अष्टम मण्डल

सूक्त 67: जाल में फँसी मछलियों की आदित्य-प्रार्थना

ऋषि: मत्स्यः साम्मदः, मैत्रावरुणिर्मान्यः, बहवो वा मत्स्याः जालनद्धाः · देवता: आदित्याः, १०-१२ अदितिः · छन्द: गायत्री

21 श्लोक · 67 में से 103

इस अध्याय में क्या होता है

जाल में फँसी मछलियों की आदित्य-प्रार्थना

अनुक्रमणी ऋषि को मत्स्य साम्मद, या मान्य मैत्रावरुणि, या जाल में बँधी मछलियाँ कहती है। गायत्री छन्द में वे क्षत्रिय देवों, आदित्यों, मित्र, वरुण और अर्यमा की रक्षा माँगते हैं। प्रहार से पहले हमें जीवितों में रखो। दस से बारह मन्त्र अदिति से कहते हैं, जो उग्र पुत्रों की माता हैं: हमें गहराई के पार ले चलो, हमारी सन्तान को कोई हानि न पहुँचे, उनके जीने के लिए चौड़ा मार्ग बनाओ। हे आदित्यो, जैसे बँधे चोर को छुड़ाते हैं, वैसे हमें भेड़ियों के जबड़ों से छुड़ाओ। विवस्वान का शस्त्र, गढ़ा हुआ बाण, हमें बुढ़ापे से पहले न मारे। द्वेष और पाप को चारों ओर बिखेर दो।

