सप्तम मण्डल

सूक्त 97: इन्द्र के साथ ब्रह्मणस्पति बृहस्पति

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: १ इन्द्रः, २, ४-८ बृहस्पतिः, ३, ९ इन्द्राब्रह्मणस्पती, १० इन्द्राबृहस्पती · छन्द: त्रिष्टुप्

10 श्लोक · 97 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

इन्द्र के साथ ब्रह्मणस्पति बृहस्पति

पहला मन्त्र इन्द्र को उस यज्ञ में बुलाता है जहाँ देवों को चाहने वाले मनुष्य आनन्दित होते हैं। फिर महर्षि वसिष्ठ बृहस्पति की ओर मुड़ते हैं, जिन्हें ब्रह्मणस्पति भी कहा गया है, देवों द्वारा रचे गये ब्रह्म के स्वामी: वे हमारे सखा हों, पिता की भाँति दूर से भी दें, कि हम उनके सामने निष्पाप रहें। लाल अश्व उन्हें लाते हैं, वे आकाश-सा अरुण रूप धारण करते हैं, पवित्र हैं, सौ पंखों वाले, स्वर्ण के फरसे वाले, प्रकाश को जीतने वाले। अन्त में दिव्य और पार्थिव धन के स्वामी बृहस्पति और इन्द्र से स्तोता को धन देने की विनती है।

97.1

य॒ज्ञे दि॒वो नृ॒षद॑ने पृथि॒व्या नरो॒ यत्र॑ देव॒यवो॒ मद॑न्ति ।
इन्द्रा॑य॒ यत्र॒ सव॑नानि सु॒न्वे गम॒न्मदा॑य प्रथ॒मं वय॑श्च

yajñe divo nṛṣadane pṛthivyā naro yatra devayavo madanti |
indrāya yatra savanāni sunve gamanmadāya prathamaṃ vayaśca

97.2

आ दैव्या॑ वृणीम॒हेऽवां॑सि॒ बृह॒स्पति॑र्नो मह॒ आ स॑खायः ।
यथा॒ भवे॑म मी॒ळ्हुषे॒ अना॑गा॒ यो नो॑ दा॒ता प॑रा॒वत॑ः पि॒तेव॑

ā daivyā vṛṇīmahe'vāṃsi bṛhaspatirno maha ā sakhāyaḥ |
yathā bhavema mīḻhuṣe anāgā yo no dātā parāvataḥ piteva

97.3

तमु॒ ज्येष्ठं॒ नम॑सा ह॒विर्भि॑ः सु॒शेवं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिं॑ गृणीषे ।
इन्द्रं॒ श्लोको॒ महि॒ दैव्य॑ः सिषक्तु॒ यो ब्रह्म॑णो दे॒वकृ॑तस्य॒ राजा॑

tamu jyeṣṭhaṃ namasā havirbhiḥ suśevaṃ brahmaṇaspatiṃ gṛṇīṣe |
indraṃ śloko mahi daivyaḥ siṣaktu yo brahmaṇo devakṛtasya rājā

97.4

स आ नो॒ योनिं॑ सदतु॒ प्रेष्ठो॒ बृह॒स्पति॑र्वि॒श्ववा॑रो॒ यो अस्ति॑ ।
कामो॑ रा॒यः सु॒वीर्य॑स्य॒ तं दा॒त्पर्ष॑न्नो॒ अति॑ स॒श्चतो॒ अरि॑ष्टान्

sa ā no yoniṃ sadatu preṣṭho bṛhaspatirviśvavāro yo asti |
kāmo rāyaḥ suvīryasya taṃ dātparṣanno ati saścato ariṣṭān

97.5

तमा नो॑ अ॒र्कम॒मृता॑य॒ जुष्ट॑मि॒मे धा॑सुर॒मृता॑सः पुरा॒जाः ।
शुचि॑क्रन्दं यज॒तं प॒स्त्या॑नां॒ बृह॒स्पति॑मन॒र्वाणं॑ हुवेम

tamā no arkamamṛtāya juṣṭamime dhāsuramṛtāsaḥ purājāḥ |
śucikrandaṃ yajataṃ pastyānāṃ bṛhaspatimanarvāṇaṃ huvema

97.6

तं श॒ग्मासो॑ अरु॒षासो॒ अश्वा॒ बृह॒स्पतिं॑ सह॒वाहो॑ वहन्ति ।
सह॑श्चि॒द्यस्य॒ नील॑वत्स॒धस्थं॒ नभो॒ न रू॒पम॑रु॒षं वसा॑नाः

taṃ śagmāso aruṣāso aśvā bṛhaspatiṃ sahavāho vahanti |
sahaścidyasya nīlavatsadhasthaṃ nabho na rūpamaruṣaṃ vasānāḥ

97.7

स हि शुचि॑ः श॒तप॑त्र॒ः स शु॒न्ध्युर्हिर॑ण्यवाशीरिषि॒रः स्व॒र्षाः ।
बृह॒स्पति॒ः स स्वा॑वे॒श ऋ॒ष्वः पु॒रू सखि॑भ्य आसु॒तिं करि॑ष्ठः

sa hi śuciḥ śatapatraḥ sa śundhyurhiraṇyavāśīriṣiraḥ svarṣāḥ |
bṛhaspatiḥ sa svāveśa ṛṣvaḥ purū sakhibhya āsutiṃ kariṣṭhaḥ

97.8

दे॒वी दे॒वस्य॒ रोद॑सी॒ जनि॑त्री॒ बृह॒स्पतिं॑ वावृधतुर्महि॒त्वा ।
द॒क्षाय्या॑य दक्षता सखाय॒ः कर॒द्ब्रह्म॑णे सु॒तरा॑ सुगा॒धा

devī devasya rodasī janitrī bṛhaspatiṃ vāvṛdhaturmahitvā |
dakṣāyyāya dakṣatā sakhāyaḥ karadbrahmaṇe sutarā sugādhā

97.9

इ॒यं वां॑ ब्रह्मणस्पते सुवृ॒क्तिर्ब्रह्मेन्द्रा॑य व॒ज्रिणे॑ अकारि ।
अ॒वि॒ष्टं धियो॑ जिगृ॒तं पुरं॑धीर्जज॒स्तम॒र्यो व॒नुषा॒मरा॑तीः

iyaṃ vāṃ brahmaṇaspate suvṛktirbrahmendrāya vajriṇe akāri |
aviṣṭaṃ dhiyo jigṛtaṃ puraṃdhīrjajastamaryo vanuṣāmarātīḥ

97.10

बृह॑स्पते यु॒वमिन्द्र॑श्च॒ वस्वो॑ दि॒व्यस्ये॑शाथे उ॒त पार्थि॑वस्य ।
ध॒त्तं र॒यिं स्तु॑व॒ते की॒रये॑ चिद्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

bṛhaspate yuvamindraśca vasvo divyasyeśāthe uta pārthivasya |
dhattaṃ rayiṃ stuvate kīraye cidyūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)