अष्टम मण्डल

सूक्त 18: अदिति और आदित्य शरण देते हैं

ऋषि: इरिम्बिठिः काण्वः · देवता: आदित्याः, ४, ६, ७ अदितिः, ८ अश्विनौ, ९ अग्निसूर्यानिलाः · छन्द: उष्णिक्

22 श्लोक · 18 में से 103

इस अध्याय में क्या होता है

अदिति और आदित्य शरण देते हैं

कण्ववंशी इरिम्बिठि आदित्यों की कृपा माँगते हैं, जिनके मार्गों पर कोई आक्रमण नहीं कर सकता और जिनके रक्षक छले नहीं जाते। सविता, भग, वरुण, मित्र और अर्यमा से विस्तृत शरण माँगी जाती है। अदिति से विनती है कि दिन और रात पशुओं की रक्षा करें और पाप से बचाएँ। देवों के वैद्य अश्विन रोग दूर करें; अग्नि अपनी अग्नियों से, सूर्य अपने ताप से और वात अपने बहने से शान्ति दें। आदित्य हृदय में मनुष्य को जानते हैं, कपटी को भी और सरल को भी। जो हानि कोई सोचे, वह उसी पर लौट पड़े। सूक्त कहता है: हम मनुष्य मृत्यु के बन्धु हैं; हमारी आयु बढ़ाओ।

18.1

इ॒दं ह॑ नू॒नमे॑षां सु॒म्नं भि॑क्षेत॒ मर्त्य॑ः ।
आ॒दि॒त्याना॒मपू॑र्व्यं॒ सवी॑मनि

idaṃ ha nūnameṣāṃ sumnaṃ bhikṣeta martyaḥ |
ādityānāmapūrvyaṃ savīmani

18.2

अ॒न॒र्वाणो॒ ह्ये॑षां॒ पन्था॑ आदि॒त्याना॑म् ।
अद॑ब्धा॒ः सन्ति॑ पा॒यव॑ः सुगे॒वृध॑ः

anarvāṇo hyeṣāṃ panthā ādityānām |
adabdhāḥ santi pāyavaḥ sugevṛdhaḥ

18.3

तत्सु न॑ः सवि॒ता भगो॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा ।
शर्म॑ यच्छन्तु स॒प्रथो॒ यदीम॑हे

tatsu naḥ savitā bhago varuṇo mitro aryamā |
śarma yacchantu sapratho yadīmahe

18.4

दे॒वेभि॑र्देव्यदि॒तेऽरि॑ष्टभर्म॒न्ना ग॑हि ।
स्मत्सू॒रिभि॑ः पुरुप्रिये सु॒शर्म॑भिः

devebhirdevyadite'riṣṭabharmannā gahi |
smatsūribhiḥ purupriye suśarmabhiḥ

18.5

ते हि पु॒त्रासो॒ अदि॑तेर्वि॒दुर्द्वेषां॑सि॒ योत॑वे ।
अं॒होश्चि॑दुरु॒चक्र॑योऽने॒हस॑ः

te hi putrāso aditervidurdveṣāṃsi yotave |
aṃhościdurucakrayo'nehasaḥ

18.6

अदि॑तिर्नो॒ दिवा॑ प॒शुमदि॑ति॒र्नक्त॒मद्व॑याः ।
अदि॑तिः पा॒त्वंह॑सः स॒दावृ॑धा

aditirno divā paśumaditirnaktamadvayāḥ |
aditiḥ pātvaṃhasaḥ sadāvṛdhā

18.7

उ॒त स्या नो॒ दिवा॑ म॒तिरदि॑तिरू॒त्या ग॑मत् ।
सा शंता॑ति॒ मय॑स्कर॒दप॒ स्रिध॑ः

uta syā no divā matiraditirūtyā gamat |
sā śaṃtāti mayaskaradapa sridhaḥ

18.8

उ॒त त्या दैव्या॑ भि॒षजा॒ शं न॑ः करतो अ॒श्विना॑ ।
यु॒यु॒याता॑मि॒तो रपो॒ अप॒ स्रिध॑ः

