सूक्त 13: नारद का गान: इन्द्र का सब कुछ वृषभ

इन्द्र॑ः सु॒तेषु॒ सोमे॑षु॒ क्रतुं॑ पुनीत उ॒क्थ्य॑म् ।
वि॒दे वृ॒धस्य॒ दक्ष॑सो म॒हान्हि षः

indraḥ suteṣu someṣu kratuṃ punīta ukthyam |
vide vṛdhasya dakṣaso mahānhi ṣaḥ

स प्र॑थ॒मे व्यो॑मनि दे॒वानां॒ सद॑ने वृ॒धः ।
सु॒पा॒रः सु॒श्रव॑स्तम॒ः सम॑प्सु॒जित्

sa prathame vyomani devānāṃ sadane vṛdhaḥ |
supāraḥ suśravastamaḥ samapsujit

तम॑ह्वे॒ वाज॑सातय॒ इन्द्रं॒ भरा॑य शु॒ष्मिण॑म् ।
भवा॑ नः सु॒म्ने अन्त॑म॒ः सखा॑ वृ॒धे

tamahve vājasātaya indraṃ bharāya śuṣmiṇam |
bhavā naḥ sumne antamaḥ sakhā vṛdhe

इ॒यं त॑ इन्द्र गिर्वणो रा॒तिः क्ष॑रति सुन्व॒तः ।
म॒न्दा॒नो अ॒स्य ब॒र्हिषो॒ वि रा॑जसि

iyaṃ ta indra girvaṇo rātiḥ kṣarati sunvataḥ |
mandāno asya barhiṣo vi rājasi

नू॒नं तदि॑न्द्र दद्धि नो॒ यत्त्वा॑ सु॒न्वन्त॒ ईम॑हे ।
र॒यिं न॑श्चि॒त्रमा भ॑रा स्व॒र्विद॑म्

nūnaṃ tadindra daddhi no yattvā sunvanta īmahe |
rayiṃ naścitramā bharā svarvidam

स्तो॒ता यत्ते॒ विच॑र्षणिरतिप्रश॒र्धय॒द्गिर॑ः ।
व॒या इ॒वानु॑ रोहते जु॒षन्त॒ यत्

stotā yatte vicarṣaṇiratipraśardhayadgiraḥ |
vayā ivānu rohate juṣanta yat

प्र॒त्न॒वज्ज॑नया॒ गिर॑ः शृणु॒धी ज॑रि॒तुर्हव॑म् ।
मदे॑मदे ववक्षिथा सु॒कृत्व॑ने

pratnavajjanayā giraḥ śṛṇudhī jariturhavam |
mademade vavakṣithā sukṛtvane

क्रीळ॑न्त्यस्य सू॒नृता॒ आपो॒ न प्र॒वता॑ य॒तीः ।
अ॒या धि॒या य उ॒च्यते॒ पति॑र्दि॒वः

krīḻantyasya sūnṛtā āpo na pravatā yatīḥ |
ayā dhiyā ya ucyate patirdivaḥ

उ॒तो पति॒र्य उ॒च्यते॑ कृष्टी॒नामेक॒ इद्व॒शी ।
न॒मो॒वृ॒धैर॑व॒स्युभि॑ः सु॒ते र॑ण

uto patirya ucyate kṛṣṭīnāmeka idvaśī |
namovṛdhairavasyubhiḥ sute raṇa

स्तु॒हि श्रु॒तं वि॑प॒श्चितं॒ हरी॒ यस्य॑ प्रस॒क्षिणा॑ ।
गन्ता॑रा दा॒शुषो॑ गृ॒हं न॑म॒स्विन॑ः

stuhi śrutaṃ vipaścitaṃ harī yasya prasakṣiṇā |
gantārā dāśuṣo gṛhaṃ namasvinaḥ

तू॒तु॒जा॒नो म॑हेम॒तेऽश्वे॑भिः प्रुषि॒तप्सु॑भिः ।
आ या॑हि य॒ज्ञमा॒शुभि॒ः शमिद्धि ते॑

