सूक्त 104: राक्षसों के विरुद्ध इन्द्र और सोम

इन्द्रा॑सोमा॒ तप॑तं॒ रक्ष॑ उ॒ब्जतं॒ न्य॑र्पयतं वृषणा तमो॒वृध॑ः ।
परा॑ शृणीतम॒चितो॒ न्यो॑षतं ह॒तं नु॒देथां॒ नि शि॑शीतम॒त्रिण॑ः

indrāsomā tapataṃ rakṣa ubjataṃ nyarpayataṃ vṛṣaṇā tamovṛdhaḥ |
parā śṛṇītamacito nyoṣataṃ hataṃ nudethāṃ ni śiśītamatriṇaḥ

इन्द्रा॑सोमा॒ सम॒घशं॑सम॒भ्य१॒॑घं तपु॑र्ययस्तु च॒रुर॑ग्नि॒वाँ इ॑व ।
ब्र॒ह्म॒द्विषे॑ क्र॒व्यादे॑ घो॒रच॑क्षसे॒ द्वेषो॑ धत्तमनवा॒यं कि॑मी॒दिने॑

indrāsomā samaghaśaṃsamabhyaghaṃ tapuryayastu caruragnivām̐ iva |
brahmadviṣe kravyāde ghoracakṣase dveṣo dhattamanavāyaṃ kimīdine

इन्द्रा॑सोमा दु॒ष्कृतो॑ व॒व्रे अ॒न्तर॑नारम्भ॒णे तम॑सि॒ प्र वि॑ध्यतम् ।
यथा॒ नात॒ः पुन॒रेक॑श्च॒नोदय॒त्तद्वा॑मस्तु॒ सह॑से मन्यु॒मच्छव॑ः

indrāsomā duṣkṛto vavre antaranārambhaṇe tamasi pra vidhyatam |
yathā nātaḥ punarekaścanodayattadvāmastu sahase manyumacchavaḥ

इन्द्रा॑सोमा व॒र्तय॑तं दि॒वो व॒धं सं पृ॑थि॒व्या अ॒घशं॑साय॒ तर्ह॑णम् ।
उत्त॑क्षतं स्व॒र्यं१॒॑ पर्व॑तेभ्यो॒ येन॒ रक्षो॑ वावृधा॒नं नि॒जूर्व॑थः

indrāsomā vartayataṃ divo vadhaṃ saṃ pṛthivyā aghaśaṃsāya tarhaṇam |
uttakṣataṃ svaryaṃ parvatebhyo yena rakṣo vāvṛdhānaṃ nijūrvathaḥ

इन्द्रा॑सोमा व॒र्तय॑तं दि॒वस्पर्य॑ग्नित॒प्तेभि॑र्यु॒वमश्म॑हन्मभिः ।
तपु॑र्वधेभिर॒जरे॑भिर॒त्रिणो॒ नि पर्शा॑ने विध्यतं॒ यन्तु॑ निस्व॒रम्

indrāsomā vartayataṃ divasparyagnitaptebhiryuvamaśmahanmabhiḥ |
tapurvadhebhirajarebhiratriṇo ni parśāne vidhyataṃ yantu nisvaram

इन्द्रा॑सोमा॒ परि॑ वां भूतु वि॒श्वत॑ इ॒यं म॒तिः क॒क्ष्याश्वे॑व वा॒जिना॑ ।
यां वां॒ होत्रां॑ परिहि॒नोमि॑ मे॒धये॒मा ब्रह्मा॑णि नृ॒पती॑व जिन्वतम्

indrāsomā pari vāṃ bhūtu viśvata iyaṃ matiḥ kakṣyāśveva vājinā |
yāṃ vāṃ hotrāṃ parihinomi medhayemā brahmāṇi nṛpatīva jinvatam

प्रति॑ स्मरेथां तु॒जय॑द्भि॒रेवै॑र्ह॒तं द्रु॒हो र॒क्षसो॑ भङ्गु॒राव॑तः ।
इन्द्रा॑सोमा दु॒ष्कृते॒ मा सु॒गं भू॒द्यो न॑ः क॒दा चि॑दभि॒दास॑ति द्रु॒हा

prati smarethāṃ tujayadbhirevairhataṃ druho rakṣaso bhaṅgurāvataḥ |
indrāsomā duṣkṛte mā sugaṃ bhūdyo naḥ kadā cidabhidāsati druhā

यो मा॒ पाके॑न॒ मन॑सा॒ चर॑न्तमभि॒चष्टे॒ अनृ॑तेभि॒र्वचो॑भिः ।
आप॑ इव का॒शिना॒ संगृ॑भीता॒ अस॑न्न॒स्त्वास॑त इन्द्र व॒क्ता

yo mā pākena manasā carantamabhicaṣṭe anṛtebhirvacobhiḥ |
āpa iva kāśinā saṃgṛbhītā asannastvāsata indra vaktā

