नवम मण्डल

सूक्त 97: वसिष्ठ कुल, पराशर और कुत्स की स्तुति

ऋषि: १-३ मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः, ४-६ वासिष्ठ इन्द्रप्रमतिः, ७-९ वासिष्ठो वृषगणः, १०-१२ वासिष्ठो मन्युः, १३-१५ वासिष्ठ उपमन्युः, १६-१८वासिष्ठो व्याघ्रपाद्, १९-२१ वासिष्ठः शक्तिः, २२-२४ वासिष्ठः कर्णश्रुद्, २५-२७ वासिष्ठो मृळीकः, २८-३० वासिष्ठो वसुक्रः, ३१-४४ पराशरः शाक्त्यः, ४५-५८ कुत्स आङ्गिरसः · देवता: पवमानः सोमः

58 श्लोक · 97 में से 114

इस अध्याय में क्या होता है

वसिष्ठ कुल, पराशर और कुत्स की स्तुति

अट्ठावन त्रिष्टुप् मन्त्र, अनेक ऋषियों के: एक से तीस तक वसिष्ठ कुल, इकतीस से चौवालीस तक पराशर शाक्त्य, पैंतालीस से अट्ठावन तक कुत्स आङ्गिरस। सोम गाते हुए पवित्र की परिक्रमा करते हैं, और वसिष्ठों की टेक लौटती है, तुम सदा कल्याणों से हमारी रक्षा करो। पराशर उस ज्योति का गान करते हैं जिससे पद जानने वाले पितरों ने पर्वत में गौएँ पाईं, और उन सोम का जिन्होंने इन्द्र में ओज और सूर्य में ज्योति रखी। कुत्स जमदग्नि की भाँति धन माँगते हैं, पके फल की तरह झाड़े गए साठ हज़ार धनों को स्मरण करते हैं, और मित्र, वरुण, अदिति, पृथ्वी व द्यौ के साथ समापन करते हैं।

97.1

अ॒स्य प्रे॒षा हे॒मना॑ पू॒यमा॑नो दे॒वो दे॒वेभि॒ः सम॑पृक्त॒ रस॑म् ।
सु॒तः प॒वित्रं॒ पर्ये॑ति॒ रेभ॑न्मि॒तेव॒ सद्म॑ पशु॒मान्ति॒ होता॑

asya preṣā hemanā pūyamāno devo devebhiḥ samapṛkta rasam |
sutaḥ pavitraṃ paryeti rebhanmiteva sadma paśumānti hotā

97.2

भ॒द्रा वस्त्रा॑ सम॒न्या॒३॒॑ वसा॑नो म॒हान्क॒विर्नि॒वच॑नानि॒ शंस॑न् ।
आ व॑च्यस्व च॒म्वो॑ः पू॒यमा॑नो विचक्ष॒णो जागृ॑विर्दे॒ववी॑तौ

bhadrā vastrā samanyā vasāno mahānkavirnivacanāni śaṃsan |
ā vacyasva camvoḥ pūyamāno vicakṣaṇo jāgṛvirdevavītau

97.3

समु॑ प्रि॒यो मृ॑ज्यते॒ सानो॒ अव्ये॑ य॒शस्त॑रो य॒शसां॒ क्षैतो॑ अ॒स्मे ।
अ॒भि स्व॑र॒ धन्वा॑ पू॒यमा॑नो यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

samu priyo mṛjyate sāno avye yaśastaro yaśasāṃ kṣaito asme |
abhi svara dhanvā pūyamāno yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

97.4

प्र गा॑यता॒भ्य॑र्चाम दे॒वान्सोमं॑ हिनोत मह॒ते धना॑य ।
स्वा॒दुः प॑वाते॒ अति॒ वार॒मव्य॒मा सी॑दाति क॒लशं॑ देव॒युर्न॑ः

pra gāyatābhyarcāma devānsomaṃ hinota mahate dhanāya |
svāduḥ pavāte ati vāramavyamā sīdāti kalaśaṃ devayurnaḥ

97.5

इन्दु॑र्दे॒वाना॒मुप॑ स॒ख्यमा॒यन्स॒हस्र॑धारः पवते॒ मदा॑य ।
नृभि॒ः स्तवा॑नो॒ अनु॒ धाम॒ पूर्व॒मग॒न्निन्द्रं॑ मह॒ते सौभ॑गाय

indurdevānāmupa sakhyamāyansahasradhāraḥ pavate madāya |
nṛbhiḥ stavāno anu dhāma pūrvamagannindraṃ mahate saubhagāya

