सूक्त 1: इन्द्र के सिवा किसी की स्तुति न करो

मा चि॑द॒न्यद्वि शं॑सत॒ सखा॑यो॒ मा रि॑षण्यत ।
इन्द्र॒मित्स्तो॑ता॒ वृष॑णं॒ सचा॑ सु॒ते मुहु॑रु॒क्था च॑ शंसत

mā cidanyadvi śaṃsata sakhāyo mā riṣaṇyata |
indramitstotā vṛṣaṇaṃ sacā sute muhurukthā ca śaṃsata

अ॒व॒क्र॒क्षिणं॑ वृष॒भं य॑था॒जुरं॒ गां न च॑र्षणी॒सह॑म् ।
वि॒द्वेष॑णं सं॒वन॑नोभयंक॒रं मंहि॑ष्ठमुभया॒विन॑म्

avakrakṣiṇaṃ vṛṣabhaṃ yathājuraṃ gāṃ na carṣaṇīsaham |
vidveṣaṇaṃ saṃvananobhayaṃkaraṃ maṃhiṣṭhamubhayāvinam

यच्चि॒द्धि त्वा॒ जना॑ इ॒मे नाना॒ हव॑न्त ऊ॒तये॑ ।
अ॒स्माकं॒ ब्रह्मे॒दमि॑न्द्र भूतु॒ तेऽहा॒ विश्वा॑ च॒ वर्ध॑नम्

yacciddhi tvā janā ime nānā havanta ūtaye |
asmākaṃ brahmedamindra bhūtu te'hā viśvā ca vardhanam

वि त॑र्तूर्यन्ते मघवन्विप॒श्चितो॒ऽर्यो विपो॒ जना॑नाम् ।
उप॑ क्रमस्व पुरु॒रूप॒मा भ॑र॒ वाजं॒ नेदि॑ष्ठमू॒तये॑

vi tartūryante maghavanvipaścito'ryo vipo janānām |
upa kramasva pururūpamā bhara vājaṃ nediṣṭhamūtaye

म॒हे च॒न त्वाम॑द्रिव॒ः परा॑ शु॒ल्काय॑ देयाम् ।
न स॒हस्रा॑य॒ नायुता॑य वज्रिवो॒ न श॒ताय॑ शतामघ

mahe cana tvāmadrivaḥ parā śulkāya deyām |
na sahasrāya nāyutāya vajrivo na śatāya śatāmagha

वस्याँ॑ इन्द्रासि मे पि॒तुरु॒त भ्रातु॒रभु॑ञ्जतः ।
मा॒ता च॑ मे छदयथः स॒मा व॑सो वसुत्व॒नाय॒ राध॑से

vasyām̐ indrāsi me pituruta bhrāturabhuñjataḥ |
mātā ca me chadayathaḥ samā vaso vasutvanāya rādhase

क्वे॑यथ॒ क्वेद॑सि पुरु॒त्रा चि॒द्धि ते॒ मन॑ः ।
अल॑र्षि युध्म खजकृत्पुरंदर॒ प्र गा॑य॒त्रा अ॑गासिषुः

kveyatha kvedasi purutrā ciddhi te manaḥ |
alarṣi yudhma khajakṛtpuraṃdara pra gāyatrā agāsiṣuḥ

प्रास्मै॑ गाय॒त्रम॑र्चत वा॒वातु॒र्यः पु॑रंद॒रः ।
याभि॑ः का॒ण्वस्योप॑ ब॒र्हिरा॒सदं॒ यास॑द्व॒ज्री भि॒नत्पुर॑ः

prāsmai gāyatramarcata vāvāturyaḥ puraṃdaraḥ |
yābhiḥ kāṇvasyopa barhirāsadaṃ yāsadvajrī bhinatpuraḥ

