caiva koṭipūjā praśasyate |
rājñāmayutasaṃkhyaṃ ca vaśīkaraṇakarmaṇi

यशसे च तथा संख्या वाहनाद्यैः सहस्रिका ।
मुक्तिकामोर्चयेच्छंभुं पंचकोट्या सुभक्तितः

yaśase ca tathā saṃkhyā vāhanādyaiḥ sahasrikā |
muktikāmorcayecchaṃbhuṃ paṃcakoṭyā subhaktitaḥ

ज्ञानार्थी पूजयेत्कोट्या शंकरं लोक शंकरम् ।
शिवदर्शनकामो वै तदर्धेन प्रपूजयेत्

jñānārthī pūjayetkoṭyā śaṃkaraṃ loka śaṃkaram |
śivadarśanakāmo vai tadardhena prapūjayet

तथा मृत्युंजयो जाप्यः कामनाफलरूपतः ।
पंचलक्षा जपा यर्हि प्रत्यक्षं तु भवेच्छिवः

tathā mṛtyuṃjayo jāpyaḥ kāmanāphalarūpataḥ |
paṃcalakṣā japā yarhi pratyakṣaṃ tu bhavecchivaḥ

लक्षेण भजते कश्चिद्द्वितीये जातिसंभवः ।
तृतीये कामनालाभश्चतुर्थे तं प्रपश्यति

lakṣeṇa bhajate kaściddvitīye jātisaṃbhavaḥ |
tṛtīye kāmanālābhaścaturthe taṃ prapaśyati

पंचमं च यदा लक्षं फलं यच्छत्यसंशयम् ।
अनेनैव तु मंत्रेण दशलक्षे फलं भवेत्

paṃcamaṃ ca yadā lakṣaṃ phalaṃ yacchatyasaṃśayam |
anenaiva tu maṃtreṇa daśalakṣe phalaṃ bhavet

मुक्तिकामो भवेद्यो वै दर्भैश्च पूजनं चरेत् ।
लक्षसंख्या तु सर्वत्र ज्ञातव्या ऋषिसत्तम

muktikāmo bhavedyo vai darbhaiśca pūjanaṃ caret |
lakṣasaṃkhyā tu sarvatra jñātavyā ṛṣisattama

आयुष्कामो भवेद्यो वै दूर्वाभिः पूजनश्चरेत् ।
पुत्रकामो भवेद्यो वै धत्तूरकुसुमैश्चरेत्

āyuṣkāmo bhavedyo vai dūrvābhiḥ pūjanaścaret |
putrakāmo bhavedyo vai dhattūrakusumaiścaret

रक्तदण्डश्च धत्तूरः पूजने शुभदः स्मृतः ।
अगस्त्यकुसुमैश्चैव पूजकस्य महद्यशः

raktadaṇḍaśca dhattūraḥ pūjane śubhadaḥ smṛtaḥ |
agastyakusumaiścaiva pūjakasya mahadyaśaḥ

भुक्तिमुक्तिफलं तस्य तुलस्याः पूजयेद्यदि ।
अर्कपुष्पैः प्रतापश्च कुब्जकल्हारकैस्तथा

bhuktimuktiphalaṃ tasya tulasyāḥ pūjayedyadi |
arkapuṣpaiḥ pratāpaśca kubjakalhārakaistathā

जपाकुसुमपूजा तु शत्रूणां मृत्युदा स्मृता ।
रोगोच्चाटनकानीह करवीराणि वै क्रमात्

japākusumapūjā tu śatrūṇāṃ mṛtyudā smṛtā |
rogoccāṭanakānīha karavīrāṇi vai kramāt

बंधुकैर्भूषणावाप्तिर्जात्यावाहान्न संशयः ।
अतसीपुष्पकैर्देवं विष्णुवल्लभतामियात्

baṃdhukairbhūṣaṇāvāptirjātyāvāhānna saṃśayaḥ |
atasīpuṣpakairdevaṃ viṣṇuvallabhatāmiyāt

