सप्तम मण्डल

सूक्त 21: अहि से रुके जल छुड़ाने वाले इन्द्र

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: इन्द्रः · छन्द: त्रिष्टुप्

10 श्लोक · 21 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

अहि से रुके जल छुड़ाने वाले इन्द्र

वसिष्ठ कहते हैं, सोम निचोड़ा गया है और दूध में मिलाया गया है, और इन्द्र जन्म से ही उससे जुड़े हैं; ऋत्विज उन्हें आहुतियों से जगाते हैं। अहि द्वारा घेरे हुए जलों को इन्द्र ने बहाया; सब रचित वस्तुएँ उनके भय से काँप उठीं। शस्त्रों से भयंकर, उन्होंने हर्ष से दुर्ग तोड़े और वज्र से प्रहार किया। 'हमें न यातुधानों ने प्रेरित किया, न दुष्ट शक्तियों ने। आर्य विरोधी पर विजयी हो, और शिश्नदेव, कामासक्त जन, हमारे यज्ञ के निकट न आएँ।' न लोकों ने, न किसी शत्रु ने उनकी शक्ति का अन्त पाया; पुराने देवों ने भी अपना बल उनके आधिपत्य को सौंपा।

21.1

असा॑वि दे॒वं गोऋ॑जीक॒मन्धो॒ न्य॑स्मि॒न्निन्द्रो॑ ज॒नुषे॑मुवोच ।
बोधा॑मसि त्वा हर्यश्व य॒ज्ञैर्बोधा॑ न॒ः स्तोम॒मन्ध॑सो॒ मदे॑षु

asāvi devaṃ goṛjīkamandho nyasminnindro januṣemuvoca |
bodhāmasi tvā haryaśva yajñairbodhā naḥ stomamandhaso madeṣu

21.2

प्र य॑न्ति य॒ज्ञं वि॒पय॑न्ति ब॒र्हिः सो॑म॒मादो॑ वि॒दथे॑ दु॒ध्रवा॑चः ।
न्यु॑ भ्रियन्ते य॒शसो॑ गृ॒भादा दू॒रउ॑पब्दो॒ वृष॑णो नृ॒षाच॑ः

pra yanti yajñaṃ vipayanti barhiḥ somamādo vidathe dudhravācaḥ |
nyu bhriyante yaśaso gṛbhādā dūraupabdo vṛṣaṇo nṛṣācaḥ

21.3

त्वमि॑न्द्र॒ स्रवि॑त॒वा अ॒पस्क॒ः परि॑ष्ठिता॒ अहि॑ना शूर पू॒र्वीः ।
त्वद्वा॑वक्रे र॒थ्यो॒३॒॑ न धेना॒ रेज॑न्ते॒ विश्वा॑ कृ॒त्रिमा॑णि भी॒षा

tvamindra sravitavā apaskaḥ pariṣṭhitā ahinā śūra pūrvīḥ |
tvadvāvakre rathyo na dhenā rejante viśvā kṛtrimāṇi bhīṣā

21.4

भी॒मो वि॑वे॒षायु॑धेभिरेषा॒मपां॑सि॒ विश्वा॒ नर्या॑णि वि॒द्वान् ।
इन्द्र॒ः पुरो॒ जर्हृ॑षाणो॒ वि दू॑धो॒द्वि वज्र॑हस्तो महि॒ना ज॑घान

bhīmo viveṣāyudhebhireṣāmapāṃsi viśvā naryāṇi vidvān |
indraḥ puro jarhṛṣāṇo vi dūdhodvi vajrahasto mahinā jaghāna

21.5

न या॒तव॑ इन्द्र जूजुवुर्नो॒ न वन्द॑ना शविष्ठ वे॒द्याभि॑ः ।
स श॑र्धद॒र्यो विषु॑णस्य ज॒न्तोर्मा शि॒श्नदे॑वा॒ अपि॑ गुरृ॒तं न॑ः

na yātava indra jūjuvurno na vandanā śaviṣṭha vedyābhiḥ |
sa śardhadaryo viṣuṇasya jantormā śiśnadevā api gurṛtaṃ naḥ

21.6

अ॒भि क्रत्वे॑न्द्र भू॒रध॒ ज्मन्न ते॑ विव्यङ्महि॒मानं॒ रजां॑सि ।
स्वेना॒ हि वृ॒त्रं शव॑सा ज॒घन्थ॒ न शत्रु॒रन्तं॑ विविदद्यु॒धा ते॑

abhi kratvendra bhūradha jmanna te vivyaṅmahimānaṃ rajāṃsi |
svenā hi vṛtraṃ śavasā jaghantha na śatrurantaṃ vividadyudhā te

21.7

दे॒वाश्चि॑त्ते असु॒र्या॑य॒ पूर्वेऽनु॑ क्ष॒त्राय॑ ममिरे॒ सहां॑सि ।
इन्द्रो॑ म॒घानि॑ दयते वि॒षह्येन्द्रं॒ वाज॑स्य जोहुवन्त सा॒तौ

devāścitte asuryāya pūrve'nu kṣatrāya mamire sahāṃsi |
indro maghāni dayate viṣahyendraṃ vājasya johuvanta sātau

21.8

की॒रिश्चि॒द्धि त्वामव॑से जु॒हावेशा॑नमिन्द्र॒ सौभ॑गस्य॒ भूरे॑ः ।
अवो॑ बभूथ शतमूते अ॒स्मे अ॑भिक्ष॒त्तुस्त्वाव॑तो वरू॒ता

kīriściddhi tvāmavase juhāveśānamindra saubhagasya bhūreḥ |
avo babhūtha śatamūte asme abhikṣattustvāvato varūtā

21.9

सखा॑यस्त इन्द्र वि॒श्वह॑ स्याम नमोवृ॒धासो॑ महि॒ना त॑रुत्र ।
व॒न्वन्तु॑ स्मा॒ तेऽव॑सा समी॒के॒३॒॑ऽभी॑तिम॒र्यो व॒नुषां॒ शवां॑सि

sakhāyasta indra viśvaha syāma namovṛdhāso mahinā tarutra |
vanvantu smā te'vasā samīke'bhītimaryo vanuṣāṃ śavāṃsi

21.10

स न॑ इन्द्र॒ त्वय॑ताया इ॒षे धा॒स्त्मना॑ च॒ ये म॒घवा॑नो जु॒नन्ति॑ ।
वस्वी॒ षु ते॑ जरि॒त्रे अ॑स्तु श॒क्तिर्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

sa na indra tvayatāyā iṣe dhāstmanā ca ye maghavāno junanti |
vasvī ṣu te jaritre astu śaktiryūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)