सूक्त 64: वृषभ सोम, कश्यप का गान

वृषा॑ सोम द्यु॒माँ अ॑सि॒ वृषा॑ देव॒ वृष॑व्रतः ।
वृषा॒ धर्मा॑णि दधिषे

vṛṣā soma dyumām̐ asi vṛṣā deva vṛṣavrataḥ |
vṛṣā dharmāṇi dadhiṣe

वृष्ण॑स्ते॒ वृष्ण्यं॒ शवो॒ वृषा॒ वनं॒ वृषा॒ मद॑ः ।
स॒त्यं वृ॑ष॒न्वृषेद॑सि

vṛṣṇaste vṛṣṇyaṃ śavo vṛṣā vanaṃ vṛṣā madaḥ |
satyaṃ vṛṣanvṛṣedasi

अश्वो॒ न च॑क्रदो॒ वृषा॒ सं गा इ॑न्दो॒ समर्व॑तः ।
वि नो॑ रा॒ये दुरो॑ वृधि

aśvo na cakrado vṛṣā saṃ gā indo samarvataḥ |
vi no rāye duro vṛdhi

असृ॑क्षत॒ प्र वा॒जिनो॑ ग॒व्या सोमा॑सो अश्व॒या ।
शु॒क्रासो॑ वीर॒याशव॑ः

asṛkṣata pra vājino gavyā somāso aśvayā |
śukrāso vīrayāśavaḥ

शु॒म्भमा॑ना ऋता॒युभि॑र्मृ॒ज्यमा॑ना॒ गभ॑स्त्योः ।
पव॑न्ते॒ वारे॑ अ॒व्यये॑

śumbhamānā ṛtāyubhirmṛjyamānā gabhastyoḥ |
pavante vāre avyaye

ते विश्वा॑ दा॒शुषे॒ वसु॒ सोमा॑ दि॒व्यानि॒ पार्थि॑वा ।
पव॑न्ता॒मान्तरि॑क्ष्या

te viśvā dāśuṣe vasu somā divyāni pārthivā |
pavantāmāntarikṣyā

पव॑मानस्य विश्ववि॒त्प्र ते॒ सर्गा॑ असृक्षत ।
सूर्य॑स्येव॒ न र॒श्मय॑ः

pavamānasya viśvavitpra te sargā asṛkṣata |
sūryasyeva na raśmayaḥ

के॒तुं कृ॒ण्वन्दि॒वस्परि॒ विश्वा॑ रू॒पाभ्य॑र्षसि ।
स॒मु॒द्रः सो॑म पिन्वसे

ketuṃ kṛṇvandivaspari viśvā rūpābhyarṣasi |
samudraḥ soma pinvase

हि॒न्वा॒नो वाच॑मिष्यसि॒ पव॑मान॒ विध॑र्मणि ।
अक्रा॑न्दे॒वो न सूर्य॑ः

hinvāno vācamiṣyasi pavamāna vidharmaṇi |
akrāndevo na sūryaḥ

इन्दु॑ः पविष्ट॒ चेत॑नः प्रि॒यः क॑वी॒नां म॒ती ।
सृ॒जदश्वं॑ र॒थीरि॑व

induḥ paviṣṭa cetanaḥ priyaḥ kavīnāṃ matī |
sṛjadaśvaṃ rathīriva

ऊ॒र्मिर्यस्ते॑ प॒वित्र॒ आ दे॑वा॒वीः प॒र्यक्ष॑रत् ।
सीद॑न्नृ॒तस्य॒ योनि॒मा

ūrmiryaste pavitra ā devāvīḥ paryakṣarat |
sīdannṛtasya yonimā

स नो॑ अर्ष प॒वित्र॒ आ मदो॒ यो दे॑व॒वीत॑मः ।
इन्द॒विन्द्रा॑य पी॒तये॑

sa no arṣa pavitra ā mado yo devavītamaḥ |
indavindrāya pītaye

इ॒षे प॑वस्व॒ धार॑या मृ॒ज्यमा॑नो मनी॒षिभि॑ः ।
इन्दो॑ रु॒चाभि गा इ॑हि

iṣe pavasva dhārayā mṛjyamāno manīṣibhiḥ |
indo rucābhi gā ihi

पु॒ना॒नो वरि॑वस्कृ॒ध्यूर्जं॒ जना॑य गिर्वणः ।
हरे॑ सृजा॒न आ॒शिर॑म्

punāno varivaskṛdhyūrjaṃ janāya girvaṇaḥ |
hare sṛjāna āśiram

पु॒ना॒नो दे॒ववी॑तय॒ इन्द्र॑स्य याहि निष्कृ॒तम् ।
द्यु॒ता॒नो वा॒जिभि॑र्य॒तः