शमीपत्रैस्तथा मुक्तिः प्राप्यते पुरुषेण च ।
मल्लिकाकुसुमैर्दत्तैः स्त्रियं शुभतरां शिवः

śamīpatraistathā muktiḥ prāpyate puruṣeṇa ca |
mallikākusumairdattaiḥ striyaṃ śubhatarāṃ śivaḥ

यूथिकाकुसुमैश्शस्यैर्गृहं नैव विमुच्यते ।
कर्णिकारैस्तथा वस्त्रसंपत्तिर्जायते नृणाम्

yūthikākusumaiśśasyairgṛhaṃ naiva vimucyate |
karṇikāraistathā vastrasaṃpattirjāyate nṛṇām

निर्गुण्डीकुसुमैर्लोके मनो निर्मलतां व्रजेत् ।
बिल्वपत्रैस्तथा लक्षैः सर्वान्कामानवाप्नुयात्

nirguṇḍīkusumairloke mano nirmalatāṃ vrajet |
bilvapatraistathā lakṣaiḥ sarvānkāmānavāpnuyāt

शृङ्गारहारपुष्पैस्तु वर्द्धते सुख सम्पदा ।
ऋतुजातानि पुष्पाणि मुक्तिदानि न संशयः

śṛṅgārahārapuṣpaistu varddhate sukha sampadā |
ṛtujātāni puṣpāṇi muktidāni na saṃśayaḥ

राजिकाकुसुमानीह शत्रूणां मृत्युदानि च ।
एषां लक्षं शिवे दद्याद्दद्याच्च विपुलं फलम्

rājikākusumānīha śatrūṇāṃ mṛtyudāni ca |
eṣāṃ lakṣaṃ śive dadyāddadyācca vipulaṃ phalam

विद्यते कुसुमं तन्न यन्नैव शिववल्लभम् ।
चंपकं केतकं हित्वा त्वन्यत्सर्वं समर्पयेत्

vidyate kusumaṃ tanna yannaiva śivavallabham |
caṃpakaṃ ketakaṃ hitvā tvanyatsarvaṃ samarpayet

अतः परं च धान्यानां पूजने शंकरस्य च ।
प्रमाणं च फलं सर्वं प्रीत्या शृणु च सत्तम

ataḥ paraṃ ca dhānyānāṃ pūjane śaṃkarasya ca |
pramāṇaṃ ca phalaṃ sarvaṃ prītyā śṛṇu ca sattama

तंदुलारोपणे नॄणां लक्ष्मी वृद्धिः प्रजायते ।
अखण्डितविधौ विप्र सम्यग्भक्त्या शिवोपरि

taṃdulāropaṇe nṝṇāṃ lakṣmī vṛddhiḥ prajāyate |
akhaṇḍitavidhau vipra samyagbhaktyā śivopari

षट्केनैव तु प्रस्थानां तदर्धेन तथा पुनः ।
पलद्वयं तथा लक्षमानेन समदाहृतम्

ṣaṭkenaiva tu prasthānāṃ tadardhena tathā punaḥ |
paladvayaṃ tathā lakṣamānena samadāhṛtam

पूजां रुद्रप्रधानेन कृत्वा वस्त्रं सुसुन्दरम् ।
शिवोपरि न्यसेत्तत्र तंदुलार्पणमुत्तमम्

pūjāṃ rudrapradhānena kṛtvā vastraṃ susundaram |
śivopari nyasettatra taṃdulārpaṇamuttamam

उपरि श्रीफलं त्वेकं गंधपुष्पादिभिस्तथा ।
रोपयित्वा च धूपादि कृत्वा पूजाफलं भवेत्

upari śrīphalaṃ tvekaṃ gaṃdhapuṣpādibhistathā |
ropayitvā ca dhūpādi kṛtvā pūjāphalaṃ bhavet

