यदि॑न्द्र॒ प्रागपा॒गुद॒ङ्न्य॑ग्वा हू॒यसे॒ नृभि॑ः ।
सिमा॑ पु॒रू नृषू॑तो अ॒स्यान॒वेऽसि॑ प्रशर्ध तु॒र्वशे॑
yadindra prāgapāgudaṅnyagvā hūyase nṛbhiḥ |
simā purū nṛṣūto asyānave'si praśardha turvaśe
ऋषि: देवातिथिः काण्वः · देवता: इन्द्रः, १५-१८ पूषा वा, १९-२१ कुरुङ्गः · छन्द: प्रगाथः (विषमा बृहती, समा सतोबृहती), २१ पुरउष्णिक्
21 श्लोक · 4 में से 103
कण्ववंशी देवातिथि इन्द्र को पूर्व, पश्चिम, उत्तर या दक्षिण से बुलाते हैं, जहाँ भी मनुष्य उन्हें पुकारें, चाहे अनु के पास हों या तुर्वश के, रुम के या रुशम के। वे प्यासे गौर की भाँति, जो मरुभूमि के जलाशय की ओर दौड़ता है, आएँ और कण्वों के बीच सोम पिएँ। इन्द्र का सखा अश्व, रथ और गौएँ पाता है और तेजस्वी होकर सभा में जाता है। पन्द्रहवीं से अठारहवीं ऋचा तक दीप्तिमान पूषा की स्तुति है, जिनसे कवि को छुरे की भाँति तीक्ष्ण करने और गौओं की रक्षा की प्रार्थना है। अन्त में राजा कुरुङ्ग की दानस्तुति है, जिसने सौ अश्व और साठ सहस्र गौएँ दीं।
यदि॑न्द्र॒ प्रागपा॒गुद॒ङ्न्य॑ग्वा हू॒यसे॒ नृभि॑ः ।
सिमा॑ पु॒रू नृषू॑तो अ॒स्यान॒वेऽसि॑ प्रशर्ध तु॒र्वशे॑
yadindra prāgapāgudaṅnyagvā hūyase nṛbhiḥ |
simā purū nṛṣūto asyānave'si praśardha turvaśe
यद्वा॒ रुमे॒ रुश॑मे॒ श्याव॑के॒ कृप॒ इन्द्र॑ मा॒दय॑से॒ सचा॑ ।
कण्वा॑सस्त्वा॒ ब्रह्म॑भि॒ः स्तोम॑वाहस॒ इन्द्रा य॑च्छ॒न्त्या ग॑हि
yadvā rume ruśame śyāvake kṛpa indra mādayase sacā |
kaṇvāsastvā brahmabhiḥ stomavāhasa indrā yacchantyā gahi
यथा॑ गौ॒रो अ॒पा कृ॒तं तृष्य॒न्नेत्यवेरि॑णम् ।
आ॒पि॒त्वे न॑ः प्रपि॒त्वे तूय॒मा ग॑हि॒ कण्वे॑षु॒ सु सचा॒ पिब॑
yathā gauro apā kṛtaṃ tṛṣyannetyaveriṇam |
āpitve naḥ prapitve tūyamā gahi kaṇveṣu su sacā piba
मन्द॑न्तु त्वा मघवन्नि॒न्द्रेन्द॑वो राधो॒देया॑य सुन्व॒ते ।
आ॒मुष्या॒ सोम॑मपिबश्च॒मू सु॒तं ज्येष्ठं॒ तद्द॑धिषे॒ सह॑ः
mandantu tvā maghavannindrendavo rādhodeyāya sunvate |
āmuṣyā somamapibaścamū sutaṃ jyeṣṭhaṃ taddadhiṣe sahaḥ
प्र च॑क्रे॒ सह॑सा॒ सहो॑ ब॒भञ्ज॑ म॒न्युमोज॑सा ।