punāno devavītaya indrasya yāhi niṣkṛtam |
dyutāno vājibhiryataḥ

प्र हि॑न्वा॒नास॒ इन्द॒वोऽच्छा॑ समु॒द्रमा॒शव॑ः ।
धि॒या जू॒ता अ॑सृक्षत

pra hinvānāsa indavo'cchā samudramāśavaḥ |
dhiyā jūtā asṛkṣata

म॒र्मृ॒जा॒नास॑ आ॒यवो॒ वृथा॑ समु॒द्रमिन्द॑वः ।
अग्म॑न्नृ॒तस्य॒ योनि॒मा

marmṛjānāsa āyavo vṛthā samudramindavaḥ |
agmannṛtasya yonimā

परि॑ णो याह्यस्म॒युर्विश्वा॒ वसू॒न्योज॑सा ।
पा॒हि न॒ः शर्म॑ वी॒रव॑त्

pari ṇo yāhyasmayurviśvā vasūnyojasā |
pāhi naḥ śarma vīravat

मिमा॑ति॒ वह्नि॒रेत॑शः प॒दं यु॑जा॒न ऋक्व॑भिः ।
प्र यत्स॑मु॒द्र आहि॑तः

mimāti vahniretaśaḥ padaṃ yujāna ṛkvabhiḥ |
pra yatsamudra āhitaḥ

आ यद्योनिं॑ हिर॒ण्यय॑मा॒शुरृ॒तस्य॒ सीद॑ति ।
जहा॒त्यप्र॑चेतसः

ā yadyoniṃ hiraṇyayamāśurṛtasya sīdati |
jahātyapracetasaḥ

अ॒भि वे॒ना अ॑नूष॒तेय॑क्षन्ति॒ प्रचे॑तसः ।
मज्ज॒न्त्यवि॑चेतसः

abhi venā anūṣateyakṣanti pracetasaḥ |
majjantyavicetasaḥ

इन्द्रा॑येन्दो म॒रुत्व॑ते॒ पव॑स्व॒ मधु॑मत्तमः ।
ऋ॒तस्य॒ योनि॑मा॒सद॑म्

indrāyendo marutvate pavasva madhumattamaḥ |
ṛtasya yonimāsadam

तं त्वा॒ विप्रा॑ वचो॒विद॒ः परि॑ ष्कृण्वन्ति वे॒धस॑ः ।
सं त्वा॑ मृजन्त्या॒यव॑ः

taṃ tvā viprā vacovidaḥ pari ṣkṛṇvanti vedhasaḥ |
saṃ tvā mṛjantyāyavaḥ

रसं॑ ते मि॒त्रो अ॑र्य॒मा पिब॑न्ति॒ वरु॑णः कवे ।
पव॑मानस्य म॒रुत॑ः

rasaṃ te mitro aryamā pibanti varuṇaḥ kave |
pavamānasya marutaḥ

त्वं सो॑म विप॒श्चितं॑ पुना॒नो वाच॑मिष्यसि ।
इन्दो॑ स॒हस्र॑भर्णसम्

tvaṃ soma vipaścitaṃ punāno vācamiṣyasi |
indo sahasrabharṇasam

उ॒तो स॒हस्र॑भर्णसं॒ वाचं॑ सोम मख॒स्युव॑म् ।
पु॒ना॒न इ॑न्द॒वा भ॑र

uto sahasrabharṇasaṃ vācaṃ soma makhasyuvam |
punāna indavā bhara

पु॒ना॒न इ॑न्दवेषां॒ पुरु॑हूत॒ जना॑नाम् ।
प्रि॒यः स॑मु॒द्रमा वि॑श

punāna indaveṣāṃ puruhūta janānām |
priyaḥ samudramā viśa

दवि॑द्युतत्या रु॒चा प॑रि॒ष्टोभ॑न्त्या कृ॒पा ।
सोमा॑ः शु॒क्रा गवा॑शिरः

davidyutatyā rucā pariṣṭobhantyā kṛpā |
somāḥ śukrā gavāśiraḥ

हि॒न्वा॒नो हे॒तृभि॑र्य॒त आ वाजं॑ वा॒ज्य॑क्रमीत् ।
सीद॑न्तो व॒नुषो॑ यथा

hinvāno hetṛbhiryata ā vājaṃ vājyakramīt |
sīdanto vanuṣo yathā

ऋ॒धक्सो॑म स्व॒स्तये॑ संजग्मा॒नो दि॒वः क॒विः ।
पव॑स्व॒ सूर्यो॑ दृ॒शे

ṛdhaksoma svastaye saṃjagmāno divaḥ kaviḥ |
pavasva sūryo dṛśe