प्रजापत्यद्वयं रौप्यमासंख्या च दक्षिणा ।
देया तदुपदेष्ट्रे हि शक्त्या वा दक्षिणा मता

prajāpatyadvayaṃ raupyamāsaṃkhyā ca dakṣiṇā |
deyā tadupadeṣṭre hi śaktyā vā dakṣiṇā matā

आदित्यसंख्यया तत्र ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः ।
लक्षपूजा तथा जाता साङ्गश्च मन्त्रपूर्वकम्

ādityasaṃkhyayā tatra brāhmaṇānbhojayettataḥ |
lakṣapūjā tathā jātā sāṅgaśca mantrapūrvakam

शतमष्टोत्तरं तत्र मंत्रे विधिरुदाहृतः ।
तिलानां च पलं लक्षं महापातकनाशनम्

śatamaṣṭottaraṃ tatra maṃtre vidhirudāhṛtaḥ |
tilānāṃ ca palaṃ lakṣaṃ mahāpātakanāśanam

एकादशपलैरेव लक्षमानमुदाहृतम् ।
पूर्ववत्पूजनं तत्र कर्तव्यं हितकाम्यया

ekādaśapalaireva lakṣamānamudāhṛtam |
pūrvavatpūjanaṃ tatra kartavyaṃ hitakāmyayā

भोज्या वै ब्राह्मणास्तस्मादत्र कार्या नरेण हि ।
महापातकजं दुखं तत्क्षणान्नश्यति ध्रुवम्

bhojyā vai brāhmaṇāstasmādatra kāryā nareṇa hi |
mahāpātakajaṃ dukhaṃ tatkṣaṇānnaśyati dhruvam

यवपूजा तथा प्रोक्ता लक्षेण परमा शिवे ।
प्रस्थानामष्टकं चैव तथा प्रस्थार्द्धकं पुनः

yavapūjā tathā proktā lakṣeṇa paramā śive |
prasthānāmaṣṭakaṃ caiva tathā prasthārddhakaṃ punaḥ

पलद्वययुतं तत्र मानमेतत्पुरातनम् ।
यवपूजा च मुनिभिः स्वर्गसौख्यविवर्द्धिनी

paladvayayutaṃ tatra mānametatpurātanam |
yavapūjā ca munibhiḥ svargasaukhyavivarddhinī

प्राजापत्यं ब्राह्मणानां कर्तव्यं च फलेप्सुभिः ।
गोधूमान्नैस्तथा पूजा प्रशस्ता शंकरस्य वै

prājāpatyaṃ brāhmaṇānāṃ kartavyaṃ ca phalepsubhiḥ |
godhūmānnaistathā pūjā praśastā śaṃkarasya vai

संततिर्वर्द्धते तस्य यदि लक्षावधिः कृता ।
द्रोणार्द्धेन भवेल्लक्षं विधानं विधिपूर्वकम्

saṃtatirvarddhate tasya yadi lakṣāvadhiḥ kṛtā |
droṇārddhena bhavellakṣaṃ vidhānaṃ vidhipūrvakam

मुद्गानां पूजने देवः शिवो यच्छति वै सुखम् ।
प्रस्थानां सप्तकेनैव प्रस्थार्द्धेनाथवा पुनः

mudgānāṃ pūjane devaḥ śivo yacchati vai sukham |
prasthānāṃ saptakenaiva prasthārddhenāthavā punaḥ

पलद्वययुतेनैव लक्षमुक्तं पुरातनैः ।
ब्राह्मणाश्च तथा भोज्या रुद्रसंख्याप्रमाणतः

paladvayayutenaiva lakṣamuktaṃ purātanaiḥ |
brāhmaṇāśca tathā bhojyā rudrasaṃkhyāpramāṇataḥ

प्रियंगुपूजनादेव धर्माध्यक्षे परात्मनि ।
धर्मार्थकामा वर्द्धंते पूजा सर्वसुखावहा

priyaṃgupūjanādeva dharmādhyakṣe parātmani |
dharmārthakāmā varddhaṃte pūjā sarvasukhāvahā