ये ते॒ सन्ति॑ दश॒ग्विन॑ः श॒तिनो॒ ये स॑ह॒स्रिण॑ः ।
अश्वा॑सो॒ ये ते॒ वृष॑णो रघु॒द्रुव॒स्तेभि॑र्न॒स्तूय॒मा ग॑हि

ye te santi daśagvinaḥ śatino ye sahasriṇaḥ |
aśvāso ye te vṛṣaṇo raghudruvastebhirnastūyamā gahi

आ त्व१॒॑द्य स॑ब॒र्दुघां॑ हु॒वे गा॑य॒त्रवे॑पसम् ।
इन्द्रं॑ धे॒नुं सु॒दुघा॒मन्या॒मिष॑मु॒रुधा॑रामरं॒कृत॑म्

ā tvadya sabardughāṃ huve gāyatravepasam |
indraṃ dhenuṃ sudughāmanyāmiṣamurudhārāmaraṃkṛtam

यत्तु॒दत्सूर॒ एत॑शं व॒ङ्कू वात॑स्य प॒र्णिना॑ ।
वह॒त्कुत्स॑मार्जुने॒यं श॒तक्र॑तु॒ः त्सर॑द्गन्ध॒र्वमस्तृ॑तम्

yattudatsūra etaśaṃ vaṅkū vātasya parṇinā |
vahatkutsamārjuneyaṃ śatakratuḥ tsaradgandharvamastṛtam

य ऋ॒ते चि॑दभि॒श्रिष॑ः पु॒रा ज॒त्रुभ्य॑ आ॒तृद॑ः ।
संधा॑ता सं॒धिं म॒घवा॑ पुरू॒वसु॒रिष्क॑र्ता॒ विह्रु॑तं॒ पुन॑ः

ya ṛte cidabhiśriṣaḥ purā jatrubhya ātṛdaḥ |
saṃdhātā saṃdhiṃ maghavā purūvasuriṣkartā vihrutaṃ punaḥ

मा भू॑म॒ निष्ट्या॑ इ॒वेन्द्र॒ त्वदर॑णा इव ।
वना॑नि॒ न प्र॑जहि॒तान्य॑द्रिवो दु॒रोषा॑सो अमन्महि

mā bhūma niṣṭyā ivendra tvadaraṇā iva |
vanāni na prajahitānyadrivo duroṣāso amanmahi

अम॑न्म॒हीद॑ना॒शवो॑ऽनु॒ग्रास॑श्च वृत्रहन् ।
स॒कृत्सु ते॑ मह॒ता शू॑र॒ राध॑सा॒ अनु॒ स्तोमं॑ मुदीमहि

amanmahīdanāśavo'nugrāsaśca vṛtrahan |
sakṛtsu te mahatā śūra rādhasā anu stomaṃ mudīmahi

यदि॒ स्तोमं॒ मम॒ श्रव॑द॒स्माक॒मिन्द्र॒मिन्द॑वः ।
ति॒रः प॒वित्रं॑ ससृ॒वांस॑ आ॒शवो॒ मन्द॑न्तु तुग्र्या॒वृध॑ः

yadi stomaṃ mama śravadasmākamindramindavaḥ |
tiraḥ pavitraṃ sasṛvāṃsa āśavo mandantu tugryāvṛdhaḥ

आ त्व१॒॑द्य स॒धस्तु॑तिं वा॒वातु॒ः सख्यु॒रा ग॑हि ।
उप॑स्तुतिर्म॒घोनां॒ प्र त्वा॑व॒त्वधा॑ ते वश्मि सुष्टु॒तिम्

ā tvadya sadhastutiṃ vāvātuḥ sakhyurā gahi |
upastutirmaghonāṃ pra tvāvatvadhā te vaśmi suṣṭutim

सोता॒ हि सोम॒मद्रि॑भि॒रेमे॑नम॒प्सु धा॑वत ।
ग॒व्या वस्त्रे॑व वा॒सय॑न्त॒ इन्नरो॒ निर्धु॑क्षन्व॒क्षणा॑भ्यः

sotā hi somamadribhiremenamapsu dhāvata |
gavyā vastreva vāsayanta innaro nirdhukṣanvakṣaṇābhyaḥ

