अध्याय 11: बाण और प्रलम्ब का वध, क्रौंच पर लिंगस्थापना

एतस्मिन्नंतरे तत्र क्रौञ्चनामाचलो मुने ।
आजगाम कुमारस्य शरणं बाणपीडित

etasminnaṃtare tatra krauñcanāmācalo mune |
ājagāma kumārasya śaraṇaṃ bāṇapīḍita

पलायमानो यो युद्धादसोढा तेज ऐश्वरम् ।
तुतोदातीव स क्रौञ्चं कोट्यायुतबलान्वितः

palāyamāno yo yuddhādasoḍhā teja aiśvaram |
tutodātīva sa krauñcaṃ koṭyāyutabalānvitaḥ

प्रणिपत्य कुमारस्य स भक्त्या चरणाम्बुजम् ।
प्रेमनिर्भरया वाचा तुष्टाव गुहमादरात्

praṇipatya kumārasya sa bhaktyā caraṇāmbujam |
premanirbharayā vācā tuṣṭāva guhamādarāt

कुमार स्कंद देवेश तारकासुरनाशक ।
पाहि मां शरणापन्नं बाणासुरनिपीडितम्

kumāra skaṃda deveśa tārakāsuranāśaka |
pāhi māṃ śaraṇāpannaṃ bāṇāsuranipīḍitam

संगरात्ते महासेन समुच्छिन्नः पलायितः ।
न्यपीडयच्च मागत्य हा नाथ करुणाकर

saṃgarātte mahāsena samucchinnaḥ palāyitaḥ |
nyapīḍayacca māgatya hā nātha karuṇākara

तत्पीडितस्ते शरणमागतोऽहं सुदुःखितः ।
पलायमानो देवेश शरजन्मन्दयां कुरु

tatpīḍitaste śaraṇamāgato'haṃ suduḥkhitaḥ |
palāyamāno deveśa śarajanmandayāṃ kuru

दैत्यं तं नाशय विभो बाणाह्वं मां सुखीकुरु ।
दैत्यघ्नस्त्वं विशेषेण देवावनकरस्स्वराट्

daityaṃ taṃ nāśaya vibho bāṇāhvaṃ māṃ sukhīkuru |
daityaghnastvaṃ viśeṣeṇa devāvanakarassvarāṭ

इति क्रौंचस्तुतस्स्कन्दः प्रसन्नो भक्तपालकः ।
गृहीत्वा शक्तिमतुलां स्वां सस्मार शिवो धिया

iti krauṃcastutasskandaḥ prasanno bhaktapālakaḥ |
gṛhītvā śaktimatulāṃ svāṃ sasmāra śivo dhiyā

चिक्षेप तां समुद्दिश्य स बाणं शंकरात्मजः ।
महाशब्दो बभूवाथ जज्वलुश्च दिशो नभः

cikṣepa tāṃ samuddiśya sa bāṇaṃ śaṃkarātmajaḥ |
mahāśabdo babhūvātha jajvaluśca diśo nabhaḥ

सबलं भस्मसात्कृत्वासुरं तं क्षणमात्रतः ।
गुहोपकंठं शक्तिस्सा जगाम परमा मुने

sabalaṃ bhasmasātkṛtvāsuraṃ taṃ kṣaṇamātrataḥ |
guhopakaṃṭhaṃ śaktissā jagāma paramā mune

ततः कुमार प्रोवाच क्रौंचं गिरिवरं प्रभुः ।
निर्भयस्स्वगृहं गच्छ नष्टस्स सबलोऽसुरः

tataḥ kumāra provāca krauṃcaṃ girivaraṃ prabhuḥ |
nirbhayassvagṛhaṃ gaccha naṣṭassa sabalo'suraḥ

तच्छुत्वा स्वामिवचनं मुदितो गिरिराट् तदा ।
स्तुत्वा गुहं तदारातिं स्वधाम प्रत्यपद्यत

tacchutvā svāmivacanaṃ mudito girirāṭ tadā |
stutvā guhaṃ tadārātiṃ svadhāma pratyapadyata

ततः स्कन्दो महेशस्य मुदा स्थापितवान्मुने ।
त्रीणि लिंगानि तत्रैव पापघ्नानि विधानतः

tataḥ skando maheśasya mudā sthāpitavānmune |
trīṇi liṃgāni tatraiva pāpaghnāni vidhānataḥ

प्रतिज्ञेश्वरनामादौ कपालेश्वरमादरात् ।
कुमारेश्वरमेवाथ सर्वसिद्धिप्रदं त्रयम्

pratijñeśvaranāmādau kapāleśvaramādarāt |
kumāreśvaramevātha sarvasiddhipradaṃ trayam

पुनस्सर्वेश्वरस्तत्र जयस्तंभसमीपतः ।
स्तंभेश्वराभिधं लिंगं गुहः स्थापितवान्मुदा

punassarveśvarastatra jayastaṃbhasamīpataḥ |
staṃbheśvarābhidhaṃ liṃgaṃ guhaḥ sthāpitavānmudā

ततस्सर्वे सुरास्तत्र विष्णुप्रभृतयो मुदा ।
लिंगं स्थापितवंतस्ते देवदेवस्य शूलिनः

tatassarve surāstatra viṣṇuprabhṛtayo mudā |
liṃgaṃ sthāpitavaṃtaste devadevasya śūlinaḥ