97.6

स्तो॒त्रे रा॒ये हरि॑रर्षा पुना॒न इन्द्रं॒ मदो॑ गच्छतु ते॒ भरा॑य ।
दे॒वैर्या॑हि स॒रथं॒ राधो॒ अच्छा॑ यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

stotre rāye harirarṣā punāna indraṃ mado gacchatu te bharāya |
devairyāhi sarathaṃ rādho acchā yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

97.7

प्र काव्य॑मु॒शने॑व ब्रुवा॒णो दे॒वो दे॒वानां॒ जनि॑मा विवक्ति ।
महि॑व्रत॒ः शुचि॑बन्धुः पाव॒कः प॒दा व॑रा॒हो अ॒भ्ये॑ति॒ रेभ॑न्

pra kāvyamuśaneva bruvāṇo devo devānāṃ janimā vivakti |
mahivrataḥ śucibandhuḥ pāvakaḥ padā varāho abhyeti rebhan

97.8

प्र हं॒सास॑स्तृ॒पलं॑ म॒न्युमच्छा॒मादस्तं॒ वृष॑गणा अयासुः ।
आ॒ङ्गू॒ष्यं१॒॑ पव॑मानं॒ सखा॑यो दु॒र्मर्षं॑ सा॒कं प्र व॑दन्ति वा॒णम्

pra haṃsāsastṛpalaṃ manyumacchāmādastaṃ vṛṣagaṇā ayāsuḥ |
āṅgūṣyaṃ pavamānaṃ sakhāyo durmarṣaṃ sākaṃ pra vadanti vāṇam

97.9

स रं॑हत उरुगा॒यस्य॑ जू॒तिं वृथा॒ क्रीळ॑न्तं मिमते॒ न गाव॑ः ।
प॒री॒ण॒सं कृ॑णुते ति॒ग्मशृ॑ङ्गो॒ दिवा॒ हरि॒र्ददृ॑शे॒ नक्त॑मृ॒ज्रः

sa raṃhata urugāyasya jūtiṃ vṛthā krīḻantaṃ mimate na gāvaḥ |
parīṇasaṃ kṛṇute tigmaśṛṅgo divā harirdadṛśe naktamṛjraḥ

97.10

इन्दु॑र्वा॒जी प॑वते॒ गोन्यो॑घा॒ इन्द्रे॒ सोम॒ः सह॒ इन्व॒न्मदा॑य ।
हन्ति॒ रक्षो॒ बाध॑ते॒ पर्यरा॑ती॒र्वरि॑वः कृ॒ण्वन्वृ॒जन॑स्य॒ राजा॑

indurvājī pavate gonyoghā indre somaḥ saha invanmadāya |
hanti rakṣo bādhate paryarātīrvarivaḥ kṛṇvanvṛjanasya rājā

97.11

अध॒ धार॑या॒ मध्वा॑ पृचा॒नस्ति॒रो रोम॑ पवते॒ अद्रि॑दुग्धः ।
इन्दु॒रिन्द्र॑स्य स॒ख्यं जु॑षा॒णो दे॒वो दे॒वस्य॑ मत्स॒रो मदा॑य

adha dhārayā madhvā pṛcānastiro roma pavate adridugdhaḥ |
indurindrasya sakhyaṃ juṣāṇo devo devasya matsaro madāya

97.12

अ॒भि प्रि॒याणि॑ पवते पुना॒नो दे॒वो दे॒वान्स्वेन॒ रसे॑न पृ॒ञ्चन् ।
इन्दु॒र्धर्मा॑ण्यृतु॒था वसा॑नो॒ दश॒ क्षिपो॑ अव्यत॒ सानो॒ अव्ये॑

abhi priyāṇi pavate punāno devo devānsvena rasena pṛñcan |
indurdharmāṇyṛtuthā vasāno daśa kṣipo avyata sāno avye