प्रस्थैकेन च तस्योक्तं लक्षमेकं पुरातनैः ।
ब्रह्मभोजं तथा प्रोक्तमर्कसंख्याप्रमाणतः

prasthaikena ca tasyoktaṃ lakṣamekaṃ purātanaiḥ |
brahmabhojaṃ tathā proktamarkasaṃkhyāpramāṇataḥ

राजिकापूजनं शंभोश्शत्रोर्मृत्युकरं स्मृतम् ।
सार्षपानां तथा लक्षं पलैर्विशतिसंख्यया

rājikāpūjanaṃ śaṃbhośśatrormṛtyukaraṃ smṛtam |
sārṣapānāṃ tathā lakṣaṃ palairviśatisaṃkhyayā

तेषां च पूजनादेव शत्रोर्मृत्युरुदाहृतः ।
आढकीनां दलैश्चैव शोभयित्वार्चयेच्छिवम्

teṣāṃ ca pūjanādeva śatrormṛtyurudāhṛtaḥ |
āḍhakīnāṃ dalaiścaiva śobhayitvārcayecchivam

वृता गौश्च प्रदातव्या बलीवर्दस्तथैव च ।
मरीचिसंभवा पूजा शत्रोर्नाशकरी स्मृता

vṛtā gauśca pradātavyā balīvardastathaiva ca |
marīcisaṃbhavā pūjā śatrornāśakarī smṛtā

आढकीनां दलैश्चैव रंजयि त्वार्चयेच्छिवम् ।
नानासुखकरी ह्येषा पूजा सर्वफलप्रदा

āḍhakīnāṃ dalaiścaiva raṃjayi tvārcayecchivam |
nānāsukhakarī hyeṣā pūjā sarvaphalapradā

धान्यमानमिति प्रोक्तं मया ते मुनिसत्तम ।
लक्षमानं तु पुष्पाणां शृणु प्रीत्या मुनीश्वर

dhānyamānamiti proktaṃ mayā te munisattama |
lakṣamānaṃ tu puṣpāṇāṃ śṛṇu prītyā munīśvara

प्रस्थानां च तथा चैकं शंखपुष्पसमुद्भवम् ।
प्रोक्तं व्यासेन लक्षं हि सूक्ष्ममानप्रदर्शिना

prasthānāṃ ca tathā caikaṃ śaṃkhapuṣpasamudbhavam |
proktaṃ vyāsena lakṣaṃ hi sūkṣmamānapradarśinā

प्रस्थैरेकादशैर्जातिलक्षमानं प्रकीर्तितम् ।
यूथिकायास्तथा मानं राजिकायास्तदर्द्धकम्

prasthairekādaśairjātilakṣamānaṃ prakīrtitam |
yūthikāyāstathā mānaṃ rājikāyāstadarddhakam

प्रस्थैर्विंशतिकैश्चैव मल्लिकामान मुत्तमम् ।
तिलपुष्पैस्तथा मानं प्रस्थान्न्यूनं तथैव च

prasthairviṃśatikaiścaiva mallikāmāna muttamam |
tilapuṣpaistathā mānaṃ prasthānnyūnaṃ tathaiva ca

ततश्च द्विगुणं मानं करवीरभवे स्मृतम् ।
निर्गुंडीकुसुमे मानं तथैव कथितं बुधैः

tataśca dviguṇaṃ mānaṃ karavīrabhave smṛtam |
nirguṃḍīkusume mānaṃ tathaiva kathitaṃ budhaiḥ

कर्णिकारे तथा मानं शिरीषकुसुमे पुनः ।
बंधुजीवे तथा मानं प्रस्थानं दशकेन च

karṇikāre tathā mānaṃ śirīṣakusume punaḥ |
baṃdhujīve tathā mānaṃ prasthānaṃ daśakena ca

