सप्तम मण्डल

सूक्त 90: सोम के लिए वायु और इन्द्र का आवाहन

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: वायुः, ५-७ इन्द्रवायू · छन्द: त्रिष्टुप्

7 श्लोक · 90 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

सोम के लिए वायु और इन्द्र का आवाहन

पुरोहितों ने वायु के लिए पवित्र, मधुर सोम निचोड़ा है। महर्षि वसिष्ठ उन्हें बुलाते हैं कि अपने अश्व जोतकर आओ और पियो। जो वायु को शुद्ध सोम देता है, देव उसे मनुष्यों में प्रसिद्ध करते हैं। द्युलोक और पृथ्वी ने उन्हें धन के लिए जन्म दिया। उषाओं के चमकने पर खोजियों ने विस्तृत ज्योति पायी और गौओं का बाड़ा खोल दिया। पाँचवें मन्त्र से सूक्त इन्द्र और वायु दोनों की ओर मुड़ता है: गौओं, घोड़ों और स्वर्ण वाले यजमान युद्ध में विजयी हों। यश चाहने वाले वसिष्ठ घोड़ों की भाँति उत्तम स्तुतियों से उन्हें पुकारते हैं।

90.1

प्र वी॑र॒या शुच॑यो दद्रिरे वामध्व॒र्युभि॒र्मधु॑मन्तः सु॒तास॑ः ।
वह॑ वायो नि॒युतो॑ या॒ह्यच्छा॒ पिबा॑ सु॒तस्यान्ध॑सो॒ मदा॑य

pra vīrayā śucayo dadrire vāmadhvaryubhirmadhumantaḥ sutāsaḥ |
vaha vāyo niyuto yāhyacchā pibā sutasyāndhaso madāya

90.2

ई॒शा॒नाय॒ प्रहु॑तिं॒ यस्त॒ आन॒ट् छुचिं॒ सोमं॑ शुचिपा॒स्तुभ्यं॑ वायो ।
कृ॒णोषि॒ तं मर्त्ये॑षु प्रश॒स्तं जा॒तोजा॑तो जायते वा॒ज्य॑स्य

īśānāya prahutiṃ yasta ānaṭ chuciṃ somaṃ śucipāstubhyaṃ vāyo |
kṛṇoṣi taṃ martyeṣu praśastaṃ jātojāto jāyate vājyasya

90.3

रा॒ये नु यं ज॒ज्ञतू॒ रोद॑सी॒मे रा॒ये दे॒वी धि॒षणा॑ धाति दे॒वम् ।
अध॑ वा॒युं नि॒युत॑ः सश्चत॒ स्वा उ॒त श्वे॒तं वसु॑धितिं निरे॒के

rāye nu yaṃ jajñatū rodasīme rāye devī dhiṣaṇā dhāti devam |
adha vāyuṃ niyutaḥ saścata svā uta śvetaṃ vasudhitiṃ nireke

90.4

उ॒च्छन्नु॒षस॑ः सु॒दिना॑ अरि॒प्रा उ॒रु ज्योति॑र्विविदु॒र्दीध्या॑नाः ।
गव्यं॑ चिदू॒र्वमु॒शिजो॒ वि व॑व्रु॒स्तेषा॒मनु॑ प्र॒दिव॑ः सस्रु॒राप॑ः

ucchannuṣasaḥ sudinā ariprā uru jyotirvividurdīdhyānāḥ |
gavyaṃ cidūrvamuśijo vi vavrusteṣāmanu pradivaḥ sasrurāpaḥ

90.5

ते स॒त्येन॒ मन॑सा॒ दीध्या॑ना॒ः स्वेन॑ यु॒क्तास॒ः क्रतु॑ना वहन्ति ।
इन्द्र॑वायू वीर॒वाहं॒ रथं॑ वामीशा॒नयो॑र॒भि पृक्ष॑ः सचन्ते

te satyena manasā dīdhyānāḥ svena yuktāsaḥ kratunā vahanti |
indravāyū vīravāhaṃ rathaṃ vāmīśānayorabhi pṛkṣaḥ sacante

90.6

ई॒शा॒नासो॒ ये दध॑ते॒ स्व॑र्णो॒ गोभि॒रश्वे॑भि॒र्वसु॑भि॒र्हिर॑ण्यैः ।
इन्द्र॑वायू सू॒रयो॒ विश्व॒मायु॒रर्व॑द्भिर्वी॒रैः पृत॑नासु सह्युः

īśānāso ye dadhate svarṇo gobhiraśvebhirvasubhirhiraṇyaiḥ |
indravāyū sūrayo viśvamāyurarvadbhirvīraiḥ pṛtanāsu sahyuḥ

90.7

अर्व॑न्तो॒ न श्रव॑सो॒ भिक्ष॑माणा इन्द्रवा॒यू सु॑ष्टु॒तिभि॒र्वसि॑ष्ठाः ।
वा॒ज॒यन्त॒ः स्वव॑से हुवेम यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

arvanto na śravaso bhikṣamāṇā indravāyū suṣṭutibhirvasiṣṭhāḥ |
vājayantaḥ svavase huvema yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)