सूक्त 82: इन्द्र और वरुण, सम्राट् और स्वराट्

इन्द्रा॑वरुणा यु॒वम॑ध्व॒राय॑ नो वि॒शे जना॑य॒ महि॒ शर्म॑ यच्छतम् ।
दी॒र्घप्र॑यज्यु॒मति॒ यो व॑नु॒ष्यति॑ व॒यं ज॑येम॒ पृत॑नासु दू॒ढ्य॑ः

indrāvaruṇā yuvamadhvarāya no viśe janāya mahi śarma yacchatam |
dīrghaprayajyumati yo vanuṣyati vayaṃ jayema pṛtanāsu dūḍhyaḥ

स॒म्राळ॒न्यः स्व॒राळ॒न्य उ॑च्यते वां म॒हान्ता॒विन्द्रा॒वरु॑णा म॒हाव॑सू ।
विश्वे॑ दे॒वास॑ः पर॒मे व्यो॑मनि॒ सं वा॒मोजो॑ वृषणा॒ सं बलं॑ दधुः

samrāḻanyaḥ svarāḻanya ucyate vāṃ mahāntāvindrāvaruṇā mahāvasū |
viśve devāsaḥ parame vyomani saṃ vāmojo vṛṣaṇā saṃ balaṃ dadhuḥ

अन्व॒पां खान्य॑तृन्त॒मोज॒सा सूर्य॑मैरयतं दि॒वि प्र॒भुम् ।
इन्द्रा॑वरुणा॒ मदे॑ अस्य मा॒यिनोऽपि॑न्वतम॒पित॒ः पिन्व॑तं॒ धिय॑ः

anvapāṃ khānyatṛntamojasā sūryamairayataṃ divi prabhum |
indrāvaruṇā made asya māyino'pinvatamapitaḥ pinvataṃ dhiyaḥ

यु॒वामिद्यु॒त्सु पृत॑नासु॒ वह्न॑यो यु॒वां क्षेम॑स्य प्रस॒वे मि॒तज्ञ॑वः ।
ई॒शा॒ना वस्व॑ उ॒भय॑स्य का॒रव॒ इन्द्रा॑वरुणा सु॒हवा॑ हवामहे

yuvāmidyutsu pṛtanāsu vahnayo yuvāṃ kṣemasya prasave mitajñavaḥ |
īśānā vasva ubhayasya kārava indrāvaruṇā suhavā havāmahe

इन्द्रा॑वरुणा॒ यदि॒मानि॑ च॒क्रथु॒र्विश्वा॑ जा॒तानि॒ भुव॑नस्य म॒ज्मना॑ ।
क्षेमे॑ण मि॒त्रो वरु॑णं दुव॒स्यति॑ म॒रुद्भि॑रु॒ग्रः शुभ॑म॒न्य ई॑यते

indrāvaruṇā yadimāni cakrathurviśvā jātāni bhuvanasya majmanā |
kṣemeṇa mitro varuṇaṃ duvasyati marudbhirugraḥ śubhamanya īyate

म॒हे शु॒ल्काय॒ वरु॑णस्य॒ नु त्वि॒ष ओजो॑ मिमाते ध्रु॒वम॑स्य॒ यत्स्वम् ।
अजा॑मिम॒न्यः श्न॒थय॑न्त॒माति॑रद्द॒भ्रेभि॑र॒न्यः प्र वृ॑णोति॒ भूय॑सः

mahe śulkāya varuṇasya nu tviṣa ojo mimāte dhruvamasya yatsvam |
ajāmimanyaḥ śnathayantamātiraddabhrebhiranyaḥ pra vṛṇoti bhūyasaḥ

न तमंहो॒ न दु॑रि॒तानि॒ मर्त्य॒मिन्द्रा॑वरुणा॒ न तप॒ः कुत॑श्च॒न ।
यस्य॑ देवा॒ गच्छ॑थो वी॒थो अ॑ध्व॒रं न तं मर्त॑स्य नशते॒ परि॑ह्वृतिः

na tamaṃho na duritāni martyamindrāvaruṇā na tapaḥ kutaścana |
yasya devā gacchatho vītho adhvaraṃ na taṃ martasya naśate parihvṛtiḥ

अ॒र्वाङ्न॑रा॒ दैव्ये॒नाव॒सा ग॑तं शृणु॒तं हवं॒ यदि॑ मे॒ जुजो॑षथः ।
यु॒वोर्हि स॒ख्यमु॒त वा॒ यदाप्यं॑ मार्डी॒कमि॑न्द्रावरुणा॒ नि य॑च्छतम्

arvāṅnarā daivyenāvasā gataṃ śṛṇutaṃ havaṃ yadi me jujoṣathaḥ |
yuvorhi sakhyamuta vā yadāpyaṃ mārḍīkamindrāvaruṇā ni yacchatam

अ॒स्माक॑मिन्द्रावरुणा॒ भरे॑भरे पुरोयो॒धा भ॑वतं कृष्ट्योजसा ।
यद्वां॒ हव॑न्त उ॒भये॒ अध॑ स्पृ॒धि नर॑स्तो॒कस्य॒ तन॑यस्य सा॒तिषु॑

asmākamindrāvaruṇā bharebhare puroyodhā bhavataṃ kṛṣṭyojasā |
yadvāṃ havanta ubhaye adha spṛdhi narastokasya tanayasya sātiṣu

अ॒स्मे इन्द्रो॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा द्यु॒म्नं य॑च्छन्तु॒ महि॒ शर्म॑ स॒प्रथ॑ः ।
अ॒व॒ध्रं ज्योति॒रदि॑तेरृता॒वृधो॑ दे॒वस्य॒ श्लोकं॑ सवि॒तुर्म॑नामहे

asme indro varuṇo mitro aryamā dyumnaṃ yacchantu mahi śarma saprathaḥ |
avadhraṃ jyotiraditerṛtāvṛdho devasya ślokaṃ saviturmanāmahe