सूक्त 6: जहाँ पर्वत मुड़ें और नदियाँ मिलें

म॒हाँ इन्द्रो॒ य ओज॑सा प॒र्जन्यो॑ वृष्टि॒माँ इ॑व ।
स्तोमै॑र्व॒त्सस्य॑ वावृधे

mahām̐ indro ya ojasā parjanyo vṛṣṭimām̐ iva |
stomairvatsasya vāvṛdhe

प्र॒जामृ॒तस्य॒ पिप्र॑त॒ः प्र यद्भर॑न्त॒ वह्न॑यः ।
विप्रा॑ ऋ॒तस्य॒ वाह॑सा

prajāmṛtasya piprataḥ pra yadbharanta vahnayaḥ |
viprā ṛtasya vāhasā

कण्वा॒ इन्द्रं॒ यदक्र॑त॒ स्तोमै॑र्य॒ज्ञस्य॒ साध॑नम् ।
जा॒मि ब्रु॑वत॒ आयु॑धम्

kaṇvā indraṃ yadakrata stomairyajñasya sādhanam |
jāmi bruvata āyudham

सम॑स्य म॒न्यवे॒ विशो॒ विश्वा॑ नमन्त कृ॒ष्टय॑ः ।
स॒मु॒द्राये॑व॒ सिन्ध॑वः

samasya manyave viśo viśvā namanta kṛṣṭayaḥ |
samudrāyeva sindhavaḥ

ओज॒स्तद॑स्य तित्विष उ॒भे यत्स॒मव॑र्तयत् ।
इन्द्र॒श्चर्मे॑व॒ रोद॑सी

ojastadasya titviṣa ubhe yatsamavartayat |
indraścarmeva rodasī

वि चि॑द्वृ॒त्रस्य॒ दोध॑तो॒ वज्रे॑ण श॒तप॑र्वणा ।
शिरो॑ बिभेद वृ॒ष्णिना॑

vi cidvṛtrasya dodhato vajreṇa śataparvaṇā |
śiro bibheda vṛṣṇinā

इ॒मा अ॒भि प्र णो॑नुमो वि॒पामग्रे॑षु धी॒तय॑ः ।
अ॒ग्नेः शो॒चिर्न दि॒द्युत॑ः

imā abhi pra ṇonumo vipāmagreṣu dhītayaḥ |
agneḥ śocirna didyutaḥ

गुहा॑ स॒तीरुप॒ त्मना॒ प्र यच्छोच॑न्त धी॒तय॑ः ।
कण्वा॑ ऋ॒तस्य॒ धार॑या

guhā satīrupa tmanā pra yacchocanta dhītayaḥ |
kaṇvā ṛtasya dhārayā

प्र तमि॑न्द्र नशीमहि र॒यिं गोम॑न्तम॒श्विन॑म् ।
प्र ब्रह्म॑ पू॒र्वचि॑त्तये

pra tamindra naśīmahi rayiṃ gomantamaśvinam |
pra brahma pūrvacittaye

अ॒हमिद्धि पि॒तुष्परि॑ मे॒धामृ॒तस्य॑ ज॒ग्रभ॑ ।
अ॒हं सूर्य॑ इवाजनि

ahamiddhi pituṣpari medhāmṛtasya jagrabha |
ahaṃ sūrya ivājani

अ॒हं प्र॒त्नेन॒ मन्म॑ना॒ गिर॑ः शुम्भामि कण्व॒वत् ।
येनेन्द्र॒ः शुष्म॒मिद्द॒धे

ahaṃ pratnena manmanā giraḥ śumbhāmi kaṇvavat |
yenendraḥ śuṣmamiddadhe

ये त्वामि॑न्द्र॒ न तु॑ष्टु॒वुरृष॑यो॒ ये च॑ तुष्टु॒वुः ।
ममेद्व॑र्धस्व॒ सुष्टु॑तः

ye tvāmindra na tuṣṭuvurṛṣayo ye ca tuṣṭuvuḥ |
mamedvardhasva suṣṭutaḥ

यद॑स्य म॒न्युरध्व॑नी॒द्वि वृ॒त्रं प॑र्व॒शो रु॒जन् ।
अ॒पः स॑मु॒द्रमैर॑यत्

yadasya manyuradhvanīdvi vṛtraṃ parvaśo rujan |
apaḥ samudramairayat

नि शुष्ण॑ इन्द्र धर्ण॒सिं वज्रं॑ जघन्थ॒ दस्य॑वि ।
वृषा॒ ह्यु॑ग्र शृण्वि॒षे

ni śuṣṇa indra dharṇasiṃ vajraṃ jaghantha dasyavi |
vṛṣā hyugra śṛṇviṣe

न द्याव॒ इन्द्र॒मोज॑सा॒ नान्तरि॑क्षाणि व॒ज्रिण॑म् ।
न वि॑व्यचन्त॒ भूम॑यः

na dyāva indramojasā nāntarikṣāṇi vajriṇam |
na vivyacanta bhūmayaḥ

यस्त॑ इन्द्र म॒हीर॒पः स्त॑भू॒यमा॑न॒ आश॑यत् ।
