अष्टम मण्डल

सूक्त 62: इन्द्र के दान कल्याणकारी हैं

ऋषि: प्रगाथो घौरः काण्वः · देवता: इन्द्रः · छन्द: पंक्तिः, ७-९ बृहती

12 श्लोक · 62 में से 103

इस अध्याय में क्या होता है

इन्द्र के दान कल्याणकारी हैं

प्रगाथ घौर काण्व इन्द्र की स्तुति करते हैं, हर मन्त्र 'भद्रा इन्द्रस्य रातयः' पर समाप्त होता है, इन्द्र के दान कल्याणकारी हैं। इन्द्र अद्वितीय हैं, मनुष्यों में बेजोड़, अकेले, अडिग, अपने बल से सब प्राणियों से बढ़ गए। वे मनुष्यों को ऐसे देखते हैं जैसे कोई कुओं में झाँके, और कुशल यजमान को सखा बनाते हैं। सब देवों ने अपना पराक्रम उन्हें सौंपा। ऋषि कहते हैं: हे वृत्रहन्ता, तुम और मैं मिलकर जीतेंगे। अन्तिम मन्त्र: हम इन्द्र की सच्ची स्तुति करते हैं, झूठी नहीं; सोम न निचोड़ने वाले पर बड़ा प्रहार, निचोड़ने वाले को बहुत ज्योतियाँ।

62.1

प्रो अ॑स्मा॒ उप॑स्तुतिं॒ भर॑ता॒ यज्जुजो॑षति ।
उ॒क्थैरिन्द्र॑स्य॒ माहि॑नं॒ वयो॑ वर्धन्ति सो॒मिनो॑ भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तय॑ः

pro asmā upastutiṃ bharatā yajjujoṣati |
ukthairindrasya māhinaṃ vayo vardhanti somino bhadrā indrasya rātayaḥ

62.2

अ॒यु॒जो अस॑मो॒ नृभि॒रेक॑ः कृ॒ष्टीर॒यास्य॑ः ।
पू॒र्वीरति॒ प्र वा॑वृधे॒ विश्वा॑ जा॒तान्योज॑सा भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तय॑ः

ayujo asamo nṛbhirekaḥ kṛṣṭīrayāsyaḥ |
pūrvīrati pra vāvṛdhe viśvā jātānyojasā bhadrā indrasya rātayaḥ

62.3

अहि॑तेन चि॒दर्व॑ता जी॒रदा॑नुः सिषासति ।
प्र॒वाच्य॑मिन्द्र॒ तत्तव॑ वी॒र्या॑णि करिष्य॒तो भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तय॑ः

ahitena cidarvatā jīradānuḥ siṣāsati |
pravācyamindra tattava vīryāṇi kariṣyato bhadrā indrasya rātayaḥ

62.4

आ या॑हि कृ॒णवा॑म त॒ इन्द्र॒ ब्रह्मा॑णि॒ वर्ध॑ना ।
येभि॑ः शविष्ठ चा॒कनो॑ भ॒द्रमि॒ह श्र॑वस्य॒ते भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तय॑ः

ā yāhi kṛṇavāma ta indra brahmāṇi vardhanā |
yebhiḥ śaviṣṭha cākano bhadramiha śravasyate bhadrā indrasya rātayaḥ

62.5

धृ॒ष॒तश्चि॑द्धृ॒षन्मन॑ः कृ॒णोषी॑न्द्र॒ यत्त्वम् ।
ती॒व्रैः सोमै॑ः सपर्य॒तो नमो॑भिः प्रति॒भूष॑तो भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तय॑ः

dhṛṣataściddhṛṣanmanaḥ kṛṇoṣīndra yattvam |
tīvraiḥ somaiḥ saparyato namobhiḥ pratibhūṣato bhadrā indrasya rātayaḥ

62.6

अव॑ चष्ट॒ ऋची॑षमोऽव॒ताँ इ॑व॒ मानु॑षः ।
जु॒ष्ट्वी दक्ष॑स्य सो॒मिन॒ः सखा॑यं कृणुते॒ युजं॑ भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तय॑ः

ava caṣṭa ṛcīṣamo'vatām̐ iva mānuṣaḥ |
juṣṭvī dakṣasya sominaḥ sakhāyaṃ kṛṇute yujaṃ bhadrā indrasya rātayaḥ

62.7

विश्वे॑ त इन्द्र वी॒र्यं॑ दे॒वा अनु॒ क्रतुं॑ ददुः ।
भुवो॒ विश्व॑स्य॒ गोप॑तिः पुरुष्टुत भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तय॑ः

viśve ta indra vīryaṃ devā anu kratuṃ daduḥ |
bhuvo viśvasya gopatiḥ puruṣṭuta bhadrā indrasya rātayaḥ

62.8

गृ॒णे तदि॑न्द्र ते॒ शव॑ उप॒मं दे॒वता॑तये ।
यद्धंसि॑ वृ॒त्रमोज॑सा शचीपते भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तय॑ः

gṛṇe tadindra te śava upamaṃ devatātaye |
yaddhaṃsi vṛtramojasā śacīpate bhadrā indrasya rātayaḥ

62.9

सम॑नेव वपुष्य॒तः कृ॒णव॒न्मानु॑षा यु॒गा ।
वि॒दे तदिन्द्र॒श्चेत॑न॒मध॑ श्रु॒तो भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तय॑ः

samaneva vapuṣyataḥ kṛṇavanmānuṣā yugā |
vide tadindraścetanamadha śruto bhadrā indrasya rātayaḥ

62.10

उज्जा॒तमि॑न्द्र ते॒ शव॒ उत्त्वामुत्तव॒ क्रतु॑म् ।
भूरि॑गो॒ भूरि॑ वावृधु॒र्मघ॑व॒न्तव॒ शर्म॑णि भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तय॑ः

ujjātamindra te śava uttvāmuttava kratum |
bhūrigo bhūri vāvṛdhurmaghavantava śarmaṇi bhadrā indrasya rātayaḥ

62.11

अ॒हं च॒ त्वं च॑ वृत्रह॒न्सं यु॑ज्याव स॒निभ्य॒ आ ।
अ॒रा॒ती॒वा चि॑दद्रि॒वोऽनु॑ नौ शूर मंसते भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तय॑ः

ahaṃ ca tvaṃ ca vṛtrahansaṃ yujyāva sanibhya ā |
arātīvā cidadrivo'nu nau śūra maṃsate bhadrā indrasya rātayaḥ

62.12

स॒त्यमिद्वा उ॒ तं व॒यमिन्द्रं॑ स्तवाम॒ नानृ॑तम् ।
म॒हाँ असु॑न्वतो व॒धो भूरि॒ ज्योतीं॑षि सुन्व॒तो भ॒द्रा इन्द्र॑स्य रा॒तय॑ः

satyamidvā u taṃ vayamindraṃ stavāma nānṛtam |
mahām̐ asunvato vadho bhūri jyotīṃṣi sunvato bhadrā indrasya rātayaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)