इत्याद्यैर्विविधै मानं दृष्ट्वा कुर्याच्छिवार्चनम् ।
सर्वकामसमृध्यर्थं मुक्त्यर्थं कामनोज्झितः

ityādyairvividhai mānaṃ dṛṣṭvā kuryācchivārcanam |
sarvakāmasamṛdhyarthaṃ muktyarthaṃ kāmanojjhitaḥ

अतः परं प्रवक्ष्यामि धारापूजाफलं महत् ।
यस्य श्रवणमात्रेण कल्याणं जायते नृणाम्

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dhārāpūjāphalaṃ mahat |
yasya śravaṇamātreṇa kalyāṇaṃ jāyate nṛṇām

विधानपूर्वकं पूजां कृत्वा भक्त्या शिवस्य वै ।
पश्चाच्च जलधारा हि कर्तव्या भक्तितत्परैः

vidhānapūrvakaṃ pūjāṃ kṛtvā bhaktyā śivasya vai |
paścācca jaladhārā hi kartavyā bhaktitatparaiḥ

ज्वरप्रलापशांत्यर्थं जल धारा शुभावहा ।
शतरुद्रियमंत्रेण रुद्रस्यैकादशेन तु

jvarapralāpaśāṃtyarthaṃ jala dhārā śubhāvahā |
śatarudriyamaṃtreṇa rudrasyaikādaśena tu

रुद्रजाप्येन वा तत्र सूक्तेन् पौरुषेण वा ।
षडंगेनाथ वा तत्र महामृत्युंजयेन च

rudrajāpyena vā tatra sūkten pauruṣeṇa vā |
ṣaḍaṃgenātha vā tatra mahāmṛtyuṃjayena ca

गायत्र्या वा नमोंतैश्च नामभिः प्रणवादिभिः ।
मंत्रैवाथागमोक्तैश्च जलधारादिकं तथा

gāyatryā vā namoṃtaiśca nāmabhiḥ praṇavādibhiḥ |
maṃtraivāthāgamoktaiśca jaladhārādikaṃ tathā

सुखसंतानवृद्ध्यर्थं धारापूजनमुत्तमम् ।
नानाद्रव्यैः शुभैर्दिव्यैः प्रीत्या सद्भस्मधारिणा

sukhasaṃtānavṛddhyarthaṃ dhārāpūjanamuttamam |
nānādravyaiḥ śubhairdivyaiḥ prītyā sadbhasmadhāriṇā

घृतधारा शिवे कार्या यावन्मंत्रसहस्रकम् ।
तदा वंशस्य विस्तारो जायते नात्र संशयः

ghṛtadhārā śive kāryā yāvanmaṃtrasahasrakam |
tadā vaṃśasya vistāro jāyate nātra saṃśayaḥ

एवं मदुक्तमंत्रेण कार्यं वै शिवपूजनम् ।
ब्रह्मभोज्यं तथा प्रोक्तं प्राजापत्यं मुनीश्वरैः

evaṃ maduktamaṃtreṇa kāryaṃ vai śivapūjanam |
brahmabhojyaṃ tathā proktaṃ prājāpatyaṃ munīśvaraiḥ

केवलं दुग्धधारा च तदा कार्या विशेषतः ।
शर्करामिश्रिता तत्र यदा बुद्धिजडो भवेत्

kevalaṃ dugdhadhārā ca tadā kāryā viśeṣataḥ |
śarkarāmiśritā tatra yadā buddhijaḍo bhavet

तस्या संजायते जीवसदृशी बुद्धिरुत्तमा ।
यावन्मंत्रायुतं न स्यात्तावद्धाराप्रपूजनम्

tasyā saṃjāyate jīvasadṛśī buddhiruttamā |
yāvanmaṃtrāyutaṃ na syāttāvaddhārāprapūjanam