ये पा॑कशं॒सं वि॒हर॑न्त॒ एवै॒र्ये वा॑ भ॒द्रं दू॒षय॑न्ति स्व॒धाभि॑ः ।
अह॑ये वा॒ तान्प्र॒ददा॑तु॒ सोम॒ आ वा॑ दधातु॒ निरृ॑तेरु॒पस्थे॑

ye pākaśaṃsaṃ viharanta evairye vā bhadraṃ dūṣayanti svadhābhiḥ |
ahaye vā tānpradadātu soma ā vā dadhātu nirṛterupasthe

यो नो॒ रसं॒ दिप्स॑ति पि॒त्वो अ॑ग्ने॒ यो अश्वा॑नां॒ यो गवां॒ यस्त॒नूना॑म् ।
रि॒पुः स्ते॒नः स्ते॑य॒कृद्द॒भ्रमे॑तु॒ नि ष ही॑यतां त॒न्वा॒३॒॑ तना॑ च

yo no rasaṃ dipsati pitvo agne yo aśvānāṃ yo gavāṃ yastanūnām |
ripuḥ stenaḥ steyakṛddabhrametu ni ṣa hīyatāṃ tanvā tanā ca

प॒रः सो अ॑स्तु त॒न्वा॒३॒॑ तना॑ च ति॒स्रः पृ॑थि॒वीर॒धो अ॑स्तु॒ विश्वा॑ः ।
प्रति॑ शुष्यतु॒ यशो॑ अस्य देवा॒ यो नो॒ दिवा॒ दिप्स॑ति॒ यश्च॒ नक्त॑म्

paraḥ so astu tanvā tanā ca tisraḥ pṛthivīradho astu viśvāḥ |
prati śuṣyatu yaśo asya devā yo no divā dipsati yaśca naktam

सु॒वि॒ज्ञा॒नं चि॑कि॒तुषे॒ जना॑य॒ सच्चास॑च्च॒ वच॑सी पस्पृधाते ।
तयो॒र्यत्स॒त्यं य॑त॒रदृजी॑य॒स्तदित्सोमो॑ऽवति॒ हन्त्यास॑त्

suvijñānaṃ cikituṣe janāya saccāsacca vacasī paspṛdhāte |
tayoryatsatyaṃ yataradṛjīyastaditsomo'vati hantyāsat

न वा उ॒ सोमो॑ वृजि॒नं हि॑नोति॒ न क्ष॒त्रियं॑ मिथु॒या धा॒रय॑न्तम् ।
हन्ति॒ रक्षो॒ हन्त्यास॒द्वद॑न्तमु॒भाविन्द्र॑स्य॒ प्रसि॑तौ शयाते

na vā u somo vṛjinaṃ hinoti na kṣatriyaṃ mithuyā dhārayantam |
hanti rakṣo hantyāsadvadantamubhāvindrasya prasitau śayāte

यदि॑ वा॒हमनृ॑तदेव॒ आस॒ मोघं॑ वा दे॒वाँ अ॑प्यू॒हे अ॑ग्ने ।
किम॒स्मभ्यं॑ जातवेदो हृणीषे द्रोघ॒वाच॑स्ते निरृ॒थं स॑चन्ताम्

yadi vāhamanṛtadeva āsa moghaṃ vā devām̐ apyūhe agne |
kimasmabhyaṃ jātavedo hṛṇīṣe droghavācaste nirṛthaṃ sacantām

अ॒द्या मु॑रीय॒ यदि॑ यातु॒धानो॒ अस्मि॒ यदि॒ वायु॑स्त॒तप॒ पूरु॑षस्य ।
अधा॒ स वी॒रैर्द॒शभि॒र्वि यू॑या॒ यो मा॒ मोघं॒ यातु॑धा॒नेत्याह॑

adyā murīya yadi yātudhāno asmi yadi vāyustatapa pūruṣasya |
adhā sa vīrairdaśabhirvi yūyā yo mā moghaṃ yātudhānetyāha

यो माया॑तुं॒ यातु॑धा॒नेत्याह॒ यो वा॑ र॒क्षाः शुचि॑र॒स्मीत्याह॑ ।
इन्द्र॒स्तं ह॑न्तु मह॒ता व॒धेन॒ विश्व॑स्य ज॒न्तोर॑ध॒मस्प॑दीष्ट

yo māyātuṃ yātudhānetyāha yo vā rakṣāḥ śucirasmītyāha |
indrastaṃ hantu mahatā vadhena viśvasya jantoradhamaspadīṣṭa

