अष्टम मण्डल

सूक्त 14: यदि मैं तुम्हारी भाँति धन का स्वामी होता

ऋषि: गोषूक्त्यश्वसूक्तिनौ काण्वायनौ · देवता: इन्द्रः · छन्द: गायत्री

15 श्लोक · 14 में से 103

इस अध्याय में क्या होता है

यदि मैं तुम्हारी भाँति धन का स्वामी होता

कण्ववंशी गोषूक्ति और अश्वसूक्ति एक प्रसिद्ध कामना से आरम्भ करते हैं: हे इन्द्र, यदि तुम्हारी भाँति मैं अकेला धन का स्वामी होता, तो मेरा स्तोता गौओं का सखा होता; मैं ज्ञानी को प्रसन्नता से देता। इन्द्र की मधुर वाणी दुधारू गाय है, जो सोम निचोड़ने वाले के लिए गौ और अश्व दुहती है। सोम के मद में उन्होंने वल को फोड़ा, अङ्गिरसों के लिए छिपी गौएँ निकालीं। जलों के फेन से उन्होंने नमुचि का सिर मरोड़ डाला, माया से स्वर्ग पर चढ़ते दस्युओं को नीचे झटक दिया और सोम न निचोड़ने वाली सभा को बिखेर दिया।

14.1

यदि॑न्द्रा॒हं यथा॒ त्वमीशी॑य॒ वस्व॒ एक॒ इत् ।
स्तो॒ता मे॒ गोष॑खा स्यात्

yadindrāhaṃ yathā tvamīśīya vasva eka it |
stotā me goṣakhā syāt

14.2

शिक्षे॑यमस्मै॒ दित्से॑यं॒ शची॑पते मनी॒षिणे॑ ।
यद॒हं गोप॑ति॒ः स्याम्

śikṣeyamasmai ditseyaṃ śacīpate manīṣiṇe |
yadahaṃ gopatiḥ syām

14.3

धे॒नुष्ट॑ इन्द्र सू॒नृता॒ यज॑मानाय सुन्व॒ते ।
गामश्वं॑ पि॒प्युषी॑ दुहे

dhenuṣṭa indra sūnṛtā yajamānāya sunvate |
gāmaśvaṃ pipyuṣī duhe

14.4

न ते॑ व॒र्तास्ति॒ राध॑स॒ इन्द्र॑ दे॒वो न मर्त्य॑ः ।
यद्दित्स॑सि स्तु॒तो म॒घम्

na te vartāsti rādhasa indra devo na martyaḥ |
yadditsasi stuto magham

14.5

य॒ज्ञ इन्द्र॑मवर्धय॒द्यद्भूमिं॒ व्यव॑र्तयत् ।
च॒क्रा॒ण ओ॑प॒शं दि॒वि

yajña indramavardhayadyadbhūmiṃ vyavartayat |
cakrāṇa opaśaṃ divi

14.6

वा॒वृ॒धा॒नस्य॑ ते व॒यं विश्वा॒ धना॑नि जि॒ग्युष॑ः ।
ऊ॒तिमि॒न्द्रा वृ॑णीमहे

vāvṛdhānasya te vayaṃ viśvā dhanāni jigyuṣaḥ |
ūtimindrā vṛṇīmahe

14.7

व्य१॒॑न्तरि॑क्षमतिर॒न्मदे॒ सोम॑स्य रोच॒ना ।
इन्द्रो॒ यदभि॑नद्व॒लम्

vyantarikṣamatiranmade somasya rocanā |
indro yadabhinadvalam

14.8

उद्गा आ॑ज॒दङ्गि॑रोभ्य आ॒विष्कृ॒ण्वन्गुहा॑ स॒तीः ।
अ॒र्वाञ्चं॑ नुनुदे व॒लम्

udgā ājadaṅgirobhya āviṣkṛṇvanguhā satīḥ |
arvāñcaṃ nunude valam

14.9

इन्द्रे॑ण रोच॒ना दि॒वो दृ॒ळ्हानि॑ दृंहि॒तानि॑ च ।
स्थि॒राणि॒ न प॑रा॒णुदे॑

indreṇa rocanā divo dṛḻhāni dṛṃhitāni ca |
sthirāṇi na parāṇude

14.10

अ॒पामू॒र्मिर्मद॑न्निव॒ स्तोम॑ इन्द्राजिरायते ।
वि ते॒ मदा॑ अराजिषुः

apāmūrmirmadanniva stoma indrājirāyate |
vi te madā arājiṣuḥ

14.11

त्वं हि स्तो॑म॒वर्ध॑न॒ इन्द्रास्यु॑क्थ॒वर्ध॑नः ।
स्तो॒तॄ॒णामु॒त भ॑द्र॒कृत्

tvaṃ hi stomavardhana indrāsyukthavardhanaḥ |
stotṝṇāmuta bhadrakṛt

14.12

इन्द्र॒मित्के॒शिना॒ हरी॑ सोम॒पेया॑य वक्षतः ।
उप॑ य॒ज्ञं सु॒राध॑सम्

indramitkeśinā harī somapeyāya vakṣataḥ |
upa yajñaṃ surādhasam

14.13

अ॒पां फेने॑न॒ नमु॑चे॒ः शिर॑ इ॒न्द्रोद॑वर्तयः ।
विश्वा॒ यदज॑य॒ः स्पृध॑ः

apāṃ phenena namuceḥ śira indrodavartayaḥ |
viśvā yadajayaḥ spṛdhaḥ

14.14

मा॒याभि॑रु॒त्सिसृ॑प्सत॒ इन्द्र॒ द्यामा॒रुरु॑क्षतः ।
अव॒ दस्यूँ॑रधूनुथाः

māyābhirutsisṛpsata indra dyāmārurukṣataḥ |
ava dasyūm̐radhūnuthāḥ

14.15

अ॒सु॒न्वामि॑न्द्र सं॒सदं॒ विषू॑चीं॒ व्य॑नाशयः ।
सो॒म॒पा उत्त॑रो॒ भव॑न्

asunvāmindra saṃsadaṃ viṣūcīṃ vyanāśayaḥ |
somapā uttaro bhavan

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)