विश्वे॑ त इन्द्र पृतना॒यवो॑ यहो॒ नि वृ॒क्षा इ॑व येमिरे
pra cakre sahasā saho babhañja manyumojasā |
viśve ta indra pṛtanāyavo yaho ni vṛkṣā iva yemire
स॒हस्रे॑णेव सचते यवी॒युधा॒ यस्त॒ आन॒ळुप॑स्तुतिम् ।
पु॒त्रं प्रा॑व॒र्गं कृ॑णुते सु॒वीर्ये॑ दा॒श्नोति॒ नम॑उक्तिभिः
sahasreṇeva sacate yavīyudhā yasta ānaḻupastutim |
putraṃ prāvargaṃ kṛṇute suvīrye dāśnoti namauktibhiḥ
मा भे॑म॒ मा श्र॑मिष्मो॒ग्रस्य॑ स॒ख्ये तव॑ ।
म॒हत्ते॒ वृष्णो॑ अभि॒चक्ष्यं॑ कृ॒तं पश्ये॑म तु॒र्वशं॒ यदु॑म्
mā bhema mā śramiṣmograsya sakhye tava |
mahatte vṛṣṇo abhicakṣyaṃ kṛtaṃ paśyema turvaśaṃ yadum
स॒व्यामनु॑ स्फि॒ग्यं॑ वावसे॒ वृषा॒ न दा॒नो अ॑स्य रोषति ।
मध्वा॒ सम्पृ॑क्ताः सार॒घेण॑ धे॒नव॒स्तूय॒मेहि॒ द्रवा॒ पिब॑
savyāmanu sphigyaṃ vāvase vṛṣā na dāno asya roṣati |
madhvā sampṛktāḥ sāragheṇa dhenavastūyamehi dravā piba
अ॒श्वी र॒थी सु॑रू॒प इद्गोमाँ॒ इदि॑न्द्र ते॒ सखा॑ ।
श्वा॒त्र॒भाजा॒ वय॑सा सचते॒ सदा॑ च॒न्द्रो या॑ति स॒भामुप॑
aśvī rathī surūpa idgomām̐ idindra te sakhā |
śvātrabhājā vayasā sacate sadā candro yāti sabhāmupa
ऋश्यो॒ न तृष्य॑न्नव॒पान॒मा ग॑हि॒ पिबा॒ सोमं॒ वशाँ॒ अनु॑ ।
नि॒मेघ॑मानो मघवन्दि॒वेदि॑व॒ ओजि॑ष्ठं दधिषे॒ सह॑ः
ṛśyo na tṛṣyannavapānamā gahi pibā somaṃ vaśām̐ anu |
nimeghamāno maghavandivediva ojiṣṭhaṃ dadhiṣe sahaḥ
अध्व॑र्यो द्रा॒वया॒ त्वं सोम॒मिन्द्र॑ः पिपासति ।
उप॑ नू॒नं यु॑युजे॒ वृष॑णा॒ हरी॒ आ च॑ जगाम वृत्र॒हा
adhvaryo drāvayā tvaṃ somamindraḥ pipāsati |
upa nūnaṃ yuyuje vṛṣaṇā harī ā ca jagāma vṛtrahā
स्व॒यं चि॒त्स म॑न्यते॒ दाशु॑रि॒र्जनो॒ यत्रा॒ सोम॑स्य तृ॒म्पसि॑ ।
इ॒दं ते॒ अन्नं॒ युज्यं॒ समु॑क्षितं॒ तस्येहि॒ प्र द्र॑वा॒ पिब॑
svayaṃ citsa manyate dāśurirjano yatrā somasya tṛmpasi |
idaṃ te annaṃ yujyaṃ samukṣitaṃ tasyehi pra dravā piba
र॒थे॒ष्ठाया॑ध्वर्यव॒ः सोम॒मिन्द्रा॑य सोतन ।
अधि॑ ब्र॒ध्नस्याद्र॑यो॒ वि च॑क्षते सु॒न्वन्तो॑ दा॒श्व॑ध्वरम्