97.13

वृषा॒ शोणो॑ अभि॒कनि॑क्रद॒द्गा न॒दय॑न्नेति पृथि॒वीमु॒त द्याम् ।
इन्द्र॑स्येव व॒ग्नुरा शृ॑ण्व आ॒जौ प्र॑चे॒तय॑न्नर्षति॒ वाच॒मेमाम्

vṛṣā śoṇo abhikanikradadgā nadayanneti pṛthivīmuta dyām |
indrasyeva vagnurā śṛṇva ājau pracetayannarṣati vācamemām

97.14

र॒साय्य॒ः पय॑सा॒ पिन्व॑मान ई॒रय॑न्नेषि॒ मधु॑मन्तमं॒शुम् ।
पव॑मानः संत॒निमे॑षि कृ॒ण्वन्निन्द्रा॑य सोम परिषि॒च्यमा॑नः

rasāyyaḥ payasā pinvamāna īrayanneṣi madhumantamaṃśum |
pavamānaḥ saṃtanimeṣi kṛṇvannindrāya soma pariṣicyamānaḥ

97.15

ए॒वा प॑वस्व मदि॒रो मदा॑योदग्रा॒भस्य॑ न॒मय॑न्वध॒स्नैः ।
परि॒ वर्णं॒ भर॑माणो॒ रुश॑न्तं ग॒व्युर्नो॑ अर्ष॒ परि॑ सोम सि॒क्तः

evā pavasva madiro madāyodagrābhasya namayanvadhasnaiḥ |
pari varṇaṃ bharamāṇo ruśantaṃ gavyurno arṣa pari soma siktaḥ

97.16

जु॒ष्ट्वी न॑ इन्दो सु॒पथा॑ सु॒गान्यु॒रौ प॑वस्व॒ वरि॑वांसि कृ॒ण्वन् ।
घ॒नेव॒ विष्व॑ग्दुरि॒तानि॑ वि॒घ्नन्नधि॒ ष्णुना॑ धन्व॒ सानो॒ अव्ये॑

juṣṭvī na indo supathā sugānyurau pavasva varivāṃsi kṛṇvan |
ghaneva viṣvagduritāni vighnannadhi ṣṇunā dhanva sāno avye

97.17

वृ॒ष्टिं नो॑ अर्ष दि॒व्यां जि॑ग॒त्नुमिळा॑वतीं शं॒गयीं॑ जी॒रदा॑नुम् ।
स्तुके॑व वी॒ता ध॑न्वा विचि॒न्वन्बन्धूँ॑रि॒माँ अव॑राँ इन्दो वा॒यून्

vṛṣṭiṃ no arṣa divyāṃ jigatnumiḻāvatīṃ śaṃgayīṃ jīradānum |
stukeva vītā dhanvā vicinvanbandhūm̐rimām̐ avarām̐ indo vāyūn

97.18

ग्र॒न्थिं न वि ष्य॑ ग्रथि॒तं पु॑ना॒न ऋ॒जुं च॑ गा॒तुं वृ॑जि॒नं च॑ सोम ।
अत्यो॒ न क्र॑दो॒ हरि॒रा सृ॑जा॒नो मर्यो॑ देव धन्व प॒स्त्या॑वान्

granthiṃ na vi ṣya grathitaṃ punāna ṛjuṃ ca gātuṃ vṛjinaṃ ca soma |
atyo na krado harirā sṛjāno maryo deva dhanva pastyāvān

97.19

जुष्टो॒ मदा॑य दे॒वता॑त इन्दो॒ परि॒ ष्णुना॑ धन्व॒ सानो॒ अव्ये॑ ।
स॒हस्र॑धारः सुर॒भिरद॑ब्ध॒ः परि॑ स्रव॒ वाज॑सातौ नृ॒षह्ये॑

juṣṭo madāya devatāta indo pari ṣṇunā dhanva sāno avye |
sahasradhāraḥ surabhiradabdhaḥ pari srava vājasātau nṛṣahye

97.20

अ॒र॒श्मानो॒ ये॑ऽर॒था अयु॑क्ता॒ अत्या॑सो॒ न स॑सृजा॒नास॑ आ॒जौ ।
ए॒ते शु॒क्रासो॑ धन्वन्ति॒ सोमा॒ देवा॑स॒स्ताँ उप॑ याता॒ पिब॑ध्यै

araśmāno ye'rathā ayuktā atyāso na sasṛjānāsa ājau |
ete śukrāso dhanvanti somā devāsastām̐ upa yātā pibadhyai