tūtujāno mahemate'śvebhiḥ pruṣitapsubhiḥ |
ā yāhi yajñamāśubhiḥ śamiddhi te

इन्द्र॑ शविष्ठ सत्पते र॒यिं गृ॒णत्सु॑ धारय ।
श्रव॑ः सू॒रिभ्यो॑ अ॒मृतं॑ वसुत्व॒नम्

indra śaviṣṭha satpate rayiṃ gṛṇatsu dhāraya |
śravaḥ sūribhyo amṛtaṃ vasutvanam

हवे॑ त्वा॒ सूर॒ उदि॑ते॒ हवे॑ म॒ध्यंदि॑ने दि॒वः ।
जु॒षा॒ण इ॑न्द्र॒ सप्ति॑भिर्न॒ आ ग॑हि

have tvā sūra udite have madhyaṃdine divaḥ |
juṣāṇa indra saptibhirna ā gahi

आ तू ग॑हि॒ प्र तु द्र॑व॒ मत्स्वा॑ सु॒तस्य॒ गोम॑तः ।
तन्तुं॑ तनुष्व पू॒र्व्यं यथा॑ वि॒दे

ā tū gahi pra tu drava matsvā sutasya gomataḥ |
tantuṃ tanuṣva pūrvyaṃ yathā vide

यच्छ॒क्रासि॑ परा॒वति॒ यद॑र्वा॒वति॑ वृत्रहन् ।
यद्वा॑ समु॒द्रे अन्ध॑सोऽवि॒तेद॑सि

yacchakrāsi parāvati yadarvāvati vṛtrahan |
yadvā samudre andhaso'vitedasi

इन्द्रं॑ वर्धन्तु नो॒ गिर॒ इन्द्रं॑ सु॒तास॒ इन्द॑वः ।
इन्द्रे॑ ह॒विष्म॑ती॒र्विशो॑ अराणिषुः

indraṃ vardhantu no gira indraṃ sutāsa indavaḥ |
indre haviṣmatīrviśo arāṇiṣuḥ

तमिद्विप्रा॑ अव॒स्यव॑ः प्र॒वत्व॑तीभिरू॒तिभि॑ः ।
इन्द्रं॑ क्षो॒णीर॑वर्धयन्व॒या इ॑व

tamidviprā avasyavaḥ pravatvatībhirūtibhiḥ |
indraṃ kṣoṇīravardhayanvayā iva

त्रिक॑द्रुकेषु॒ चेत॑नं दे॒वासो॑ य॒ज्ञम॑त्नत ।
तमिद्व॑र्धन्तु नो॒ गिर॑ः स॒दावृ॑धम्

trikadrukeṣu cetanaṃ devāso yajñamatnata |
tamidvardhantu no giraḥ sadāvṛdham

स्तो॒ता यत्ते॒ अनु॑व्रत उ॒क्थान्यृ॑तु॒था द॒धे ।
शुचि॑ः पाव॒क उ॑च्यते॒ सो अद्भु॑तः

stotā yatte anuvrata ukthānyṛtuthā dadhe |
śuciḥ pāvaka ucyate so adbhutaḥ

तदिद्रु॒द्रस्य॑ चेतति य॒ह्वं प्र॒त्नेषु॒ धाम॑सु ।
मनो॒ यत्रा॒ वि तद्द॒धुर्विचे॑तसः

tadidrudrasya cetati yahvaṃ pratneṣu dhāmasu |
mano yatrā vi taddadhurvicetasaḥ

यदि॑ मे स॒ख्यमा॒वर॑ इ॒मस्य॑ पा॒ह्यन्ध॑सः ।
येन॒ विश्वा॒ अति॒ द्विषो॒ अता॑रिम

yadi me sakhyamāvara imasya pāhyandhasaḥ |
yena viśvā ati dviṣo atārima

क॒दा त॑ इन्द्र गिर्वणः स्तो॒ता भ॑वाति॒ शंत॑मः ।
क॒दा नो॒ गव्ये॒ अश्व्ये॒ वसौ॑ दधः