अध॒ ज्मो अध॑ वा दि॒वो बृ॑ह॒तो रो॑च॒नादधि॑ ।
अ॒या व॑र्धस्व त॒न्वा॑ गि॒रा ममा जा॒ता सु॑क्रतो पृण

adha jmo adha vā divo bṛhato rocanādadhi |
ayā vardhasva tanvā girā mamā jātā sukrato pṛṇa

इन्द्रा॑य॒ सु म॒दिन्त॑मं॒ सोमं॑ सोता॒ वरे॑ण्यम् ।
श॒क्र ए॑णं पीपय॒द्विश्व॑या धि॒या हि॑न्वा॒नं न वा॑ज॒युम्

indrāya su madintamaṃ somaṃ sotā vareṇyam |
śakra eṇaṃ pīpayadviśvayā dhiyā hinvānaṃ na vājayum

मा त्वा॒ सोम॑स्य॒ गल्द॑या॒ सदा॒ याच॑न्न॒हं गि॒रा ।
भूर्णिं॑ मृ॒गं न सव॑नेषु चुक्रुधं॒ क ईशा॑नं॒ न या॑चिषत्

mā tvā somasya galdayā sadā yācannahaṃ girā |
bhūrṇiṃ mṛgaṃ na savaneṣu cukrudhaṃ ka īśānaṃ na yāciṣat

मदे॑नेषि॒तं मद॑मु॒ग्रमु॒ग्रेण॒ शव॑सा ।
विश्वे॑षां तरु॒तारं॑ मद॒च्युतं॒ मदे॒ हि ष्मा॒ ददा॑ति नः

madeneṣitaṃ madamugramugreṇa śavasā |
viśveṣāṃ tarutāraṃ madacyutaṃ made hi ṣmā dadāti naḥ

शेवा॑रे॒ वार्या॑ पु॒रु दे॒वो मर्ता॑य दा॒शुषे॑ ।
स सु॑न्व॒ते च॑ स्तुव॒ते च॑ रासते वि॒श्वगू॑र्तो अरिष्टु॒तः

śevāre vāryā puru devo martāya dāśuṣe |
sa sunvate ca stuvate ca rāsate viśvagūrto ariṣṭutaḥ

एन्द्र॑ याहि॒ मत्स्व॑ चि॒त्रेण॑ देव॒ राध॑सा ।
सरो॒ न प्रा॑स्यु॒दरं॒ सपी॑तिभि॒रा सोमे॑भिरु॒रु स्फि॒रम्

endra yāhi matsva citreṇa deva rādhasā |
saro na prāsyudaraṃ sapītibhirā somebhiruru sphiram

आ त्वा॑ स॒हस्र॒मा श॒तं यु॒क्ता रथे॑ हिर॒ण्यये॑ ।
ब्र॒ह्म॒युजो॒ हर॑य इन्द्र के॒शिनो॒ वह॑न्तु॒ सोम॑पीतये

ā tvā sahasramā śataṃ yuktā rathe hiraṇyaye |
brahmayujo haraya indra keśino vahantu somapītaye

आ त्वा॒ रथे॑ हिर॒ण्यये॒ हरी॑ म॒यूर॑शेप्या ।
शि॒ति॒पृ॒ष्ठा व॑हतां॒ मध्वो॒ अन्ध॑सो वि॒वक्ष॑णस्य पी॒तये॑

ā tvā rathe hiraṇyaye harī mayūraśepyā |
śitipṛṣṭhā vahatāṃ madhvo andhaso vivakṣaṇasya pītaye

पिबा॒ त्व१॒॑स्य गि॑र्वणः सु॒तस्य॑ पूर्व॒पा इ॑व ।
परि॑ष्कृतस्य र॒सिन॑ इ॒यमा॑सु॒तिश्चारु॒र्मदा॑य पत्यते

pibā tvasya girvaṇaḥ sutasya pūrvapā iva |
pariṣkṛtasya rasina iyamāsutiścārurmadāya patyate

