सप्तम मण्डल

सूक्त 98: जन्म से सोम पीने वाले इन्द्र

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: इन्द्रः, ७ इन्द्राबृहस्पती · छन्द: त्रिष्टुप्

7 श्लोक · 98 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

जन्म से सोम पीने वाले इन्द्र

महर्षि वसिष्ठ अध्वर्युओं से कहते हैं कि प्रजाओं के वृषभ इन्द्र को दुहा हुआ अरुण सोम अर्पित करो, वे हर दिन उसकी खोज में आते हैं। जन्म लेते ही इन्द्र ने बल के लिए सोम पिया और उनकी माता ने उनकी महिमा बतायी, उन्होंने विस्तृत अन्तरिक्ष भर दिया और युद्ध से देवों के लिए स्थान बनाया। ऋषि इन्द्र के पहले और नये कर्म बताते हैं: जब उन्होंने अदेव माया को जीता तब सोम केवल उनका हुआ। सूर्य के नेत्र से जो पशु दिखते हैं वे सब तुम्हारे हैं। अन्तिम मन्त्र में बृहस्पति इन्द्र के साथ हैं।

98.1

अध्व॑र्यवोऽरु॒णं दु॒ग्धमं॒शुं जु॒होत॑न वृष॒भाय॑ क्षिती॒नाम् ।
गौ॒राद्वेदी॑याँ अव॒पान॒मिन्द्रो॑ वि॒श्वाहेद्या॑ति सु॒तसो॑ममि॒च्छन्

adhvaryavo'ruṇaṃ dugdhamaṃśuṃ juhotana vṛṣabhāya kṣitīnām |
gaurādvedīyām̐ avapānamindro viśvāhedyāti sutasomamicchan

98.2

यद्द॑धि॒षे प्र॒दिवि॒ चार्वन्नं॑ दि॒वेदि॑वे पी॒तिमिद॑स्य वक्षि ।
उ॒त हृ॒दोत मन॑सा जुषा॒ण उ॒शन्नि॑न्द्र॒ प्रस्थि॑तान्पाहि॒ सोमा॑न्

yaddadhiṣe pradivi cārvannaṃ divedive pītimidasya vakṣi |
uta hṛdota manasā juṣāṇa uśannindra prasthitānpāhi somān

98.3

ज॒ज्ञा॒नः सोमं॒ सह॑से पपाथ॒ प्र ते॑ मा॒ता म॑हि॒मान॑मुवाच ।
एन्द्र॑ पप्राथो॒र्व१॒॑न्तरि॑क्षं यु॒धा दे॒वेभ्यो॒ वरि॑वश्चकर्थ

jajñānaḥ somaṃ sahase papātha pra te mātā mahimānamuvāca |
endra paprāthorvantarikṣaṃ yudhā devebhyo varivaścakartha

98.4

यद्यो॒धया॑ मह॒तो मन्य॑माना॒न्साक्षा॑म॒ तान्बा॒हुभि॒ः शाश॑दानान् ।
यद्वा॒ नृभि॒र्वृत॑ इन्द्राभि॒युध्या॒स्तं त्वया॒जिं सौ॑श्रव॒सं ज॑येम

yadyodhayā mahato manyamānānsākṣāma tānbāhubhiḥ śāśadānān |
yadvā nṛbhirvṛta indrābhiyudhyāstaṃ tvayājiṃ sauśravasaṃ jayema

98.5

प्रेन्द्र॑स्य वोचं प्रथ॒मा कृ॒तानि॒ प्र नूत॑ना म॒घवा॒ या च॒कार॑ ।
य॒देददे॑वी॒रस॑हिष्ट मा॒या अथा॑भव॒त्केव॑ल॒ः सोमो॑ अस्य

prendrasya vocaṃ prathamā kṛtāni pra nūtanā maghavā yā cakāra |
yadedadevīrasahiṣṭa māyā athābhavatkevalaḥ somo asya

98.6

तवे॒दं विश्व॑म॒भित॑ः पश॒व्यं१॒॑ यत्पश्य॑सि॒ चक्ष॑सा॒ सूर्य॑स्य ।
गवा॑मसि॒ गोप॑ति॒रेक॑ इन्द्र भक्षी॒महि॑ ते॒ प्रय॑तस्य॒ वस्व॑ः

tavedaṃ viśvamabhitaḥ paśavyaṃ yatpaśyasi cakṣasā sūryasya |
gavāmasi gopatireka indra bhakṣīmahi te prayatasya vasvaḥ

98.7

बृह॑स्पते यु॒वमिन्द्र॑श्च॒ वस्वो॑ दि॒व्यस्ये॑शाथे उ॒त पार्थि॑वस्य ।
ध॒त्तं र॒यिं स्तु॑व॒ते की॒रये॑ चिद्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

bṛhaspate yuvamindraśca vasvo divyasyeśāthe uta pārthivasya |
dhattaṃ rayiṃ stuvate kīraye cidyūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)