नवम मण्डल

सूक्त 88: वायु, अश्विनौ और पूषा जैसे सोम

ऋषि: उशना काव्यः · देवता: पवमानः सोमः · छन्द: त्रिष्टुप्

8 श्लोक · 88 में से 114

इस अध्याय में क्या होता है

वायु, अश्विनौ और पूषा जैसे सोम

उशना काण्व के आठ त्रिष्टुप् मन्त्र पवमान सोम को। यह सवन इन्द्र के लिए है: इसे पियो, क्योंकि तुमने ही इस इन्दु को अपने हर्ष का सखा चुना। सोम धन जीतने के लिए रथ की भाँति जोते जाते हैं; वे नियुतों वाले वायु की तरह आते हैं, पुकार पर नासत्यों की भाँति कल्याणकारी, पूषा की भाँति बुद्धि को वेग देने वाले, इन्द्र की भाँति पुरों को तोड़ने वाले, पेदु के अश्व की भाँति सर्पों के संहारक। वन में छूटे अग्नि की भाँति वे नदियों में अपना तेज दिखाते हैं। निचोड़ी हुई बूँदें ऊन की छलनी पार कर कलशों में ऐसे जाती हैं जैसे नदियाँ समुद्र में।

88.1

अ॒यं सोम॑ इन्द्र॒ तुभ्यं॑ सुन्वे॒ तुभ्यं॑ पवते॒ त्वम॑स्य पाहि ।
त्वं ह॒ यं च॑कृ॒षे त्वं व॑वृ॒ष इन्दुं॒ मदा॑य॒ युज्या॑य॒ सोम॑म्

ayaṃ soma indra tubhyaṃ sunve tubhyaṃ pavate tvamasya pāhi |
tvaṃ ha yaṃ cakṛṣe tvaṃ vavṛṣa induṃ madāya yujyāya somam

88.2

स ईं॒ रथो॒ न भु॑रि॒षाळ॑योजि म॒हः पु॒रूणि॑ सा॒तये॒ वसू॑नि ।
आदीं॒ विश्वा॑ नहु॒ष्या॑णि जा॒ता स्व॑र्षाता॒ वन॑ ऊ॒र्ध्वा न॑वन्त

sa īṃ ratho na bhuriṣāḻayoji mahaḥ purūṇi sātaye vasūni |
ādīṃ viśvā nahuṣyāṇi jātā svarṣātā vana ūrdhvā navanta

88.3

वा॒युर्न यो नि॒युत्वाँ॑ इ॒ष्टया॑मा॒ नास॑त्येव॒ हव॒ आ शम्भ॑विष्ठः ।
वि॒श्ववा॑रो द्रविणो॒दा इ॑व॒ त्मन्पू॒षेव॑ धी॒जव॑नोऽसि सोम

vāyurna yo niyutvām̐ iṣṭayāmā nāsatyeva hava ā śambhaviṣṭhaḥ |
viśvavāro draviṇodā iva tmanpūṣeva dhījavano'si soma

88.4

इन्द्रो॒ न यो म॒हा कर्मा॑णि॒ चक्रि॑र्ह॒न्ता वृ॒त्राणा॑मसि सोम पू॒र्भित् ।
पै॒द्वो न हि त्वमहि॑नाम्नां ह॒न्ता विश्व॑स्यासि सोम॒ दस्यो॑ः

indro na yo mahā karmāṇi cakrirhantā vṛtrāṇāmasi soma pūrbhit |
paidvo na hi tvamahināmnāṃ hantā viśvasyāsi soma dasyoḥ

88.5

अ॒ग्निर्न यो वन॒ आ सृ॒ज्यमा॑नो॒ वृथा॒ पाजां॑सि कृणुते न॒दीषु॑ ।
जनो॒ न युध्वा॑ मह॒त उ॑प॒ब्दिरिय॑र्ति॒ सोम॒ः पव॑मान ऊ॒र्मिम्

agnirna yo vana ā sṛjyamāno vṛthā pājāṃsi kṛṇute nadīṣu |
jano na yudhvā mahata upabdiriyarti somaḥ pavamāna ūrmim

88.6

ए॒ते सोमा॒ अति॒ वारा॒ण्यव्या॑ दि॒व्या न कोशा॑सो अ॒भ्रव॑र्षाः ।
वृथा॑ समु॒द्रं सिन्ध॑वो॒ न नीची॑ः सु॒तासो॑ अ॒भि क॒लशाँ॑ असृग्रन्

ete somā ati vārāṇyavyā divyā na kośāso abhravarṣāḥ |
vṛthā samudraṃ sindhavo na nīcīḥ sutāso abhi kalaśām̐ asṛgran

88.7

शु॒ष्मी शर्धो॒ न मारु॑तं पव॒स्वान॑भिशस्ता दि॒व्या यथा॒ विट् ।
आपो॒ न म॒क्षू सु॑म॒तिर्भ॑वा नः स॒हस्रा॑प्साः पृतना॒षाण्न य॒ज्ञः

śuṣmī śardho na mārutaṃ pavasvānabhiśastā divyā yathā viṭ |
āpo na makṣū sumatirbhavā naḥ sahasrāpsāḥ pṛtanāṣāṇna yajñaḥ

88.8

राज्ञो॒ नु ते॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ बृ॒हद्ग॑भी॒रं तव॑ सोम॒ धाम॑ ।
शुचि॒ष्ट्वम॑सि प्रि॒यो न मि॒त्रो द॒क्षाय्यो॑ अर्य॒मेवा॑सि सोम

rājño nu te varuṇasya vratāni bṛhadgabhīraṃ tava soma dhāma |
śuciṣṭvamasi priyo na mitro dakṣāyyo aryamevāsi soma

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)