अष्टम मण्डल

सूक्त 26: अश्विन और त्वष्टा के जामाता वायु

ऋषि: विश्वमना वैयश्वः, व्यश्वो वाङ्गिरसः · देवता: अश्विनौ, २०-२५ वायुः · छन्द: उष्णिक्, १६-१९, २१, २५ गायत्री, २० अनुष्टुप्

25 श्लोक · 26 में से 103

इस अध्याय में क्या होता है

अश्विन और त्वष्टा के जामाता वायु

व्यश्ववंशी विश्वमना, आङ्गिरस व्यश्व के साथ, वृषभ समान अश्विनों और उनके अटूट बल वाले रथ को बुलाते हैं। वे सुषामा के पुत्र वरु के पास रक्षा लेकर आए थे। वे मधु के रंग वाले, शोभा के स्वामी हैं, बुद्धि को प्रेरित करते हैं। यज्ञ उन्हें ऐसे ढके है जैसे वधू अपने वस्त्र में लिपटी हो। श्वेत धारा वाली, स्वर्णिम मार्ग वाली सिन्धु वह नदी है जो उन्हें सबसे अच्छी तरह वहन करती है। बीसवीं ऋचा से सूक्त वायु की ओर मुड़ता है, जो ऋत के स्वामी और त्वष्टा के अद्भुत जामाता हैं; उनसे रथ जोतने, मधु पीने और अश्व देने की प्रार्थना है।

26.1

यु॒वोरु॒ षू रथं॑ हुवे स॒धस्तु॑त्याय सू॒रिषु॑ ।
अतू॑र्तदक्षा वृषणा वृषण्वसू

yuvoru ṣū rathaṃ huve sadhastutyāya sūriṣu |
atūrtadakṣā vṛṣaṇā vṛṣaṇvasū

26.2

यु॒वं व॑रो सु॒षाम्णे॑ म॒हे तने॑ नासत्या ।
अवो॑भिर्याथो वृषणा वृषण्वसू

yuvaṃ varo suṣāmṇe mahe tane nāsatyā |
avobhiryātho vṛṣaṇā vṛṣaṇvasū

26.3

ता वा॑म॒द्य ह॑वामहे ह॒व्येभि॑र्वाजिनीवसू ।
पू॒र्वीरि॒ष इ॒षय॑न्ता॒वति॑ क्ष॒पः

tā vāmadya havāmahe havyebhirvājinīvasū |
pūrvīriṣa iṣayantāvati kṣapaḥ

26.4

आ वां॒ वाहि॑ष्ठो अश्विना॒ रथो॑ यातु श्रु॒तो न॑रा ।
उप॒ स्तोमा॑न्तु॒रस्य॑ दर्शथः श्रि॒ये

ā vāṃ vāhiṣṭho aśvinā ratho yātu śruto narā |
upa stomānturasya darśathaḥ śriye

26.5

जु॒हु॒रा॒णा चि॑दश्वि॒ना म॑न्येथां वृषण्वसू ।
यु॒वं हि रु॑द्रा॒ पर्ष॑थो॒ अति॒ द्विष॑ः

juhurāṇā cidaśvinā manyethāṃ vṛṣaṇvasū |
yuvaṃ hi rudrā parṣatho ati dviṣaḥ

26.6

द॒स्रा हि विश्व॑मानु॒षङ्म॒क्षूभि॑ः परि॒दीय॑थः ।
धि॒यं॒जि॒न्वा मधु॑वर्णा शु॒भस्पती॑

dasrā hi viśvamānuṣaṅmakṣūbhiḥ paridīyathaḥ |
dhiyaṃjinvā madhuvarṇā śubhaspatī

26.7

उप॑ नो यातमश्विना रा॒या वि॑श्व॒पुषा॑ स॒ह ।
म॒घवा॑ना सु॒वीरा॒वन॑पच्युता

upa no yātamaśvinā rāyā viśvapuṣā saha |
maghavānā suvīrāvanapacyutā

26.8

आ मे॑ अ॒स्य प्र॑ती॒व्य१॒॑मिन्द्र॑नासत्या गतम् ।
दे॒वा दे॒वेभि॑र॒द्य स॒चन॑स्तमा

ā me asya pratīvyamindranāsatyā gatam |
devā devebhiradya sacanastamā

26.9

व॒यं हि वां॒ हवा॑मह उक्ष॒ण्यन्तो॑ व्यश्व॒वत् ।
सु॒म॒तिभि॒रुप॑ विप्रावि॒हा ग॑तम्

vayaṃ hi vāṃ havāmaha ukṣaṇyanto vyaśvavat |
sumatibhirupa viprāvihā gatam

26.10

अ॒श्विना॒ स्वृ॑षे स्तुहि कु॒वित्ते॒ श्रव॑तो॒ हव॑म् ।
नेदी॑यसः कूळयातः प॒णीँरु॒त

aśvinā svṛṣe stuhi kuvitte śravato havam |
nedīyasaḥ kūḻayātaḥ paṇīm̐ruta

26.11

वै॒य॒श्वस्य॑ श्रुतं नरो॒तो मे॑ अ॒स्य वे॑दथः ।
स॒जोष॑सा॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा

