षष्ठ मण्डल

सूक्त 27: इन्द्र का पराक्रम और अभ्यावर्ती का दान

ऋषि: बार्हस्पत्यो भरद्वाजः · देवता: इन्द्रः, ८ अभ्यावर्ती चायमानः (दानं) · छन्द: त्रिष्टुप्

8 श्लोक · 27 में से 75

इस अध्याय में क्या होता है

इन्द्र का पराक्रम और अभ्यावर्ती का दान

बार्हस्पत्य भरद्वाज त्रिष्टुप् में इन्द्र की स्तुति करते हैं; अन्तिम मन्त्र राजा अभ्यावर्ती चायमान के दान की प्रशंसा है। ऋषि पूछते हैं कि सोम के आनन्द में इन्द्र ने क्या किया और उत्तर देते हैं: जो किया, शुभ किया। वज्र के नाद से इन्द्र ने अभ्यावर्ती के लिए वरशिख की सन्तान को मारा। हरियूपीया में उन्होंने वृचीवानों की अगली पंक्ति मारी और पिछली डरकर टूट गई; यव्यावती पर एक सौ तीस कवचधारी अपने पात्र तोड़ते हुए एक साथ नष्ट हुए। इन्द्र ने तुर्वश को सृञ्जय के अधीन किया। सम्राट अभ्यावर्ती ने ऋषि को बीस गायें और वधुओं सहित दो रथ दिए, ऐसा दान जो नष्ट न हो।

27.1

किम॑स्य॒ मदे॒ किम्व॑स्य पी॒ताविन्द्र॒ः किम॑स्य स॒ख्ये च॑कार ।
रणा॑ वा॒ ये नि॒षदि॒ किं ते अ॑स्य पु॒रा वि॑विद्रे॒ किमु॒ नूत॑नासः

kimasya made kimvasya pītāvindraḥ kimasya sakhye cakāra |
raṇā vā ye niṣadi kiṃ te asya purā vividre kimu nūtanāsaḥ

27.2

सद॑स्य॒ मदे॒ सद्व॑स्य पी॒ताविन्द्र॒ः सद॑स्य स॒ख्ये च॑कार ।
रणा॑ वा॒ ये नि॒षदि॒ सत्ते अ॑स्य पु॒रा वि॑विद्रे॒ सदु॒ नूत॑नासः

sadasya made sadvasya pītāvindraḥ sadasya sakhye cakāra |
raṇā vā ye niṣadi satte asya purā vividre sadu nūtanāsaḥ

27.3

न॒हि नु ते॑ महि॒मन॑ः समस्य॒ न म॑घवन्मघव॒त्त्वस्य॑ वि॒द्म ।
न राध॑सोराधसो॒ नूत॑न॒स्येन्द्र॒ नकि॑र्ददृश इन्द्रि॒यं ते॑

nahi nu te mahimanaḥ samasya na maghavanmaghavattvasya vidma |
na rādhasorādhaso nūtanasyendra nakirdadṛśa indriyaṃ te

27.4

ए॒तत्त्यत्त॑ इन्द्रि॒यम॑चेति॒ येनाव॑धीर्व॒रशि॑खस्य॒ शेष॑ः ।
वज्र॑स्य॒ यत्ते॒ निह॑तस्य॒ शुष्मा॑त्स्व॒नाच्चि॑दिन्द्र पर॒मो द॒दार॑

etattyatta indriyamaceti yenāvadhīrvaraśikhasya śeṣaḥ |
vajrasya yatte nihatasya śuṣmātsvanāccidindra paramo dadāra

27.5

वधी॒दिन्द्रो॑ व॒रशि॑खस्य॒ शेषो॑ऽभ्याव॒र्तिने॑ चायमा॒नाय॒ शिक्ष॑न् ।
वृ॒चीव॑तो॒ यद्ध॑रियू॒पीया॑यां॒ हन्पूर्वे॒ अर्धे॑ भि॒यसाप॑रो॒ दर्त्

vadhīdindro varaśikhasya śeṣo'bhyāvartine cāyamānāya śikṣan |
vṛcīvato yaddhariyūpīyāyāṃ hanpūrve ardhe bhiyasāparo dart

27.6

त्रिं॒शच्छ॑तं व॒र्मिण॑ इन्द्र सा॒कं य॒व्याव॑त्यां पुरुहूत श्रव॒स्या ।
वृ॒चीव॑न्त॒ः शर॑वे॒ पत्य॑माना॒ः पात्रा॑ भिन्दा॒ना न्य॒र्थान्या॑यन्

triṃśacchataṃ varmiṇa indra sākaṃ yavyāvatyāṃ puruhūta śravasyā |
vṛcīvantaḥ śarave patyamānāḥ pātrā bhindānā nyarthānyāyan

27.7

यस्य॒ गावा॑वरु॒षा सू॑यव॒स्यू अ॒न्तरू॒ षु चर॑तो॒ रेरि॑हाणा ।
स सृञ्ज॑याय तु॒र्वशं॒ परा॑दाद्वृ॒चीव॑तो दैववा॒ताय॒ शिक्ष॑न्

yasya gāvāvaruṣā sūyavasyū antarū ṣu carato rerihāṇā |
sa sṛñjayāya turvaśaṃ parādādvṛcīvato daivavātāya śikṣan

27.8

द्व॒याँ अ॑ग्ने र॒थिनो॑ विंश॒तिं गा व॒धूम॑तो म॒घवा॒ मह्यं॑ स॒म्राट् ।
अ॒भ्या॒व॒र्ती चा॑यमा॒नो द॑दाति दू॒णाशे॒यं दक्षि॑णा पार्थ॒वाना॑म्

dvayām̐ agne rathino viṃśatiṃ gā vadhūmato maghavā mahyaṃ samrāṭ |
abhyāvartī cāyamāno dadāti dūṇāśeyaṃ dakṣiṇā pārthavānām

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)