97.21

ए॒वा न॑ इन्दो अ॒भि दे॒ववी॑तिं॒ परि॑ स्रव॒ नभो॒ अर्ण॑श्च॒मूषु॑ ।
सोमो॑ अ॒स्मभ्यं॒ काम्यं॑ बृ॒हन्तं॑ र॒यिं द॑दातु वी॒रव॑न्तमु॒ग्रम्

evā na indo abhi devavītiṃ pari srava nabho arṇaścamūṣu |
somo asmabhyaṃ kāmyaṃ bṛhantaṃ rayiṃ dadātu vīravantamugram

97.22

तक्ष॒द्यदी॒ मन॑सो॒ वेन॑तो॒ वाग्ज्येष्ठ॑स्य वा॒ धर्म॑णि॒ क्षोरनी॑के ।
आदी॑माय॒न्वर॒मा वा॑वशा॒ना जुष्टं॒ पतिं॑ क॒लशे॒ गाव॒ इन्दु॑म्

takṣadyadī manaso venato vāgjyeṣṭhasya vā dharmaṇi kṣoranīke |
ādīmāyanvaramā vāvaśānā juṣṭaṃ patiṃ kalaśe gāva indum

97.23

प्र दा॑नु॒दो दि॒व्यो दा॑नुपि॒न्व ऋ॒तमृ॒ताय॑ पवते सुमे॒धाः ।
ध॒र्मा भु॑वद्वृज॒न्य॑स्य॒ राजा॒ प्र र॒श्मिभि॑र्द॒शभि॑र्भारि॒ भूम॑

pra dānudo divyo dānupinva ṛtamṛtāya pavate sumedhāḥ |
dharmā bhuvadvṛjanyasya rājā pra raśmibhirdaśabhirbhāri bhūma

97.24

प॒वित्रे॑भि॒ः पव॑मानो नृ॒चक्षा॒ राजा॑ दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् ।
द्वि॒ता भु॑वद्रयि॒पती॑ रयी॒णामृ॒तं भ॑र॒त्सुभृ॑तं॒ चार्विन्दु॑ः

pavitrebhiḥ pavamāno nṛcakṣā rājā devānāmuta martyānām |
dvitā bhuvadrayipatī rayīṇāmṛtaṃ bharatsubhṛtaṃ cārvinduḥ

97.25

अर्वाँ॑ इव॒ श्रव॑से सा॒तिमच्छेन्द्र॑स्य वा॒योर॒भि वी॒तिम॑र्ष ।
स न॑ः स॒हस्रा॑ बृह॒तीरिषो॑ दा॒ भवा॑ सोम द्रविणो॒वित्पु॑ना॒नः

arvām̐ iva śravase sātimacchendrasya vāyorabhi vītimarṣa |
sa naḥ sahasrā bṛhatīriṣo dā bhavā soma draviṇovitpunānaḥ

97.26

दे॒वा॒व्यो॑ नः परिषि॒च्यमा॑ना॒ः क्षयं॑ सु॒वीरं॑ धन्वन्तु॒ सोमा॑ः ।
आ॒य॒ज्यव॑ः सुम॒तिं वि॒श्ववा॑रा॒ होता॑रो॒ न दि॑वि॒यजो॑ म॒न्द्रत॑माः

devāvyo naḥ pariṣicyamānāḥ kṣayaṃ suvīraṃ dhanvantu somāḥ |
āyajyavaḥ sumatiṃ viśvavārā hotāro na diviyajo mandratamāḥ

97.27

ए॒वा दे॑व दे॒वता॑ते पवस्व म॒हे सो॑म॒ प्सर॑से देव॒पान॑ः ।
म॒हश्चि॒द्धि ष्मसि॑ हि॒ताः स॑म॒र्ये कृ॒धि सु॑ष्ठा॒ने रोद॑सी पुना॒नः

evā deva devatāte pavasva mahe soma psarase devapānaḥ |
mahaściddhi ṣmasi hitāḥ samarye kṛdhi suṣṭhāne rodasī punānaḥ