kadā ta indra girvaṇaḥ stotā bhavāti śaṃtamaḥ |
kadā no gavye aśvye vasau dadhaḥ

उ॒त ते॒ सुष्टु॑ता॒ हरी॒ वृष॑णा वहतो॒ रथ॑म् ।
अ॒जु॒र्यस्य॑ म॒दिन्त॑मं॒ यमीम॑हे

uta te suṣṭutā harī vṛṣaṇā vahato ratham |
ajuryasya madintamaṃ yamīmahe

तमी॑महे पुरुष्टु॒तं य॒ह्वं प्र॒त्नाभि॑रू॒तिभि॑ः ।
नि ब॒र्हिषि॑ प्रि॒ये स॑द॒दध॑ द्वि॒ता

tamīmahe puruṣṭutaṃ yahvaṃ pratnābhirūtibhiḥ |
ni barhiṣi priye sadadadha dvitā

वर्ध॑स्वा॒ सु पु॑रुष्टुत॒ ऋषि॑ष्टुताभिरू॒तिभि॑ः ।
धु॒क्षस्व॑ पि॒प्युषी॒मिष॒मवा॑ च नः

vardhasvā su puruṣṭuta ṛṣiṣṭutābhirūtibhiḥ |
dhukṣasva pipyuṣīmiṣamavā ca naḥ

इन्द्र॒ त्वम॑वि॒तेद॑सी॒त्था स्तु॑व॒तो अ॑द्रिवः ।
ऋ॒तादि॑यर्मि ते॒ धियं॑ मनो॒युज॑म्

indra tvamavitedasītthā stuvato adrivaḥ |
ṛtādiyarmi te dhiyaṃ manoyujam

इ॒ह त्या स॑ध॒माद्या॑ युजा॒नः सोम॑पीतये ।
हरी॑ इन्द्र प्र॒तद्व॑सू अ॒भि स्व॑र

iha tyā sadhamādyā yujānaḥ somapītaye |
harī indra pratadvasū abhi svara

अ॒भि स्व॑रन्तु॒ ये तव॑ रु॒द्रास॑ः सक्षत॒ श्रिय॑म् ।
उ॒तो म॒रुत्व॑ती॒र्विशो॑ अ॒भि प्रय॑ः

abhi svarantu ye tava rudrāsaḥ sakṣata śriyam |
uto marutvatīrviśo abhi prayaḥ

इ॒मा अ॑स्य॒ प्रतू॑र्तयः प॒दं जु॑षन्त॒ यद्दि॒वि ।
नाभा॑ य॒ज्ञस्य॒ सं द॑धु॒र्यथा॑ वि॒दे

imā asya pratūrtayaḥ padaṃ juṣanta yaddivi |
nābhā yajñasya saṃ dadhuryathā vide

अ॒यं दी॒र्घाय॒ चक्ष॑से॒ प्राचि॑ प्रय॒त्य॑ध्व॒रे ।
मिमी॑ते य॒ज्ञमा॑नु॒षग्वि॒चक्ष्य॑

ayaṃ dīrghāya cakṣase prāci prayatyadhvare |
mimīte yajñamānuṣagvicakṣya

वृषा॒यमि॑न्द्र ते॒ रथ॑ उ॒तो ते॒ वृष॑णा॒ हरी॑ ।
वृषा॒ त्वं श॑तक्रतो॒ वृषा॒ हव॑ः

vṛṣāyamindra te ratha uto te vṛṣaṇā harī |
vṛṣā tvaṃ śatakrato vṛṣā havaḥ

वृषा॒ ग्रावा॒ वृषा॒ मदो॒ वृषा॒ सोमो॑ अ॒यं सु॒तः ।
वृषा॑ य॒ज्ञो यमिन्व॑सि॒ वृषा॒ हव॑ः

vṛṣā grāvā vṛṣā mado vṛṣā somo ayaṃ sutaḥ |
vṛṣā yajño yaminvasi vṛṣā havaḥ

वृषा॑ त्वा॒ वृष॑णं हुवे॒ वज्रि॑ञ्चि॒त्राभि॑रू॒तिभि॑ः ।
वा॒वन्थ॒ हि प्रति॑ष्टुतिं॒ वृषा॒ हव॑ः

vṛṣā tvā vṛṣaṇaṃ huve vajriñcitrābhirūtibhiḥ |
vāvantha hi pratiṣṭutiṃ vṛṣā havaḥ