ratheṣṭhāyādhvaryavaḥ somamindrāya sotana |
adhi bradhnasyādrayo vi cakṣate sunvanto dāśvadhvaram
उप॑ ब्र॒ध्नं वा॒वाता॒ वृष॑णा॒ हरी॒ इन्द्र॑म॒पसु॑ वक्षतः ।
अ॒र्वाञ्चं॑ त्वा॒ सप्त॑योऽध्वर॒श्रियो॒ वह॑न्तु॒ सव॒नेदुप॑
upa bradhnaṃ vāvātā vṛṣaṇā harī indramapasu vakṣataḥ |
arvāñcaṃ tvā saptayo'dhvaraśriyo vahantu savanedupa
प्र पू॒षणं॑ वृणीमहे॒ युज्या॑य पुरू॒वसु॑म् ।
स श॑क्र शिक्ष पुरुहूत नो धि॒या तुजे॑ रा॒ये वि॑मोचन
pra pūṣaṇaṃ vṛṇīmahe yujyāya purūvasum |
sa śakra śikṣa puruhūta no dhiyā tuje rāye vimocana
सं न॑ः शिशीहि भु॒रिजो॑रिव क्षु॒रं रास्व॑ रा॒यो वि॑मोचन ।
त्वे तन्न॑ः सु॒वेद॑मु॒स्रियं॒ वसु॒ यं त्वं हि॒नोषि॒ मर्त्य॑म्
saṃ naḥ śiśīhi bhurijoriva kṣuraṃ rāsva rāyo vimocana |
tve tannaḥ suvedamusriyaṃ vasu yaṃ tvaṃ hinoṣi martyam
वेमि॑ त्वा पूषन्नृ॒ञ्जसे॒ वेमि॒ स्तोत॑व आघृणे ।
न तस्य॑ वे॒म्यर॑णं॒ हि तद्व॑सो स्तु॒षे प॒ज्राय॒ साम्ने॑
vemi tvā pūṣannṛñjase vemi stotava āghṛṇe |
na tasya vemyaraṇaṃ hi tadvaso stuṣe pajrāya sāmne
परा॒ गावो॒ यव॑सं॒ कच्चि॑दाघृणे॒ नित्यं॒ रेक्णो॑ अमर्त्य ।
अ॒स्माकं॑ पूषन्नवि॒ता शि॒वो भ॑व॒ मंहि॑ष्ठो॒ वाज॑सातये
parā gāvo yavasaṃ kaccidāghṛṇe nityaṃ rekṇo amartya |
asmākaṃ pūṣannavitā śivo bhava maṃhiṣṭho vājasātaye
स्थू॒रं राध॑ः श॒ताश्वं॑ कुरु॒ङ्गस्य॒ दिवि॑ष्टिषु ।
राज्ञ॑स्त्वे॒षस्य॑ सु॒भग॑स्य रा॒तिषु॑ तु॒र्वशे॑ष्वमन्महि
sthūraṃ rādhaḥ śatāśvaṃ kuruṅgasya diviṣṭiṣu |
rājñastveṣasya subhagasya rātiṣu turvaśeṣvamanmahi
धी॒भिः सा॒तानि॑ का॒ण्वस्य॑ वा॒जिन॑ः प्रि॒यमे॑धैर॒भिद्यु॑भिः ।
ष॒ष्टिं स॒हस्रानु॒ निर्म॑जामजे॒ निर्यू॒थानि॒ गवा॒मृषि॑ः
dhībhiḥ sātāni kāṇvasya vājinaḥ priyamedhairabhidyubhiḥ |
ṣaṣṭiṃ sahasrānu nirmajāmaje niryūthāni gavāmṛṣiḥ
वृ॒क्षाश्चि॑न्मे अभिपि॒त्वे अ॑रारणुः ।
गां भ॑जन्त मे॒हनाश्वं॑ भजन्त मे॒हना॑
vṛkṣāścinme abhipitve arāraṇuḥ |
gāṃ bhajanta mehanāśvaṃ bhajanta mehanā
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)