सूक्त 103: वर्षा आने पर मण्डूकों का गान

सं॒व॒त्स॒रं श॑शया॒ना ब्रा॑ह्म॒णा व्र॑तचा॒रिण॑ः ।
वाचं॑ प॒र्जन्य॑जिन्वितां॒ प्र म॒ण्डूका॑ अवादिषुः

saṃvatsaraṃ śaśayānā brāhmaṇā vratacāriṇaḥ |
vācaṃ parjanyajinvitāṃ pra maṇḍūkā avādiṣuḥ

दि॒व्या आपो॑ अ॒भि यदे॑न॒माय॒न्दृतिं॒ न शुष्कं॑ सर॒सी शया॑नम् ।
गवा॒मह॒ न मा॒युर्व॒त्सिनी॑नां म॒ण्डूका॑नां व॒ग्नुरत्रा॒ समे॑ति

divyā āpo abhi yadenamāyandṛtiṃ na śuṣkaṃ sarasī śayānam |
gavāmaha na māyurvatsinīnāṃ maṇḍūkānāṃ vagnuratrā sameti

यदी॑मेनाँ उश॒तो अ॒भ्यव॑र्षीत्तृ॒ष्याव॑तः प्रा॒वृष्याग॑तायाम् ।
अ॒ख्ख॒ली॒कृत्या॑ पि॒तरं॒ न पु॒त्रो अ॒न्यो अ॒न्यमुप॒ वद॑न्तमेति

yadīmenām̐ uśato abhyavarṣīttṛṣyāvataḥ prāvṛṣyāgatāyām |
akhkhalīkṛtyā pitaraṃ na putro anyo anyamupa vadantameti

अ॒न्यो अ॒न्यमनु॑ गृभ्णात्येनोर॒पां प्र॑स॒र्गे यदम॑न्दिषाताम् ।
म॒ण्डूको॒ यद॒भिवृ॑ष्ट॒ः कनि॑ष्क॒न्पृश्नि॑ः सम्पृ॒ङ्क्ते हरि॑तेन॒ वाच॑म्

anyo anyamanu gṛbhṇātyenorapāṃ prasarge yadamandiṣātām |
maṇḍūko yadabhivṛṣṭaḥ kaniṣkanpṛśniḥ sampṛṅkte haritena vācam

यदे॑षाम॒न्यो अ॒न्यस्य॒ वाचं॑ शा॒क्तस्ये॑व॒ वद॑ति॒ शिक्ष॑माणः ।
सर्वं॒ तदे॑षां स॒मृधे॑व॒ पर्व॒ यत्सु॒वाचो॒ वद॑थ॒नाध्य॒प्सु

yadeṣāmanyo anyasya vācaṃ śāktasyeva vadati śikṣamāṇaḥ |
sarvaṃ tadeṣāṃ samṛdheva parva yatsuvāco vadathanādhyapsu

गोमा॑यु॒रेको॑ अ॒जमा॑यु॒रेक॒ः पृश्नि॒रेको॒ हरि॑त॒ एक॑ एषाम् ।
स॒मा॒नं नाम॒ बिभ्र॑तो॒ विरू॑पाः पुरु॒त्रा वाचं॑ पिपिशु॒र्वद॑न्तः

gomāyureko ajamāyurekaḥ pṛśnireko harita eka eṣām |
samānaṃ nāma bibhrato virūpāḥ purutrā vācaṃ pipiśurvadantaḥ

ब्रा॒ह्म॒णासो॑ अतिरा॒त्रे न सोमे॒ सरो॒ न पू॒र्णम॒भितो॒ वद॑न्तः ।
सं॒व॒त्स॒रस्य॒ तदह॒ः परि॑ ष्ठ॒ यन्म॑ण्डूकाः प्रावृ॒षीणं॑ ब॒भूव॑

brāhmaṇāso atirātre na some saro na pūrṇamabhito vadantaḥ |
saṃvatsarasya tadahaḥ pari ṣṭha yanmaṇḍūkāḥ prāvṛṣīṇaṃ babhūva

ब्रा॒ह्म॒णास॑ः सो॒मिनो॒ वाच॑मक्रत॒ ब्रह्म॑ कृ॒ण्वन्त॑ः परिवत्स॒रीण॑म् ।
अ॒ध्व॒र्यवो॑ घ॒र्मिण॑ः सिष्विदा॒ना आ॒विर्भ॑वन्ति॒ गुह्या॒ न के चि॑त्

brāhmaṇāsaḥ somino vācamakrata brahma kṛṇvantaḥ parivatsarīṇam |
adhvaryavo gharmiṇaḥ siṣvidānā āvirbhavanti guhyā na ke cit

दे॒वहि॑तिं जुगुपुर्द्वाद॒शस्य॑ ऋ॒तुं नरो॒ न प्र मि॑नन्त्ये॒ते ।
सं॒व॒त्स॒रे प्रा॒वृष्याग॑तायां त॒प्ता घ॒र्मा अ॑श्नुवते विस॒र्गम्

devahitiṃ jugupurdvādaśasya ṛtuṃ naro na pra minantyete |
saṃvatsare prāvṛṣyāgatāyāṃ taptā gharmā aśnuvate visargam

गोमा॑युरदाद॒जमा॑युरदा॒त्पृश्नि॑रदा॒द्धरि॑तो नो॒ वसू॑नि ।
गवां॑ म॒ण्डूका॒ दद॑तः श॒तानि॑ सहस्रसा॒वे प्र ति॑रन्त॒ आयु॑ः

gomāyuradādajamāyuradātpṛśniradāddharito no vasūni |
gavāṃ maṇḍūkā dadataḥ śatāni sahasrasāve pra tiranta āyuḥ