नवम मण्डल

सूक्त 98: अम्बरीष और ऋजिश्वा का सहस्र धन

ऋषि: अम्बरीषो वार्षागिरः, ऋजिश्वा भारद्वाजश्च · देवता: पवमानः सोमः · छन्द: अनुष्टुप्, ११ बृहती

12 श्लोक · 98 में से 114

इस अध्याय में क्या होता है

अम्बरीष और ऋजिश्वा का सहस्र धन

अम्बरीष वार्षागिर और ऋजिश्वा भारद्वाज पवमान सोम को बारह मन्त्र अर्पित करते हैं, अनुष्टुप् में, ग्यारहवाँ बृहती में। वे ऐसा धन माँगते हैं जो पुरस्कार जिताए, बहुतों का चाहा, सहस्र गुना। सोम ऊन के पवित्र को ऐसे ओढ़ते हैं जैसे योद्धा कवच, और काष्ठ से धाराओं में बहते हैं। दो बार पाँच बहनें इन्द्र की प्रिय लहर को स्नान कराती हैं। इन्दु मनु के दोनों लोकों के लिए जन्मे, और वृत्रहन्ता इन्द्र तथा दक्षिणा देने वाले मनुष्य के लिए सींचे जाते हैं। उषाकाल में प्राचीन सोम पवित्र से बहे, कुटिल और अचेत लोगों को दूर हटाते हुए।

98.1

अ॒भि नो॑ वाज॒सात॑मं र॒यिम॑र्ष पुरु॒स्पृह॑म् ।
इन्दो॑ स॒हस्र॑भर्णसं तुविद्यु॒म्नं वि॑भ्वा॒सह॑म्

abhi no vājasātamaṃ rayimarṣa puruspṛham |
indo sahasrabharṇasaṃ tuvidyumnaṃ vibhvāsaham

98.2

परि॒ ष्य सु॑वा॒नो अ॒व्ययं॒ रथे॒ न वर्मा॑व्यत ।
इन्दु॑र॒भि द्रुणा॑ हि॒तो हि॑या॒नो धारा॑भिरक्षाः

pari ṣya suvāno avyayaṃ rathe na varmāvyata |
indurabhi druṇā hito hiyāno dhārābhirakṣāḥ

98.3

परि॒ ष्य सु॑वा॒नो अ॑क्षा॒ इन्दु॒रव्ये॒ मद॑च्युतः ।
धारा॒ य ऊ॒र्ध्वो अ॑ध्व॒रे भ्रा॒जा नैति॑ गव्य॒युः

pari ṣya suvāno akṣā induravye madacyutaḥ |
dhārā ya ūrdhvo adhvare bhrājā naiti gavyayuḥ

98.4

स हि त्वं दे॑व॒ शश्व॑ते॒ वसु॒ मर्ता॑य दा॒शुषे॑ ।
इन्दो॑ सह॒स्रिणं॑ र॒यिं श॒तात्मा॑नं विवाससि

sa hi tvaṃ deva śaśvate vasu martāya dāśuṣe |
indo sahasriṇaṃ rayiṃ śatātmānaṃ vivāsasi

98.5

व॒यं ते॑ अ॒स्य वृ॑त्रह॒न्वसो॒ वस्व॑ः पुरु॒स्पृह॑ः ।
नि नेदि॑ष्ठतमा इ॒षः स्याम॑ सु॒म्नस्या॑ध्रिगो

vayaṃ te asya vṛtrahanvaso vasvaḥ puruspṛhaḥ |
ni nediṣṭhatamā iṣaḥ syāma sumnasyādhrigo

98.6

द्विर्यं पञ्च॒ स्वय॑शसं॒ स्वसा॑रो॒ अद्रि॑संहतम् ।
प्रि॒यमिन्द्र॑स्य॒ काम्यं॑ प्रस्ना॒पय॑न्त्यू॒र्मिण॑म्

dviryaṃ pañca svayaśasaṃ svasāro adrisaṃhatam |
priyamindrasya kāmyaṃ prasnāpayantyūrmiṇam

98.7

परि॒ त्यं ह॑र्य॒तं हरिं॑ ब॒भ्रुं पु॑नन्ति॒ वारे॑ण ।
यो दे॒वान्विश्वाँ॒ इत्परि॒ मदे॑न स॒ह गच्छ॑ति

pari tyaṃ haryataṃ hariṃ babhruṃ punanti vāreṇa |
yo devānviśvām̐ itpari madena saha gacchati

98.8

अ॒स्य वो॒ ह्यव॑सा॒ पान्तो॑ दक्ष॒साध॑नम् ।
यः सू॒रिषु॒ श्रवो॑ बृ॒हद्द॒धे स्व१॒॑र्ण ह॑र्य॒तः

asya vo hyavasā pānto dakṣasādhanam |
yaḥ sūriṣu śravo bṛhaddadhe svarṇa haryataḥ

98.9

स वां॑ य॒ज्ञेषु॑ मानवी॒ इन्दु॑र्जनिष्ट रोदसी ।
दे॒वो दे॑वी गिरि॒ष्ठा अस्रे॑ध॒न्तं तु॑वि॒ष्वणि॑

sa vāṃ yajñeṣu mānavī indurjaniṣṭa rodasī |
devo devī giriṣṭhā asredhantaṃ tuviṣvaṇi

98.10

इन्द्रा॑य सोम॒ पात॑वे वृत्र॒घ्ने परि॑ षिच्यसे ।
नरे॑ च॒ दक्षि॑णावते दे॒वाय॑ सदना॒सदे॑

indrāya soma pātave vṛtraghne pari ṣicyase |
nare ca dakṣiṇāvate devāya sadanāsade

98.11

ते प्र॒त्नासो॒ व्यु॑ष्टिषु॒ सोमा॑ः प॒वित्रे॑ अक्षरन् ।
अ॒प॒प्रोथ॑न्तः सनु॒तर्हु॑र॒श्चित॑ः प्रा॒तस्ताँ अप्र॑चेतसः

te pratnāso vyuṣṭiṣu somāḥ pavitre akṣaran |
apaprothantaḥ sanutarhuraścitaḥ prātastām̐ apracetasaḥ

98.12

तं स॑खायः पुरो॒रुचं॑ यू॒यं व॒यं च॑ सू॒रय॑ः ।
अ॒श्याम॒ वाज॑गन्ध्यं स॒नेम॒ वाज॑पस्त्यम्

taṃ sakhāyaḥ purorucaṃ yūyaṃ vayaṃ ca sūrayaḥ |
aśyāma vājagandhyaṃ sanema vājapastyam

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)