अष्टम मण्डल

सूक्त 61: जहाँ भय है, वहाँ अभय करो

ऋषि: भर्गः प्रागाथः · देवता: इन्द्रः · छन्द: प्रगाथः, १७ शंकुमती

18 श्लोक · 61 में से 103

इस अध्याय में क्या होता है

जहाँ भय है, वहाँ अभय करो

भर्ग प्रागाथ प्रगाथ छन्द में इन्द्र को बुलाते हैं कि दोनों प्रकार की स्तुति सुनें और सोम पीने आएँ। द्यावापृथिवी ने स्वराट वृषभ इन्द्र को बल के लिए गढ़ा। वे सोने के स्रोत हैं, घोड़ों और गौओं के दाता, जिनके दान को कोई छोटा नहीं कर सकता। अविद्वान या विद्वान, जो भी उनकी सेवा करे, इन्द्र प्रसन्न होते हैं। हम पापी नहीं, कृपण नहीं, मन्दबुद्धि नहीं, जब सवन में वृषभ इन्द्र को सखा बनाते हैं। तेरहवाँ मन्त्र प्रसिद्ध है: हे इन्द्र, जिससे हम डरते हैं, उससे हमें अभय करो। उनसे प्रार्थना है कि पीछे और नीचे, ऊपर और आगे, आज और कल, दिन और रात हमारी रक्षा करें।

61.1

उ॒भयं॑ शृ॒णव॑च्च न॒ इन्द्रो॑ अ॒र्वागि॒दं वच॑ः ।
स॒त्राच्या॑ म॒घवा॒ सोम॑पीतये धि॒या शवि॑ष्ठ॒ आ ग॑मत्

ubhayaṃ śṛṇavacca na indro arvāgidaṃ vacaḥ |
satrācyā maghavā somapītaye dhiyā śaviṣṭha ā gamat

61.2

तं हि स्व॒राजं॑ वृष॒भं तमोज॑से धि॒षणे॑ निष्टत॒क्षतु॑ः ।
उ॒तोप॒मानां॑ प्रथ॒मो नि षी॑दसि॒ सोम॑कामं॒ हि ते॒ मन॑ः

taṃ hi svarājaṃ vṛṣabhaṃ tamojase dhiṣaṇe niṣṭatakṣatuḥ |
utopamānāṃ prathamo ni ṣīdasi somakāmaṃ hi te manaḥ

61.3

आ वृ॑षस्व पुरूवसो सु॒तस्ये॒न्द्रान्ध॑सः ।
वि॒द्मा हि त्वा॑ हरिवः पृ॒त्सु सा॑स॒हिमधृ॑ष्टं चिद्दधृ॒ष्वणि॑म्

ā vṛṣasva purūvaso sutasyendrāndhasaḥ |
vidmā hi tvā harivaḥ pṛtsu sāsahimadhṛṣṭaṃ ciddadhṛṣvaṇim

61.4

अप्रा॑मिसत्य मघव॒न्तथेद॑स॒दिन्द्र॒ क्रत्वा॒ यथा॒ वश॑ः ।
स॒नेम॒ वाजं॒ तव॑ शिप्रि॒न्नव॑सा म॒क्षू चि॒द्यन्तो॑ अद्रिवः

aprāmisatya maghavantathedasadindra kratvā yathā vaśaḥ |
sanema vājaṃ tava śiprinnavasā makṣū cidyanto adrivaḥ

61.5

श॒ग्ध्यू॒३॒॑ षु श॑चीपत॒ इन्द्र॒ विश्वा॑भिरू॒तिभि॑ः ।
भगं॒ न हि त्वा॑ य॒शसं॑ वसु॒विद॒मनु॑ शूर॒ चरा॑मसि

śagdhyū ṣu śacīpata indra viśvābhirūtibhiḥ |
bhagaṃ na hi tvā yaśasaṃ vasuvidamanu śūra carāmasi

61.6

पौ॒रो अश्व॑स्य पुरु॒कृद्गवा॑म॒स्युत्सो॑ देव हिर॒ण्यय॑ः ।
नकि॒र्हि दानं॑ परि॒मर्धि॑ष॒त्त्वे यद्य॒द्यामि॒ तदा भ॑र

pauro aśvasya purukṛdgavāmasyutso deva hiraṇyayaḥ |
nakirhi dānaṃ parimardhiṣattve yadyadyāmi tadā bhara

61.7

त्वं ह्येहि॒ चेर॑वे वि॒दा भगं॒ वसु॑त्तये ।
उद्वा॑वृषस्व मघव॒न्गवि॑ष्टय॒ उदि॒न्द्राश्व॑मिष्टये

tvaṃ hyehi cerave vidā bhagaṃ vasuttaye |
udvāvṛṣasva maghavangaviṣṭaya udindrāśvamiṣṭaye

61.8

त्वं पु॒रू स॒हस्रा॑णि श॒तानि॑ च यू॒था दा॒नाय॑ मंहसे ।
आ पु॑रंद॒रं च॑कृम॒ विप्र॑वचस॒ इन्द्रं॒ गाय॒न्तोऽव॑से

tvaṃ purū sahasrāṇi śatāni ca yūthā dānāya maṃhase |
ā puraṃdaraṃ cakṛma vipravacasa indraṃ gāyanto'vase