67.1

त्यान्नु क्ष॒त्रियाँ॒ अव॑ आदि॒त्यान्या॑चिषामहे ।
सु॒मृ॒ळी॒काँ अ॒भिष्ट॑ये

tyānnu kṣatriyām̐ ava ādityānyāciṣāmahe |
sumṛḻīkām̐ abhiṣṭaye

67.2

मि॒त्रो नो॒ अत्यं॑ह॒तिं वरु॑णः पर्षदर्य॒मा ।
आ॒दि॒त्यासो॒ यथा॑ वि॒दुः

mitro no atyaṃhatiṃ varuṇaḥ parṣadaryamā |
ādityāso yathā viduḥ

67.3

तेषां॒ हि चि॒त्रमु॒क्थ्यं१॒॑ वरू॑थ॒मस्ति॑ दा॒शुषे॑ ।
आ॒दि॒त्याना॑मरं॒कृते॑

teṣāṃ hi citramukthyaṃ varūthamasti dāśuṣe |
ādityānāmaraṃkṛte

67.4

महि॑ वो मह॒तामवो॒ वरु॑ण॒ मित्रार्य॑मन् ।
अवां॒स्या वृ॑णीमहे

mahi vo mahatāmavo varuṇa mitrāryaman |
avāṃsyā vṛṇīmahe

67.5

जी॒वान्नो॑ अ॒भि धे॑त॒नादि॑त्यासः पु॒रा हथा॑त् ।
कद्ध॑ स्थ हवनश्रुतः

jīvānno abhi dhetanādityāsaḥ purā hathāt |
kaddha stha havanaśrutaḥ

67.6

यद्व॑ः श्रा॒न्ताय॑ सुन्व॒ते वरू॑थ॒मस्ति॒ यच्छ॒र्दिः ।
तेना॑ नो॒ अधि॑ वोचत

yadvaḥ śrāntāya sunvate varūthamasti yacchardiḥ |
tenā no adhi vocata

67.7

अस्ति॑ देवा अं॒होरु॒र्वस्ति॒ रत्न॒मना॑गसः ।
आदि॑त्या॒ अद्भु॑तैनसः

asti devā aṃhorurvasti ratnamanāgasaḥ |
ādityā adbhutainasaḥ

67.8

मा न॒ः सेतु॑ः सिषेद॒यं म॒हे वृ॑णक्तु न॒स्परि॑ ।
इन्द्र॒ इद्धि श्रु॒तो व॒शी

mā naḥ setuḥ siṣedayaṃ mahe vṛṇaktu naspari |
indra iddhi śruto vaśī

67.9

मा नो॑ मृ॒चा रि॑पू॒णां वृ॑जि॒नाना॑मविष्यवः ।
देवा॑ अ॒भि प्र मृ॑क्षत

mā no mṛcā ripūṇāṃ vṛjinānāmaviṣyavaḥ |
devā abhi pra mṛkṣata

67.10

उ॒त त्वाम॑दिते मह्य॒हं दे॒व्युप॑ ब्रुवे ।
सु॒मृ॒ळी॒काम॒भिष्ट॑ये

uta tvāmadite mahyahaṃ devyupa bruve |
sumṛḻīkāmabhiṣṭaye

67.11

पर्षि॑ दी॒ने ग॑भी॒र आँ उग्र॑पुत्रे॒ जिघां॑सतः ।
माकि॑स्तो॒कस्य॑ नो रिषत्

parṣi dīne gabhīra ām̐ ugraputre jighāṃsataḥ |
mākistokasya no riṣat

67.12

अ॒ने॒हो न॑ उरुव्रज॒ उरू॑चि॒ वि प्रस॑र्तवे ।
कृ॒धि तो॒काय॑ जी॒वसे॑

aneho na uruvraja urūci vi prasartave |
kṛdhi tokāya jīvase

67.13

ये मू॒र्धान॑ः क्षिती॒नामद॑ब्धास॒ः स्वय॑शसः ।
व्र॒ता रक्ष॑न्ते अ॒द्रुह॑ः

ye mūrdhānaḥ kṣitīnāmadabdhāsaḥ svayaśasaḥ |
vratā rakṣante adruhaḥ

67.14

ते न॑ आ॒स्नो वृका॑णा॒मादि॑त्यासो मु॒मोच॑त ।
स्ते॒नं ब॒द्धमि॑वादिते

te na āsno vṛkāṇāmādityāso mumocata |
stenaṃ baddhamivādite

67.15

अपो॒ षु ण॑ इ॒यं शरु॒रादि॑त्या॒ अप॑ दुर्म॒तिः ।
अ॒स्मदे॒त्वज॑घ्नुषी

apo ṣu ṇa iyaṃ śarurādityā apa durmatiḥ |
asmadetvajaghnuṣī

67.16

शश्व॒द्धि व॑ः सुदानव॒ आदि॑त्या ऊ॒तिभि॑र्व॒यम् ।
पु॒रा नू॒नं बु॑भु॒ज्महे॑

śaśvaddhi vaḥ sudānava ādityā ūtibhirvayam |
purā nūnaṃ bubhujmahe

67.17

शश्व॑न्तं॒ हि प्र॑चेतसः प्रति॒यन्तं॑ चि॒देन॑सः ।
देवा॑ः कृणु॒थ जी॒वसे॑

śaśvantaṃ hi pracetasaḥ pratiyantaṃ cidenasaḥ |
devāḥ kṛṇutha jīvase

67.18

तत्सु नो॒ नव्यं॒ सन्य॑स॒ आदि॑त्या॒ यन्मुमो॑चति ।
ब॒न्धाद्ब॒द्धमि॑वादिते

tatsu no navyaṃ sanyasa ādityā yanmumocati |
bandhādbaddhamivādite

67.19

नास्माक॑मस्ति॒ तत्तर॒ आदि॑त्यासो अति॒ष्कदे॑ ।
यू॒यम॒स्मभ्यं॑ मृळत

nāsmākamasti tattara ādityāso atiṣkade |
yūyamasmabhyaṃ mṛḻata

67.20

मा नो॑ हे॒तिर्वि॒वस्व॑त॒ आदि॑त्याः कृ॒त्रिमा॒ शरु॑ः ।
पु॒रा नु ज॒रसो॑ वधीत्

mā no hetirvivasvata ādityāḥ kṛtrimā śaruḥ |
purā nu jaraso vadhīt

67.21

वि षु द्वेषो॒ व्यं॑ह॒तिमादि॑त्यासो॒ वि संहि॑तम् ।
विष्व॒ग्वि वृ॑हता॒ रप॑ः

vi ṣu dveṣo vyaṃhatimādityāso vi saṃhitam |
viṣvagvi vṛhatā rapaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)