97.28

अश्वो॒ नो क्र॑दो॒ वृष॑भिर्युजा॒नः सिं॒हो न भी॒मो मन॑सो॒ जवी॑यान् ।
अ॒र्वा॒चीनै॑ः प॒थिभि॒र्ये रजि॑ष्ठा॒ आ प॑वस्व सौमन॒सं न॑ इन्दो

aśvo no krado vṛṣabhiryujānaḥ siṃho na bhīmo manaso javīyān |
arvācīnaiḥ pathibhirye rajiṣṭhā ā pavasva saumanasaṃ na indo

97.29

श॒तं धारा॑ दे॒वजा॑ता असृग्रन्स॒हस्र॑मेनाः क॒वयो॑ मृजन्ति ।
इन्दो॑ स॒नित्रं॑ दि॒व आ प॑वस्व पुरए॒तासि॑ मह॒तो धन॑स्य

śataṃ dhārā devajātā asṛgransahasramenāḥ kavayo mṛjanti |
indo sanitraṃ diva ā pavasva puraetāsi mahato dhanasya

97.30

दि॒वो न सर्गा॑ अससृग्र॒मह्नां॒ राजा॒ न मि॒त्रं प्र मि॑नाति॒ धीर॑ः ।
पि॒तुर्न पु॒त्रः क्रतु॑भिर्यता॒न आ प॑वस्व वि॒शे अ॒स्या अजी॑तिम्

divo na sargā asasṛgramahnāṃ rājā na mitraṃ pra mināti dhīraḥ |
piturna putraḥ kratubhiryatāna ā pavasva viśe asyā ajītim

97.31

प्र ते॒ धारा॒ मधु॑मतीरसृग्र॒न्वारा॒न्यत्पू॒तो अ॒त्येष्यव्या॑न् ।
पव॑मान॒ पव॑से॒ धाम॒ गोनां॑ जज्ञा॒नः सूर्य॑मपिन्वो अ॒र्कैः

pra te dhārā madhumatīrasṛgranvārānyatpūto atyeṣyavyān |
pavamāna pavase dhāma gonāṃ jajñānaḥ sūryamapinvo arkaiḥ

97.32

कनि॑क्रद॒दनु॒ पन्था॑मृ॒तस्य॑ शु॒क्रो वि भा॑स्य॒मृत॑स्य॒ धाम॑ ।
स इन्द्रा॑य पवसे मत्स॒रवा॑न्हिन्वा॒नो वाचं॑ म॒तिभि॑ः कवी॒नाम्

kanikradadanu panthāmṛtasya śukro vi bhāsyamṛtasya dhāma |
sa indrāya pavase matsaravānhinvāno vācaṃ matibhiḥ kavīnām

97.33

दि॒व्यः सु॑प॒र्णोऽव॑ चक्षि सोम॒ पिन्व॒न्धारा॒ः कर्म॑णा दे॒ववी॑तौ ।
एन्दो॑ विश क॒लशं॑ सोम॒धानं॒ क्रन्द॑न्निहि॒ सूर्य॒स्योप॑ र॒श्मिम्

divyaḥ suparṇo'va cakṣi soma pinvandhārāḥ karmaṇā devavītau |
endo viśa kalaśaṃ somadhānaṃ krandannihi sūryasyopa raśmim

97.34

ति॒स्रो वाच॑ ईरयति॒ प्र वह्नि॑रृ॒तस्य॑ धी॒तिं ब्रह्म॑णो मनी॒षाम् ।
गावो॑ यन्ति॒ गोप॑तिं पृ॒च्छमा॑ना॒ः सोमं॑ यन्ति म॒तयो॑ वावशा॒नाः

tisro vāca īrayati pra vahnirṛtasya dhītiṃ brahmaṇo manīṣām |
gāvo yanti gopatiṃ pṛcchamānāḥ somaṃ yanti matayo vāvaśānāḥ

97.35

सोमं॒ गावो॑ धे॒नवो॑ वावशा॒नाः सोमं॒ विप्रा॑ म॒तिभि॑ः पृ॒च्छमा॑नाः ।
सोम॑ः सु॒तः पू॑यते अ॒ज्यमा॑न॒ः सोमे॑ अ॒र्कास्त्रि॒ष्टुभ॒ः सं न॑वन्ते

somaṃ gāvo dhenavo vāvaśānāḥ somaṃ viprā matibhiḥ pṛcchamānāḥ |
somaḥ sutaḥ pūyate ajyamānaḥ some arkāstriṣṭubhaḥ saṃ navante