uta tyā daivyā bhiṣajā śaṃ naḥ karato aśvinā |
yuyuyātāmito rapo apa sridhaḥ

18.9

शम॒ग्निर॒ग्निभि॑ः कर॒च्छं न॑स्तपतु॒ सूर्य॑ः ।
शं वातो॑ वात्वर॒पा अप॒ स्रिध॑ः

śamagniragnibhiḥ karacchaṃ nastapatu sūryaḥ |
śaṃ vāto vātvarapā apa sridhaḥ

18.10

अपामी॑वा॒मप॒ स्रिध॒मप॑ सेधत दुर्म॒तिम् ।
आदि॑त्यासो यु॒योत॑ना नो॒ अंह॑सः

apāmīvāmapa sridhamapa sedhata durmatim |
ādityāso yuyotanā no aṃhasaḥ

18.11

यु॒योता॒ शरु॑म॒स्मदाँ आदि॑त्यास उ॒ताम॑तिम् ।
ऋध॒ग्द्वेष॑ः कृणुत विश्ववेदसः

yuyotā śarumasmadām̐ ādityāsa utāmatim |
ṛdhagdveṣaḥ kṛṇuta viśvavedasaḥ

18.12

तत्सु न॒ः शर्म॑ यच्छ॒तादि॑त्या॒ यन्मुमो॑चति ।
एन॑स्वन्तं चि॒देन॑सः सुदानवः

tatsu naḥ śarma yacchatādityā yanmumocati |
enasvantaṃ cidenasaḥ sudānavaḥ

18.13

यो न॒ः कश्चि॒द्रिरि॑क्षति रक्ष॒स्त्वेन॒ मर्त्य॑ः ।
स्वैः ष एवै॑ रिरिषीष्ट॒ युर्जन॑ः

yo naḥ kaścidririkṣati rakṣastvena martyaḥ |
svaiḥ ṣa evai ririṣīṣṭa yurjanaḥ

18.14

समित्तम॒घम॑श्नवद्दु॒ःशंसं॒ मर्त्यं॑ रि॒पुम् ।
यो अ॑स्म॒त्रा दु॒र्हणा॑वाँ॒ उप॑ द्व॒युः

samittamaghamaśnavadduḥśaṃsaṃ martyaṃ ripum |
yo asmatrā durhaṇāvām̐ upa dvayuḥ

18.15

पा॒क॒त्रा स्थ॑न देवा हृ॒त्सु जा॑नीथ॒ मर्त्य॑म् ।
उप॑ द्व॒युं चाद्व॑युं च वसवः

pākatrā sthana devā hṛtsu jānītha martyam |
upa dvayuṃ cādvayuṃ ca vasavaḥ

18.16

आ शर्म॒ पर्व॑ताना॒मोतापां वृ॑णीमहे ।
द्यावा॑क्षामा॒रे अ॒स्मद्रप॑स्कृतम्

ā śarma parvatānāmotāpāṃ vṛṇīmahe |
dyāvākṣāmāre asmadrapaskṛtam

18.17

ते नो॑ भ॒द्रेण॒ शर्म॑णा यु॒ष्माकं॑ ना॒वा व॑सवः ।
अति॒ विश्वा॑नि दुरि॒ता पि॑पर्तन

te no bhadreṇa śarmaṇā yuṣmākaṃ nāvā vasavaḥ |
ati viśvāni duritā pipartana

18.18

तु॒चे तना॑य॒ तत्सु नो॒ द्राघी॑य॒ आयु॑र्जी॒वसे॑ ।
आदि॑त्यासः सुमहसः कृ॒णोत॑न

tuce tanāya tatsu no drāghīya āyurjīvase |
ādityāsaḥ sumahasaḥ kṛṇotana

18.19

य॒ज्ञो ही॒ळो वो॒ अन्त॑र॒ आदि॑त्या॒ अस्ति॑ मृ॒ळत॑ ।
यु॒ष्मे इद्वो॒ अपि॑ ष्मसि सजा॒त्ये॑

yajño hīḻo vo antara ādityā asti mṛḻata |
yuṣme idvo api ṣmasi sajātye

18.20

बृ॒हद्वरू॑थं म॒रुतां॑ दे॒वं त्रा॒तार॑म॒श्विना॑ ।
मि॒त्रमी॑महे॒ वरु॑णं स्व॒स्तये॑

bṛhadvarūthaṃ marutāṃ devaṃ trātāramaśvinā |
mitramīmahe varuṇaṃ svastaye

18.21

अ॒ने॒हो मि॑त्रार्यमन्नृ॒वद्व॑रुण॒ शंस्य॑म् ।
त्रि॒वरू॑थं मरुतो यन्त नश्छ॒र्दिः

aneho mitrāryamannṛvadvaruṇa śaṃsyam |
trivarūthaṃ maruto yanta naśchardiḥ

18.22

ये चि॒द्धि मृ॒त्युब॑न्धव॒ आदि॑त्या॒ मन॑व॒ः स्मसि॑ ।
प्र सू न॒ आयु॑र्जी॒वसे॑ तिरेतन

ye ciddhi mṛtyubandhava ādityā manavaḥ smasi |
pra sū na āyurjīvase tiretana

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)