सप्तम मण्डल

सूक्त 22: हे इन्द्र, सोम पियो

ऋषि: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · देवता: इन्द्रः · छन्द: विराट्, ९ त्रिष्टुप्

9 श्लोक · 22 में से 104

इस अध्याय में क्या होता है

हे इन्द्र, सोम पियो

वसिष्ठ, अधिकतर विराट् छन्द में: 'सोम पियो, वह तुम्हें आनन्दित करे, जिसे पत्थर ने निचोड़ा है, निचोड़ने वाले की भुजाओं से ऐसे साधा गया जैसे लगाम से घोड़ा।' जिस मद से वे बाधाओं को मारते हैं वह उन्हें प्रसन्न करे। वसिष्ठ उनसे अपनी गाई स्तुति और पत्थर के पास बैठे कवि के विचार पर ध्यान देने को कहते हैं। 'मैं तुम्हारी स्तुतियों को नहीं भूलता, और सदा तुम्हारा स्वयं-यशस्वी नाम बोलता हूँ।' कोई उनकी महिमा, पराक्रम या दान का माप नहीं पा सका। अन्तिम मन्त्र माँगता है कि नए और पुराने ऋषियों से उनकी मित्रता हमारे लिए मंगलमय हो।

22.1

पिबा॒ सोम॑मिन्द्र॒ मन्द॑तु त्वा॒ यं ते॑ सु॒षाव॑ हर्य॒श्वाद्रि॑ः ।
सो॒तुर्बा॒हुभ्यां॒ सुय॑तो॒ नार्वा॑

pibā somamindra mandatu tvā yaṃ te suṣāva haryaśvādriḥ |
soturbāhubhyāṃ suyato nārvā

22.2

यस्ते॒ मदो॒ युज्य॒श्चारु॒रस्ति॒ येन॑ वृ॒त्राणि॑ हर्यश्व॒ हंसि॑ ।
स त्वामि॑न्द्र प्रभूवसो ममत्तु

yaste mado yujyaścārurasti yena vṛtrāṇi haryaśva haṃsi |
sa tvāmindra prabhūvaso mamattu

22.3

बोधा॒ सु मे॑ मघव॒न्वाच॒मेमां यां ते॒ वसि॑ष्ठो॒ अर्च॑ति॒ प्रश॑स्तिम् ।
इ॒मा ब्रह्म॑ सध॒मादे॑ जुषस्व

bodhā su me maghavanvācamemāṃ yāṃ te vasiṣṭho arcati praśastim |
imā brahma sadhamāde juṣasva

22.4

श्रु॒धी हवं॑ विपिपा॒नस्याद्रे॒र्बोधा॒ विप्र॒स्यार्च॑तो मनी॒षाम् ।
कृ॒ष्वा दुवां॒स्यन्त॑मा॒ सचे॒मा

śrudhī havaṃ vipipānasyādrerbodhā viprasyārcato manīṣām |
kṛṣvā duvāṃsyantamā sacemā

22.5

न ते॒ गिरो॒ अपि॑ मृष्ये तु॒रस्य॒ न सु॑ष्टु॒तिम॑सु॒र्य॑स्य वि॒द्वान् ।
सदा॑ ते॒ नाम॑ स्वयशो विवक्मि

na te giro api mṛṣye turasya na suṣṭutimasuryasya vidvān |
sadā te nāma svayaśo vivakmi

22.6

भूरि॒ हि ते॒ सव॑ना॒ मानु॑षेषु॒ भूरि॑ मनी॒षी ह॑वते॒ त्वामित् ।
मारे अ॒स्मन्म॑घव॒ञ्ज्योक्क॑ः

bhūri hi te savanā mānuṣeṣu bhūri manīṣī havate tvāmit |
māre asmanmaghavañjyokkaḥ

22.7

तुभ्येदि॒मा सव॑ना शूर॒ विश्वा॒ तुभ्यं॒ ब्रह्मा॑णि॒ वर्ध॑ना कृणोमि ।
त्वं नृभि॒र्हव्यो॑ वि॒श्वधा॑सि

tubhyedimā savanā śūra viśvā tubhyaṃ brahmāṇi vardhanā kṛṇomi |
tvaṃ nṛbhirhavyo viśvadhāsi

22.8

नू चि॒न्नु ते॒ मन्य॑मानस्य द॒स्मोद॑श्नुवन्ति महि॒मान॑मुग्र ।
न वी॒र्य॑मिन्द्र ते॒ न राध॑ः

nū cinnu te manyamānasya dasmodaśnuvanti mahimānamugra |
na vīryamindra te na rādhaḥ

22.9

ये च॒ पूर्व॒ ऋष॑यो॒ ये च॒ नूत्ना॒ इन्द्र॒ ब्रह्मा॑णि ज॒नय॑न्त॒ विप्रा॑ः ।
अ॒स्मे ते॑ सन्तु स॒ख्या शि॒वानि॑ यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

ye ca pūrva ṛṣayo ye ca nūtnā indra brahmāṇi janayanta viprāḥ |
asme te santu sakhyā śivāni yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)