यदा चोच्चाटनं देहे जायते कारणं विना ।
यत्र कुत्रापि वा प्रेम दुःखं च परिवर्द्धितम्

yadā coccāṭanaṃ dehe jāyate kāraṇaṃ vinā |
yatra kutrāpi vā prema duḥkhaṃ ca parivarddhitam

स्वगृहे कलहो नित्यं यदा चैव प्रजायते ।
तद्धारायां कृतायां वै सर्वं दुःखं विलीयते

svagṛhe kalaho nityaṃ yadā caiva prajāyate |
taddhārāyāṃ kṛtāyāṃ vai sarvaṃ duḥkhaṃ vilīyate

शत्रूणां तापनार्थं वै तैलधारा शिवोपरि ।
कर्तव्या सुप्रयत्नेन कार्यसिद्धिर्धुवं भवेत्

śatrūṇāṃ tāpanārthaṃ vai tailadhārā śivopari |
kartavyā suprayatnena kāryasiddhirdhuvaṃ bhavet

मासि तेनैव तैलेन भोगवृद्धिः प्रजायते ।
सार्षपेनैव तैलेन शत्रुनाशो -भवेद्ध्रुवम्

māsi tenaiva tailena bhogavṛddhiḥ prajāyate |
sārṣapenaiva tailena śatrunāśo -bhaveddhruvam

मधुना यक्षराजो वै गच्छेच्च शिवपूजनात ।
धारा चेक्षुरसस्यापि सर्वानन्दकरी शिवे

madhunā yakṣarājo vai gacchecca śivapūjanāta |
dhārā cekṣurasasyāpi sarvānandakarī śive

धारा गंगाजलस्यैव भुक्तिमुक्तिफलप्रदा ।
एतास्सर्वाश्च याः प्रोक्ता मृत्यंजयसमुद्भवाः

dhārā gaṃgājalasyaiva bhuktimuktiphalapradā |
etāssarvāśca yāḥ proktā mṛtyaṃjayasamudbhavāḥ

तत्राऽयुतप्रमाणं हि कर्तव्यं तद्विधानतः ।
कर्तव्यं ब्राह्मणानां च भोज्यं वै रुद्रसंख्यया

tatrā'yutapramāṇaṃ hi kartavyaṃ tadvidhānataḥ |
kartavyaṃ brāhmaṇānāṃ ca bhojyaṃ vai rudrasaṃkhyayā

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं मुनीश्वर ।
एतद्वै सफलं लोके सर्वकामहितावहम्

etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃ munīśvara |
etadvai saphalaṃ loke sarvakāmahitāvaham

स्कंदोमासहितं शंभुं संपूज्य विधिना सह ।
यत्फलं लभते भक्त्या तद्वदामि यथाश्रुतम्

skaṃdomāsahitaṃ śaṃbhuṃ saṃpūjya vidhinā saha |
yatphalaṃ labhate bhaktyā tadvadāmi yathāśrutam

अत्र भुक्त्वाखिलं सौख्यं पुत्रपौत्रादिभिः शुभम् ।
ततो याति महेशस्य लोकं सर्वसुखावहम्

atra bhuktvākhilaṃ saukhyaṃ putrapautrādibhiḥ śubham |
tato yāti maheśasya lokaṃ sarvasukhāvaham

सूर्यकोटिप्रतीकाशैर्विमानैः सर्वकामगैः ।
रुद्रकन्यासमाकीर्णैर्गेयवाद्यसमन्वितैः

sūryakoṭipratīkāśairvimānaiḥ sarvakāmagaiḥ |
rudrakanyāsamākīrṇairgeyavādyasamanvitaiḥ

क्रीडते शिवभूतश्च यावदाभूतसंप्लवम् ।
ततो मोक्षमवाप्नोति विज्ञानं प्राप्य चाव्ययम्

krīḍate śivabhūtaśca yāvadābhūtasaṃplavam |
tato mokṣamavāpnoti vijñānaṃ prāpya cāvyayam