प्र या जिगा॑ति ख॒र्गले॑व॒ नक्त॒मप॑ द्रु॒हा त॒न्वं१॒॑ गूह॑माना ।
व॒व्राँ अ॑न॒न्ताँ अव॒ सा प॑दीष्ट॒ ग्रावा॑णो घ्नन्तु र॒क्षस॑ उप॒ब्दैः

pra yā jigāti khargaleva naktamapa druhā tanvaṃ gūhamānā |
vavrām̐ anantām̐ ava sā padīṣṭa grāvāṇo ghnantu rakṣasa upabdaiḥ

वि ति॑ष्ठध्वं मरुतो वि॒क्ष्वि१॒॑च्छत॑ गृभा॒यत॑ र॒क्षस॒ः सं पि॑नष्टन ।
वयो॒ ये भू॒त्वी प॒तय॑न्ति न॒क्तभि॒र्ये वा॒ रिपो॑ दधि॒रे दे॒वे अ॑ध्व॒रे

vi tiṣṭhadhvaṃ maruto vikṣvicchata gṛbhāyata rakṣasaḥ saṃ pinaṣṭana |
vayo ye bhūtvī patayanti naktabhirye vā ripo dadhire deve adhvare

प्र व॑र्तय दि॒वो अश्मा॑नमिन्द्र॒ सोम॑शितं मघव॒न्सं शि॑शाधि ।
प्राक्ता॒दपा॑क्तादध॒रादुद॑क्ताद॒भि ज॑हि र॒क्षस॒ः पर्व॑तेन

pra vartaya divo aśmānamindra somaśitaṃ maghavansaṃ śiśādhi |
prāktādapāktādadharādudaktādabhi jahi rakṣasaḥ parvatena

ए॒त उ॒ त्ये प॑तयन्ति॒ श्वया॑तव॒ इन्द्रं॑ दिप्सन्ति दि॒प्सवोऽदा॑भ्यम् ।
शिशी॑ते श॒क्रः पिशु॑नेभ्यो व॒धं नू॒नं सृ॑जद॒शनिं॑ यातु॒मद्भ्य॑ः

eta u tye patayanti śvayātava indraṃ dipsanti dipsavo'dābhyam |
śiśīte śakraḥ piśunebhyo vadhaṃ nūnaṃ sṛjadaśaniṃ yātumadbhyaḥ

इन्द्रो॑ यातू॒नाम॑भवत्पराश॒रो ह॑वि॒र्मथी॑नाम॒भ्या॒३॒॑विवा॑सताम् ।
अ॒भीदु॑ श॒क्रः प॑र॒शुर्यथा॒ वनं॒ पात्रे॑व भि॒न्दन्स॒त ए॑ति र॒क्षस॑ः

indro yātūnāmabhavatparāśaro havirmathīnāmabhyāvivāsatām |
abhīdu śakraḥ paraśuryathā vanaṃ pātreva bhindansata eti rakṣasaḥ

उलू॑कयातुं शुशु॒लूक॑यातुं ज॒हि श्वया॑तुमु॒त कोक॑यातुम् ।
सु॒प॒र्णया॑तुमु॒त गृध्र॑यातुं दृ॒षदे॑व॒ प्र मृ॑ण॒ रक्ष॑ इन्द्र

ulūkayātuṃ śuśulūkayātuṃ jahi śvayātumuta kokayātum |
suparṇayātumuta gṛdhrayātuṃ dṛṣadeva pra mṛṇa rakṣa indra

मा नो॒ रक्षो॑ अ॒भि न॑ड्यातु॒माव॑ता॒मपो॑च्छतु मिथु॒ना या कि॑मी॒दिना॑ ।
पृ॒थि॒वी न॒ः पार्थि॑वात्पा॒त्वंह॑सो॒ऽन्तरि॑क्षं दि॒व्यात्पा॑त्व॒स्मान्

mā no rakṣo abhi naḍyātumāvatāmapocchatu mithunā yā kimīdinā |
pṛthivī naḥ pārthivātpātvaṃhaso'ntarikṣaṃ divyātpātvasmān

इन्द्र॑ ज॒हि पुमां॑सं यातु॒धान॑मु॒त स्त्रियं॑ मा॒यया॒ शाश॑दानाम् ।
विग्री॑वासो॒ मूर॑देवा ऋदन्तु॒ मा ते दृ॑श॒न्सूर्य॑मु॒च्चर॑न्तम्

indra jahi pumāṃsaṃ yātudhānamuta striyaṃ māyayā śāśadānām |
vigrīvāso mūradevā ṛdantu mā te dṛśansūryamuccarantam

प्रति॑ चक्ष्व॒ वि च॒क्ष्वेन्द्र॑श्च सोम जागृतम् ।
रक्षो॑भ्यो व॒धम॑स्यतम॒शनिं॑ यातु॒मद्भ्य॑ः

prati cakṣva vi cakṣvendraśca soma jāgṛtam |
rakṣobhyo vadhamasyatamaśaniṃ yātumadbhyaḥ