य एको॒ अस्ति॑ दं॒सना॑ म॒हाँ उ॒ग्रो अ॒भि व्र॒तैः ।
गम॒त्स शि॒प्री न स यो॑ष॒दा ग॑म॒द्धवं॒ न परि॑ वर्जति

ya eko asti daṃsanā mahām̐ ugro abhi vrataiḥ |
gamatsa śiprī na sa yoṣadā gamaddhavaṃ na pari varjati

त्वं पुरं॑ चरि॒ष्ण्वं॑ व॒धैः शुष्ण॑स्य॒ सं पि॑णक् ।
त्वं भा अनु॑ चरो॒ अध॑ द्वि॒ता यदि॑न्द्र॒ हव्यो॒ भुव॑ः

tvaṃ puraṃ cariṣṇvaṃ vadhaiḥ śuṣṇasya saṃ piṇak |
tvaṃ bhā anu caro adha dvitā yadindra havyo bhuvaḥ

मम॑ त्वा॒ सूर॒ उदि॑ते॒ मम॑ म॒ध्यंदि॑ने दि॒वः ।
मम॑ प्रपि॒त्वे अ॑पिशर्व॒रे व॑स॒वा स्तोमा॑सो अवृत्सत

mama tvā sūra udite mama madhyaṃdine divaḥ |
mama prapitve apiśarvare vasavā stomāso avṛtsata

स्तु॒हि स्तु॒हीदे॒ते घा॑ ते॒ मंहि॑ष्ठासो म॒घोना॑म् ।
नि॒न्दि॒ताश्व॑ः प्रप॒थी प॑रम॒ज्या म॒घस्य॑ मेध्यातिथे

stuhi stuhīdete ghā te maṃhiṣṭhāso maghonām |
ninditāśvaḥ prapathī paramajyā maghasya medhyātithe

आ यदश्वा॒न्वन॑न्वतः श्र॒द्धया॒हं रथे॑ रु॒हम् ।
उ॒त वा॒मस्य॒ वसु॑नश्चिकेतति॒ यो अस्ति॒ याद्व॑ः प॒शुः

ā yadaśvānvananvataḥ śraddhayāhaṃ rathe ruham |
uta vāmasya vasunaściketati yo asti yādvaḥ paśuḥ

य ऋ॒ज्रा मह्यं॑ माम॒हे स॒ह त्व॒चा हि॑र॒ण्यया॑ ।
ए॒ष विश्वा॑न्य॒भ्य॑स्तु॒ सौभ॑गास॒ङ्गस्य॑ स्व॒नद्र॑थः

ya ṛjrā mahyaṃ māmahe saha tvacā hiraṇyayā |
eṣa viśvānyabhyastu saubhagāsaṅgasya svanadrathaḥ

अध॒ प्लायो॑गि॒रति॑ दासद॒न्याना॑स॒ङ्गो अ॑ग्ने द॒शभि॑ः स॒हस्रै॑ः ।
अधो॒क्षणो॒ दश॒ मह्यं॒ रुश॑न्तो न॒ळा इ॑व॒ सर॑सो॒ निर॑तिष्ठन्

adha plāyogirati dāsadanyānāsaṅgo agne daśabhiḥ sahasraiḥ |
adhokṣaṇo daśa mahyaṃ ruśanto naḻā iva saraso niratiṣṭhan

अन्व॑स्य स्थू॒रं द॑दृशे पु॒रस्ता॑दन॒स्थ ऊ॒रुर॑व॒रम्ब॑माणः ।
शश्व॑ती॒ नार्य॑भि॒चक्ष्या॑ह॒ सुभ॑द्रमर्य॒ भोज॑नं बिभर्षि

anvasya sthūraṃ dadṛśe purastādanastha ūruravarambamāṇaḥ |
śaśvatī nāryabhicakṣyāha subhadramarya bhojanaṃ bibharṣi