vaiyaśvasya śrutaṃ naroto me asya vedathaḥ |
sajoṣasā varuṇo mitro aryamā

26.12

यु॒वाद॑त्तस्य धिष्ण्या यु॒वानी॑तस्य सू॒रिभि॑ः ।
अह॑रहर्वृषण॒ मह्यं॑ शिक्षतम्

yuvādattasya dhiṣṇyā yuvānītasya sūribhiḥ |
aharaharvṛṣaṇa mahyaṃ śikṣatam

26.13

यो वां॑ य॒ज्ञेभि॒रावृ॒तोऽधि॑वस्त्रा व॒धूरि॑व ।
स॒प॒र्यन्ता॑ शु॒भे च॑क्राते अ॒श्विना॑

yo vāṃ yajñebhirāvṛto'dhivastrā vadhūriva |
saparyantā śubhe cakrāte aśvinā

26.14

यो वा॑मुरु॒व्यच॑स्तमं॒ चिके॑तति नृ॒पाय्य॑म् ।
व॒र्तिर॑श्विना॒ परि॑ यातमस्म॒यू

yo vāmuruvyacastamaṃ ciketati nṛpāyyam |
vartiraśvinā pari yātamasmayū

26.15

अ॒स्मभ्यं॒ सु वृ॑षण्वसू या॒तं व॒र्तिर्नृ॒पाय्य॑म् ।
वि॒षु॒द्रुहे॑व य॒ज्ञमू॑हथुर्गि॒रा

asmabhyaṃ su vṛṣaṇvasū yātaṃ vartirnṛpāyyam |
viṣudruheva yajñamūhathurgirā

26.16

वाहि॑ष्ठो वां॒ हवा॑नां॒ स्तोमो॑ दू॒तो हु॑वन्नरा ।
यु॒वाभ्यां॑ भूत्वश्विना

vāhiṣṭho vāṃ havānāṃ stomo dūto huvannarā |
yuvābhyāṃ bhūtvaśvinā

26.17

यद॒दो दि॒वो अ॑र्ण॒व इ॒षो वा॒ मद॑थो गृ॒हे ।
श्रु॒तमिन्मे॑ अमर्त्या

yadado divo arṇava iṣo vā madatho gṛhe |
śrutaminme amartyā

26.18

उ॒त स्या श्वे॑त॒याव॑री॒ वाहि॑ष्ठा वां न॒दीना॑म् ।
सिन्धु॒र्हिर॑ण्यवर्तनिः

uta syā śvetayāvarī vāhiṣṭhā vāṃ nadīnām |
sindhurhiraṇyavartaniḥ

26.19

स्मदे॒तया॑ सुकी॒र्त्याश्वि॑ना श्वे॒तया॑ धि॒या ।
वहे॑थे शुभ्रयावाना

smadetayā sukīrtyāśvinā śvetayā dhiyā |
vahethe śubhrayāvānā

26.20

यु॒क्ष्वा हि त्वं र॑था॒सहा॑ यु॒वस्व॒ पोष्या॑ वसो ।
आन्नो॑ वायो॒ मधु॑ पिबा॒स्माकं॒ सव॒ना ग॑हि

yukṣvā hi tvaṃ rathāsahā yuvasva poṣyā vaso |
ānno vāyo madhu pibāsmākaṃ savanā gahi

26.21

तव॑ वायवृतस्पते॒ त्वष्टु॑र्जामातरद्भुत ।
अवां॒स्या वृ॑णीमहे

tava vāyavṛtaspate tvaṣṭurjāmātaradbhuta |
avāṃsyā vṛṇīmahe

26.22

त्वष्टु॒र्जामा॑तरं व॒यमीशा॑नं रा॒य ई॑महे ।
सु॒ताव॑न्तो वा॒युं द्यु॒म्ना जना॑सः

tvaṣṭurjāmātaraṃ vayamīśānaṃ rāya īmahe |
sutāvanto vāyuṃ dyumnā janāsaḥ

26.23

वायो॑ या॒हि शि॒वा दि॒वो वह॑स्वा॒ सु स्वश्व्य॑म् ।
वह॑स्व म॒हः पृ॑थु॒पक्ष॑सा॒ रथे॑

vāyo yāhi śivā divo vahasvā su svaśvyam |
vahasva mahaḥ pṛthupakṣasā rathe

26.24

त्वां हि सु॒प्सर॑स्तमं नृ॒षद॑नेषु हू॒महे॑ ।
ग्रावा॑णं॒ नाश्व॑पृष्ठं मं॒हना॑

tvāṃ hi supsarastamaṃ nṛṣadaneṣu hūmahe |
grāvāṇaṃ nāśvapṛṣṭhaṃ maṃhanā

26.25

स त्वं नो॑ देव॒ मन॑सा॒ वायो॑ मन्दा॒नो अ॑ग्रि॒यः ।
कृ॒धि वाजाँ॑ अ॒पो धिय॑ः

sa tvaṃ no deva manasā vāyo mandāno agriyaḥ |
kṛdhi vājām̐ apo dhiyaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)