97.36

ए॒वा न॑ः सोम परिषि॒च्यमा॑न॒ आ प॑वस्व पू॒यमा॑नः स्व॒स्ति ।
इन्द्र॒मा वि॑श बृह॒ता रवे॑ण व॒र्धया॒ वाचं॑ ज॒नया॒ पुरं॑धिम्

evā naḥ soma pariṣicyamāna ā pavasva pūyamānaḥ svasti |
indramā viśa bṛhatā raveṇa vardhayā vācaṃ janayā puraṃdhim

97.37

आ जागृ॑वि॒र्विप्र॑ ऋ॒ता म॑ती॒नां सोम॑ः पुना॒नो अ॑सदच्च॒मूषु॑ ।
सप॑न्ति॒ यं मि॑थु॒नासो॒ निका॑मा अध्व॒र्यवो॑ रथि॒रास॑ः सु॒हस्ता॑ः

ā jāgṛvirvipra ṛtā matīnāṃ somaḥ punāno asadaccamūṣu |
sapanti yaṃ mithunāso nikāmā adhvaryavo rathirāsaḥ suhastāḥ

97.38

स पु॑ना॒न उप॒ सूरे॒ न धातोभे अ॑प्रा॒ रोद॑सी॒ वि ष आ॑वः ।
प्रि॒या चि॒द्यस्य॑ प्रिय॒सास॑ ऊ॒ती स तू धनं॑ का॒रिणे॒ न प्र यं॑सत्

sa punāna upa sūre na dhātobhe aprā rodasī vi ṣa āvaḥ |
priyā cidyasya priyasāsa ūtī sa tū dhanaṃ kāriṇe na pra yaṃsat

97.39

स व॑र्धि॒ता वर्ध॑नः पू॒यमा॑न॒ः सोमो॑ मी॒ढ्वाँ अ॒भि नो॒ ज्योति॑षावीत् ।
येना॑ न॒ः पूर्वे॑ पि॒तर॑ः पद॒ज्ञाः स्व॒र्विदो॑ अ॒भि गा अद्रि॑मु॒ष्णन्

sa vardhitā vardhanaḥ pūyamānaḥ somo mīḍhvām̐ abhi no jyotiṣāvīt |
yenā naḥ pūrve pitaraḥ padajñāḥ svarvido abhi gā adrimuṣṇan

97.40

अक्रा॑न्समु॒द्रः प्र॑थ॒मे विध॑र्मञ्ज॒नय॑न्प्र॒जा भुव॑नस्य॒ राजा॑ ।
वृषा॑ प॒वित्रे॒ अधि॒ सानो॒ अव्ये॑ बृ॒हत्सोमो॑ वावृधे सुवा॒न इन्दु॑ः

akrānsamudraḥ prathame vidharmañjanayanprajā bhuvanasya rājā |
vṛṣā pavitre adhi sāno avye bṛhatsomo vāvṛdhe suvāna induḥ

97.41

म॒हत्तत्सोमो॑ महि॒षश्च॑कारा॒पां यद्गर्भोऽवृ॑णीत दे॒वान् ।
अद॑धा॒दिन्द्रे॒ पव॑मान॒ ओजोऽज॑नय॒त्सूर्ये॒ ज्योति॒रिन्दु॑ः

mahattatsomo mahiṣaścakārāpāṃ yadgarbho'vṛṇīta devān |
adadhādindre pavamāna ojo'janayatsūrye jyotirinduḥ

97.42

मत्सि॑ वा॒युमि॒ष्टये॒ राध॑से च॒ मत्सि॑ मि॒त्रावरु॑णा पू॒यमा॑नः ।
मत्सि॒ शर्धो॒ मारु॑तं॒ मत्सि॑ दे॒वान्मत्सि॒ द्यावा॑पृथि॒वी दे॑व सोम

matsi vāyumiṣṭaye rādhase ca matsi mitrāvaruṇā pūyamānaḥ |
matsi śardho mārutaṃ matsi devānmatsi dyāvāpṛthivī deva soma

97.43

ऋ॒जुः प॑वस्व वृजि॒नस्य॑ ह॒न्तापामी॑वां॒ बाध॑मानो॒ मृध॑श्च ।
अ॒भि॒श्री॒णन्पय॒ः पय॑सा॒भि गोना॒मिन्द्र॑स्य॒ त्वं तव॑ व॒यं सखा॑यः