नि तं पद्या॑सु शिश्नथः

yasta indra mahīrapaḥ stabhūyamāna āśayat |
ni taṃ padyāsu śiśnathaḥ

य इ॒मे रोद॑सी म॒ही स॑मी॒ची स॒मज॑ग्रभीत् ।
तमो॑भिरिन्द्र॒ तं गु॑हः

ya ime rodasī mahī samīcī samajagrabhīt |
tamobhirindra taṃ guhaḥ

य इ॑न्द्र॒ यत॑यस्त्वा॒ भृग॑वो॒ ये च॑ तुष्टु॒वुः ।
ममेदु॑ग्र श्रुधी॒ हव॑म्

ya indra yatayastvā bhṛgavo ye ca tuṣṭuvuḥ |
mamedugra śrudhī havam

इ॒मास्त॑ इन्द्र॒ पृश्न॑यो घृ॒तं दु॑हत आ॒शिर॑म् ।
ए॒नामृ॒तस्य॑ पि॒प्युषी॑ः

imāsta indra pṛśnayo ghṛtaṃ duhata āśiram |
enāmṛtasya pipyuṣīḥ

या इ॑न्द्र प्र॒स्व॑स्त्वा॒सा गर्भ॒मच॑क्रिरन् ।
परि॒ धर्मे॑व॒ सूर्य॑म्

yā indra prasvastvāsā garbhamacakriran |
pari dharmeva sūryam

त्वामिच्छ॑वसस्पते॒ कण्वा॑ उ॒क्थेन॑ वावृधुः ।
त्वां सु॒तास॒ इन्द॑वः

tvāmicchavasaspate kaṇvā ukthena vāvṛdhuḥ |
tvāṃ sutāsa indavaḥ

तवेदि॑न्द्र॒ प्रणी॑तिषू॒त प्रश॑स्तिरद्रिवः ।
य॒ज्ञो वि॑तन्त॒साय्य॑ः

tavedindra praṇītiṣūta praśastiradrivaḥ |
yajño vitantasāyyaḥ

आ न॑ इन्द्र म॒हीमिषं॒ पुरं॒ न द॑र्षि॒ गोम॑तीम् ।
उ॒त प्र॒जां सु॒वीर्य॑म्

ā na indra mahīmiṣaṃ puraṃ na darṣi gomatīm |
uta prajāṃ suvīryam

उ॒त त्यदा॒श्वश्व्यं॒ यदि॑न्द्र॒ नाहु॑षी॒ष्वा ।
अग्रे॑ वि॒क्षु प्र॒दीद॑यत्

uta tyadāśvaśvyaṃ yadindra nāhuṣīṣvā |
agre vikṣu pradīdayat

अ॒भि व्र॒जं न त॑त्निषे॒ सूर॑ उपा॒कच॑क्षसम् ।
यदि॑न्द्र मृ॒ळया॑सि नः

abhi vrajaṃ na tatniṣe sūra upākacakṣasam |
yadindra mṛḻayāsi naḥ

यद॒ङ्ग त॑विषी॒यस॒ इन्द्र॑ प्र॒राज॑सि क्षि॒तीः ।
म॒हाँ अ॑पा॒र ओज॑सा

yadaṅga taviṣīyasa indra prarājasi kṣitīḥ |
mahām̐ apāra ojasā

तं त्वा॑ ह॒विष्म॑ती॒र्विश॒ उप॑ ब्रुवत ऊ॒तये॑ ।
उ॒रु॒ज्रय॑स॒मिन्दु॑भिः

taṃ tvā haviṣmatīrviśa upa bruvata ūtaye |
urujrayasamindubhiḥ

उ॒प॒ह्व॒रे गि॑री॒णां सं॑ग॒थे च॑ न॒दीना॑म् ।
धि॒या विप्रो॑ अजायत

upahvare girīṇāṃ saṃgathe ca nadīnām |
dhiyā vipro ajāyata

अत॑ः समु॒द्रमु॒द्वत॑श्चिकि॒त्वाँ अव॑ पश्यति ।
यतो॑ विपा॒न एज॑ति

ataḥ samudramudvataścikitvām̐ ava paśyati |
yato vipāna ejati

आदित्प्र॒त्नस्य॒ रेत॑सो॒ ज्योति॑ष्पश्यन्ति वास॒रम् ।
प॒रो यदि॒ध्यते॑ दि॒वा

āditpratnasya retaso jyotiṣpaśyanti vāsaram |
paro yadidhyate divā

कण्वा॑स इन्द्र ते म॒तिं विश्वे॑ वर्धन्ति॒ पौंस्य॑म् ।
उ॒तो श॑विष्ठ॒ वृष्ण्य॑म्

kaṇvāsa indra te matiṃ viśve vardhanti pauṃsyam |
uto śaviṣṭha vṛṣṇyam

इ॒मां म॑ इन्द्र सुष्टु॒तिं जु॒षस्व॒ प्र सु माम॑व ।
उ॒त प्र व॑र्धया म॒तिम्