61.9

अ॒वि॒प्रो वा॒ यदवि॑ध॒द्विप्रो॑ वेन्द्र ते॒ वच॑ः ।
स प्र म॑मन्दत्त्वा॒या श॑तक्रतो॒ प्राचा॑मन्यो॒ अहं॑सन

avipro vā yadavidhadvipro vendra te vacaḥ |
sa pra mamandattvāyā śatakrato prācāmanyo ahaṃsana

61.10

उ॒ग्रबा॑हुर्म्रक्ष॒कृत्वा॑ पुरंद॒रो यदि॑ मे शृ॒णव॒द्धव॑म् ।
व॒सू॒यवो॒ वसु॑पतिं श॒तक्र॑तुं॒ स्तोमै॒रिन्द्रं॑ हवामहे

ugrabāhurmrakṣakṛtvā puraṃdaro yadi me śṛṇavaddhavam |
vasūyavo vasupatiṃ śatakratuṃ stomairindraṃ havāmahe

61.11

न पा॒पासो॑ मनामहे॒ नारा॑यासो॒ न जळ्ह॑वः ।
यदिन्न्विन्द्रं॒ वृष॑णं॒ सचा॑ सु॒ते सखा॑यं कृ॒णवा॑महै

na pāpāso manāmahe nārāyāso na jaḻhavaḥ |
yadinnvindraṃ vṛṣaṇaṃ sacā sute sakhāyaṃ kṛṇavāmahai

61.12

उ॒ग्रं यु॑युज्म॒ पृत॑नासु सास॒हिमृ॒णका॑ति॒मदा॑भ्यम् ।
वेदा॑ भृ॒मं चि॒त्सनि॑ता र॒थीत॑मो वा॒जिनं॒ यमिदू॒ नश॑त्

ugraṃ yuyujma pṛtanāsu sāsahimṛṇakātimadābhyam |
vedā bhṛmaṃ citsanitā rathītamo vājinaṃ yamidū naśat

61.13

यत॑ इन्द्र॒ भया॑महे॒ ततो॑ नो॒ अभ॑यं कृधि ।
मघ॑वञ्छ॒ग्धि तव॒ तन्न॑ ऊ॒तिभि॒र्वि द्विषो॒ वि मृधो॑ जहि

yata indra bhayāmahe tato no abhayaṃ kṛdhi |
maghavañchagdhi tava tanna ūtibhirvi dviṣo vi mṛdho jahi

61.14

त्वं हि रा॑धस्पते॒ राध॑सो म॒हः क्षय॒स्यासि॑ विध॒तः ।
तं त्वा॑ व॒यं म॑घवन्निन्द्र गिर्वणः सु॒ताव॑न्तो हवामहे

tvaṃ hi rādhaspate rādhaso mahaḥ kṣayasyāsi vidhataḥ |
taṃ tvā vayaṃ maghavannindra girvaṇaḥ sutāvanto havāmahe

61.15

इन्द्र॒ः स्पळु॒त वृ॑त्र॒हा प॑र॒स्पा नो॒ वरे॑ण्यः ।
स नो॑ रक्षिषच्चर॒मं स म॑ध्य॒मं स प॒श्चात्पा॑तु नः पु॒रः

indraḥ spaḻuta vṛtrahā paraspā no vareṇyaḥ |
sa no rakṣiṣaccaramaṃ sa madhyamaṃ sa paścātpātu naḥ puraḥ

61.16

त्वं न॑ः प॒श्चाद॑ध॒रादु॑त्त॒रात्पु॒र इन्द्र॒ नि पा॑हि वि॒श्वत॑ः ।
आ॒रे अ॒स्मत्कृ॑णुहि॒ दैव्यं॑ भ॒यमा॒रे हे॒तीरदे॑वीः

tvaṃ naḥ paścādadharāduttarātpura indra ni pāhi viśvataḥ |
āre asmatkṛṇuhi daivyaṃ bhayamāre hetīradevīḥ

61.17

अ॒द्याद्या॒ श्वःश्व॒ इन्द्र॒ त्रास्व॑ प॒रे च॑ नः ।
विश्वा॑ च नो जरि॒तॄन्स॑त्पते॒ अहा॒ दिवा॒ नक्तं॑ च रक्षिषः

adyādyā śvaḥśva indra trāsva pare ca naḥ |
viśvā ca no jaritṝnsatpate ahā divā naktaṃ ca rakṣiṣaḥ

61.18

प्र॒भ॒ङ्गी शूरो॑ म॒घवा॑ तु॒वीम॑घ॒ः सम्मि॑श्लो वि॒र्या॑य॒ कम् ।
उ॒भा ते॑ बा॒हू वृष॑णा शतक्रतो॒ नि या वज्रं॑ मिमि॒क्षतु॑ः

prabhaṅgī śūro maghavā tuvīmaghaḥ sammiślo viryāya kam |
ubhā te bāhū vṛṣaṇā śatakrato ni yā vajraṃ mimikṣatuḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)