ṛjuḥ pavasva vṛjinasya hantāpāmīvāṃ bādhamāno mṛdhaśca |
abhiśrīṇanpayaḥ payasābhi gonāmindrasya tvaṃ tava vayaṃ sakhāyaḥ

97.44

मध्व॒ः सूदं॑ पवस्व॒ वस्व॒ उत्सं॑ वी॒रं च॑ न॒ आ प॑वस्वा॒ भगं॑ च ।
स्वद॒स्वेन्द्रा॑य॒ पव॑मान इन्दो र॒यिं च॑ न॒ आ प॑वस्वा समु॒द्रात्

madhvaḥ sūdaṃ pavasva vasva utsaṃ vīraṃ ca na ā pavasvā bhagaṃ ca |
svadasvendrāya pavamāna indo rayiṃ ca na ā pavasvā samudrāt

97.45

सोम॑ः सु॒तो धार॒यात्यो॒ न हित्वा॒ सिन्धु॒र्न नि॒म्नम॒भि वा॒ज्य॑क्षाः ।
आ योनिं॒ वन्य॑मसदत्पुना॒नः समिन्दु॒र्गोभि॑रसर॒त्सम॒द्भिः

somaḥ suto dhārayātyo na hitvā sindhurna nimnamabhi vājyakṣāḥ |
ā yoniṃ vanyamasadatpunānaḥ samindurgobhirasaratsamadbhiḥ

97.46

ए॒ष स्य ते॑ पवत इन्द्र॒ सोम॑श्च॒मूषु॒ धीर॑ उश॒ते तव॑स्वान् ।
स्व॑र्चक्षा रथि॒रः स॒त्यशु॑ष्म॒ः कामो॒ न यो दे॑वय॒तामस॑र्जि

eṣa sya te pavata indra somaścamūṣu dhīra uśate tavasvān |
svarcakṣā rathiraḥ satyaśuṣmaḥ kāmo na yo devayatāmasarji

97.47

ए॒ष प्र॒त्नेन॒ वय॑सा पुना॒नस्ति॒रो वर्पां॑सि दुहि॒तुर्दधा॑नः ।
वसा॑न॒ः शर्म॑ त्रि॒वरू॑थम॒प्सु होते॑व याति॒ सम॑नेषु॒ रेभ॑न्

eṣa pratnena vayasā punānastiro varpāṃsi duhiturdadhānaḥ |
vasānaḥ śarma trivarūthamapsu hoteva yāti samaneṣu rebhan

97.48

नू न॒स्त्वं र॑थि॒रो दे॑व सोम॒ परि॑ स्रव च॒म्वो॑ः पू॒यमा॑नः ।
अ॒प्सु स्वादि॑ष्ठो॒ मधु॑माँ ऋ॒तावा॑ दे॒वो न यः स॑वि॒ता स॒त्यम॑न्मा

nū nastvaṃ rathiro deva soma pari srava camvoḥ pūyamānaḥ |
apsu svādiṣṭho madhumām̐ ṛtāvā devo na yaḥ savitā satyamanmā

97.49

अ॒भि वा॒युं वी॒त्य॑र्षा गृणा॒नो॒३॒॑ऽभि मि॒त्रावरु॑णा पू॒यमा॑नः ।
अ॒भी नरं॑ धी॒जव॑नं रथे॒ष्ठाम॒भीन्द्रं॒ वृष॑णं॒ वज्र॑बाहुम्

abhi vāyuṃ vītyarṣā gṛṇāno'bhi mitrāvaruṇā pūyamānaḥ |
abhī naraṃ dhījavanaṃ ratheṣṭhāmabhīndraṃ vṛṣaṇaṃ vajrabāhum

97.50

अ॒भि वस्त्रा॑ सुवस॒नान्य॑र्षा॒भि धे॒नूः सु॒दुघा॑ः पू॒यमा॑नः ।
अ॒भि च॒न्द्रा भर्त॑वे नो॒ हिर॑ण्या॒भ्यश्वा॑न्र॒थिनो॑ देव सोम

abhi vastrā suvasanānyarṣābhi dhenūḥ sudughāḥ pūyamānaḥ |
abhi candrā bhartave no hiraṇyābhyaśvānrathino deva soma