imāṃ ma indra suṣṭutiṃ juṣasva pra su māmava |
uta pra vardhayā matim

उ॒त ब्र॑ह्म॒ण्या व॒यं तुभ्यं॑ प्रवृद्ध वज्रिवः ।
विप्रा॑ अतक्ष्म जी॒वसे॑

uta brahmaṇyā vayaṃ tubhyaṃ pravṛddha vajrivaḥ |
viprā atakṣma jīvase

अ॒भि कण्वा॑ अनूष॒तापो॒ न प्र॒वता॑ य॒तीः ।
इन्द्रं॒ वन॑न्वती म॒तिः

abhi kaṇvā anūṣatāpo na pravatā yatīḥ |
indraṃ vananvatī matiḥ

इन्द्र॑मु॒क्थानि॑ वावृधुः समु॒द्रमि॑व॒ सिन्ध॑वः ।
अनु॑त्तमन्युम॒जर॑म्

indramukthāni vāvṛdhuḥ samudramiva sindhavaḥ |
anuttamanyumajaram

आ नो॑ याहि परा॒वतो॒ हरि॑भ्यां हर्य॒ताभ्या॑म् ।
इ॒ममि॑न्द्र सु॒तं पि॑ब

ā no yāhi parāvato haribhyāṃ haryatābhyām |
imamindra sutaṃ piba

त्वामिद्वृ॑त्रहन्तम॒ जना॑सो वृ॒क्तब॑र्हिषः ।
हव॑न्ते॒ वाज॑सातये

tvāmidvṛtrahantama janāso vṛktabarhiṣaḥ |
havante vājasātaye

अनु॑ त्वा॒ रोद॑सी उ॒भे च॒क्रं न व॒र्त्येत॑शम् ।
अनु॑ सुवा॒नास॒ इन्द॑वः

anu tvā rodasī ubhe cakraṃ na vartyetaśam |
anu suvānāsa indavaḥ

मन्द॑स्वा॒ सु स्व॑र्णर उ॒तेन्द्र॑ शर्य॒णाव॑ति ।
मत्स्वा॒ विव॑स्वतो म॒ती

mandasvā su svarṇara utendra śaryaṇāvati |
matsvā vivasvato matī

वा॒वृ॒धा॒न उप॒ द्यवि॒ वृषा॑ व॒ज्र्य॑रोरवीत् ।
वृ॒त्र॒हा सो॑म॒पात॑मः

vāvṛdhāna upa dyavi vṛṣā vajryaroravīt |
vṛtrahā somapātamaḥ

ऋषि॒र्हि पू॑र्व॒जा अस्येक॒ ईशा॑न॒ ओज॑सा ।
इन्द्र॑ चोष्कू॒यसे॒ वसु॑

ṛṣirhi pūrvajā asyeka īśāna ojasā |
indra coṣkūyase vasu

अ॒स्माकं॑ त्वा सु॒ताँ उप॑ वी॒तपृ॑ष्ठा अ॒भि प्रय॑ः ।
श॒तं व॑हन्तु॒ हर॑यः

asmākaṃ tvā sutām̐ upa vītapṛṣṭhā abhi prayaḥ |
śataṃ vahantu harayaḥ

इ॒मां सु पू॒र्व्यां धियं॒ मधो॑र्घृ॒तस्य॑ पि॒प्युषी॑म् ।
कण्वा॑ उ॒क्थेन॑ वावृधुः

imāṃ su pūrvyāṃ dhiyaṃ madhorghṛtasya pipyuṣīm |
kaṇvā ukthena vāvṛdhuḥ

इन्द्र॒मिद्विम॑हीनां॒ मेधे॑ वृणीत॒ मर्त्य॑ः ।
इन्द्रं॑ सनि॒ष्युरू॒तये॑

indramidvimahīnāṃ medhe vṛṇīta martyaḥ |
indraṃ saniṣyurūtaye

अ॒र्वाञ्चं॑ त्वा पुरुष्टुत प्रि॒यमे॑धस्तुता॒ हरी॑ ।
सो॒म॒पेया॑य वक्षतः

arvāñcaṃ tvā puruṣṭuta priyamedhastutā harī |
somapeyāya vakṣataḥ

श॒तम॒हं ति॒रिन्दि॑रे स॒हस्रं॒ पर्शा॒वा द॑दे ।
राधां॑सि॒ याद्वा॑नाम्

śatamahaṃ tirindire sahasraṃ parśāvā dade |
rādhāṃsi yādvānām

त्रीणि॑ श॒तान्यर्व॑तां स॒हस्रा॒ दश॒ गोना॑म् ।
द॒दुष्प॒ज्राय॒ साम्ने॑

trīṇi śatānyarvatāṃ sahasrā daśa gonām |
daduṣpajrāya sāmne

उदा॑नट् ककु॒हो दिव॒मुष्ट्रा॑ञ्चतु॒र्युजो॒ दद॑त् ।
श्रव॑सा॒ याद्वं॒ जन॑म्

udānaṭ kakuho divamuṣṭrāñcaturyujo dadat |
śravasā yādvaṃ janam