सर्वेषां शिवलिंगानां महिमाभूत्तदाद्भुतः ।
सर्वकामप्रदश्चापि मुक्तिदो भक्तिकारिणाम्

sarveṣāṃ śivaliṃgānāṃ mahimābhūttadādbhutaḥ |
sarvakāmapradaścāpi muktido bhaktikāriṇām

ततस्सर्वे सुरा विष्णुप्रमुखाः प्रीतमानसाः ।
ऐच्छन्गिरिवरं गंतुं पुरस्कृत्य गुहं मुदा

tatassarve surā viṣṇupramukhāḥ prītamānasāḥ |
aicchangirivaraṃ gaṃtuṃ puraskṛtya guhaṃ mudā

तस्मिन्नवसरे शेषपुत्रः कुमुद नामकः ।
आजगाम कुमारस्य शरणं दैत्यपीडितः

tasminnavasare śeṣaputraḥ kumuda nāmakaḥ |
ājagāma kumārasya śaraṇaṃ daityapīḍitaḥ

प्रलंबाख्योऽसुरो यो हि रणादस्मात्पलायितः ।
स तत्रोपद्रवं चक्रे प्रबलस्तारकानुगः

pralaṃbākhyo'suro yo hi raṇādasmātpalāyitaḥ |
sa tatropadravaṃ cakre prabalastārakānugaḥ

सोऽथ शेषस्य तनयः कुमुदोऽहिपतेर्महान् ।
कुमारशरणं प्राप्तस्तुष्टाव गिरिजात्मजम्

so'tha śeṣasya tanayaḥ kumudo'hipatermahān |
kumāraśaraṇaṃ prāptastuṣṭāva girijātmajam

देवदेव महादेव वरतात महाप्रभो ।
पीडितोऽहं प्रलंबेन त्वाहं शरणमागतः

devadeva mahādeva varatāta mahāprabho |
pīḍito'haṃ pralaṃbena tvāhaṃ śaraṇamāgataḥ

पाहि मां शरणापन्नं प्रलंबा सुरपीडितम् ।
कुमार स्कन्द देवेश तारकारे महाप्रभो

pāhi māṃ śaraṇāpannaṃ pralaṃbā surapīḍitam |
kumāra skanda deveśa tārakāre mahāprabho

त्वं दीनबंधुः करुणासिन्धुरानतवत्सलः ।
खलनिग्रहकर्ता हि शरण्यश्च सतां गतिः

tvaṃ dīnabaṃdhuḥ karuṇāsindhurānatavatsalaḥ |
khalanigrahakartā hi śaraṇyaśca satāṃ gatiḥ

कुमुदेनस्तुतश्चेत्थं विज्ञप्तस्तद्वधाय हि ।
स्वाश्च शक्तिं स जग्राह स्मृत्वा शिवपदांबुजौ

kumudenastutaścetthaṃ vijñaptastadvadhāya hi |
svāśca śaktiṃ sa jagrāha smṛtvā śivapadāṃbujau

चिक्षेप तां समुद्दिश्य प्रलंबं गिरिजासुतः ।
महाशब्दो बभूवाथ जज्वलुश्च दिशो नभः

cikṣepa tāṃ samuddiśya pralaṃbaṃ girijāsutaḥ |
mahāśabdo babhūvātha jajvaluśca diśo nabhaḥ

तं सायुतबलं शक्तिर्द्रुतं कृत्वा च भस्मसात् ।
गुहोपकंठं सहसाजगामाक्लिष्टवारिणी

taṃ sāyutabalaṃ śaktirdrutaṃ kṛtvā ca bhasmasāt |
guhopakaṃṭhaṃ sahasājagāmākliṣṭavāriṇī

ततः कुमारः प्रोवाच कुमुदं नागबालकम् ।
निर्भयः स्वगृहं गच्छ नष्टस्स सबलोऽसुरः

tataḥ kumāraḥ provāca kumudaṃ nāgabālakam |
nirbhayaḥ svagṛhaṃ gaccha naṣṭassa sabalo'suraḥ

तच्छुत्वा गुहवाक्यं स कुमुदोहिपतेस्सुतः ।
स्तुत्वा कुमारं नत्वा च पातालं मुदितो ययौ

tacchutvā guhavākyaṃ sa kumudohipatessutaḥ |
stutvā kumāraṃ natvā ca pātālaṃ mudito yayau

एवं कुमारविजयं वर्णितं ते मुनीश्वर ।
चरितं तारकवधं परमाश्चर्यकारकम्

evaṃ kumāravijayaṃ varṇitaṃ te munīśvara |
caritaṃ tārakavadhaṃ paramāścaryakārakam

सर्वपापहरं दिव्यं सर्वकामप्रदं नृणाम् ।
धन्यं यशस्यमायुष्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं सताम्

sarvapāpaharaṃ divyaṃ sarvakāmapradaṃ nṛṇām |
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ bhuktimuktipradaṃ satām

ये कीर्तयंति सुयशोऽमितभाग्ययुता नराः ।
कुमारचरितं दिव्यं शिव लोकं प्रयांति ते

ye kīrtayaṃti suyaśo'mitabhāgyayutā narāḥ |
kumāracaritaṃ divyaṃ śiva lokaṃ prayāṃti te

श्रोष्यंति ये च तत्कीर्तिं भक्त्या श्रद्धान्विता जनाः ।
मुक्तिं प्राप्स्यन्ति ते दिव्यामिह भुक्त्वा परं सुखम्

śroṣyaṃti ye ca tatkīrtiṃ bhaktyā śraddhānvitā janāḥ |
muktiṃ prāpsyanti te divyāmiha bhuktvā paraṃ sukham