97.51

अ॒भी नो॑ अर्ष दि॒व्या वसू॑न्य॒भि विश्वा॒ पार्थि॑वा पू॒यमा॑नः ।
अ॒भि येन॒ द्रवि॑णम॒श्नवा॑मा॒भ्या॑र्षे॒यं ज॑मदग्नि॒वन्न॑ः

abhī no arṣa divyā vasūnyabhi viśvā pārthivā pūyamānaḥ |
abhi yena draviṇamaśnavāmābhyārṣeyaṃ jamadagnivannaḥ

97.52

अ॒या प॒वा प॑वस्वै॒ना वसू॑नि माँश्च॒त्व इ॑न्दो॒ सर॑सि॒ प्र ध॑न्व ।
ब्र॒ध्नश्चि॒दत्र॒ वातो॒ न जू॒तः पु॑रु॒मेध॑श्चि॒त्तक॑वे॒ नरं॑ दात्

ayā pavā pavasvainā vasūni mām̐ścatva indo sarasi pra dhanva |
bradhnaścidatra vāto na jūtaḥ purumedhaścittakave naraṃ dāt

97.53

उ॒त न॑ ए॒ना प॑व॒या प॑व॒स्वाधि॑ श्रु॒ते श्र॒वाय्य॑स्य ती॒र्थे ।
ष॒ष्टिं स॒हस्रा॑ नैगु॒तो वसू॑नि वृ॒क्षं न प॒क्वं धू॑नव॒द्रणा॑य

uta na enā pavayā pavasvādhi śrute śravāyyasya tīrthe |
ṣaṣṭiṃ sahasrā naiguto vasūni vṛkṣaṃ na pakvaṃ dhūnavadraṇāya

97.54

मही॒मे अ॑स्य॒ वृष॒नाम॑ शू॒षे माँश्च॑त्वे वा॒ पृश॑ने वा॒ वध॑त्रे ।
अस्वा॑पयन्नि॒गुत॑ः स्ने॒हय॒च्चापा॒मित्राँ॒ अपा॒चितो॑ अचे॒तः

mahīme asya vṛṣanāma śūṣe mām̐ścatve vā pṛśane vā vadhatre |
asvāpayannigutaḥ snehayaccāpāmitrām̐ apācito acetaḥ

97.55

सं त्री प॒वित्रा॒ वित॑तान्ये॒ष्यन्वेकं॑ धावसि पू॒यमा॑नः ।
असि॒ भगो॒ असि॑ दा॒त्रस्य॑ दा॒तासि॑ म॒घवा॑ म॒घव॑द्भ्य इन्दो

saṃ trī pavitrā vitatānyeṣyanvekaṃ dhāvasi pūyamānaḥ |
asi bhago asi dātrasya dātāsi maghavā maghavadbhya indo

97.56

ए॒ष वि॑श्व॒वित्प॑वते मनी॒षी सोमो॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ राजा॑ ।
द्र॒प्साँ ई॒रय॑न्वि॒दथे॒ष्विन्दु॒र्वि वार॒मव्यं॑ स॒मयाति॑ याति

eṣa viśvavitpavate manīṣī somo viśvasya bhuvanasya rājā |
drapsām̐ īrayanvidatheṣvindurvi vāramavyaṃ samayāti yāti

97.57

इन्दुं॑ रिहन्ति महि॒षा अद॑ब्धाः प॒दे रे॑भन्ति क॒वयो॒ न गृध्रा॑ः ।
हि॒न्वन्ति॒ धीरा॑ द॒शभि॒ः क्षिपा॑भि॒ः सम॑ञ्जते रू॒पम॒पां रसे॑न

induṃ rihanti mahiṣā adabdhāḥ pade rebhanti kavayo na gṛdhrāḥ |
hinvanti dhīrā daśabhiḥ kṣipābhiḥ samañjate rūpamapāṃ rasena

97.58

त्वया॑ व॒यं पव॑मानेन सोम॒ भरे॑ कृ॒तं वि चि॑नुयाम॒ शश्व॑त् ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒ः सिन्धु॑ः पृथि॒वी उ॒त द्यौः

tvayā vayaṃ pavamānena soma bhare kṛtaṃ vi cinuyāma śaśvat |
tanno mitro varuṇo māmahantāmaditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)