षष्ठ मण्डल

सूक्त 28: गायें आईं और मंगल लाईं

ऋषि: बार्हस्पत्यो भरद्वाजः · देवता: गावः, २, ८ इन्द्रो गावो वा · छन्द: त्रिष्टुप्, २-४ जगती, ८ अनुष्टुप्

8 श्लोक · 28 में से 75

इस अध्याय में क्या होता है

गायें आईं और मंगल लाईं

बार्हस्पत्य भरद्वाज त्रिष्टुप् और जगती में गायों की स्तुति करते हैं; दूसरे और आठवें मन्त्र में इन्द्र भी हैं। गायें आ गईं और मंगल लाईं; वे गोशाला में बैठें, बछड़ों सहित, अनेक उषाओं में इन्द्र के लिए दूध देती हुई। इन्द्र यज्ञ करने वाले को देते हैं और उसका अपना कभी नहीं छीनते। इन्हें न चोर छूता है, न शत्रु; वे दानी के साथ निर्भय घूमती हैं। ऋषि गाते हैं: गायें भग हैं, गायें इन्द्र हैं, सोम का पहला भाग हैं। तुम दुबले को पुष्ट करती हो, रूखे को सुन्दर बनाती हो, घर को मंगलमय करती हो। रुद्र का अस्त्र तुमसे दूर रहे।

28.1

आ गावो॑ अग्मन्नु॒त भ॒द्रम॑क्र॒न्सीद॑न्तु गो॒ष्ठे र॒णय॑न्त्व॒स्मे ।
प्र॒जाव॑तीः पुरु॒रूपा॑ इ॒ह स्यु॒रिन्द्रा॑य पू॒र्वीरु॒षसो॒ दुहा॑नाः

ā gāvo agmannuta bhadramakransīdantu goṣṭhe raṇayantvasme |
prajāvatīḥ pururūpā iha syurindrāya pūrvīruṣaso duhānāḥ

28.2

इन्द्रो॒ यज्व॑ने पृण॒ते च॑ शिक्ष॒त्युपेद्द॑दाति॒ न स्वं मु॑षायति ।
भूयो॑भूयो र॒यिमिद॑स्य व॒र्धय॒न्नभि॑न्ने खि॒ल्ये नि द॑धाति देव॒युम्

indro yajvane pṛṇate ca śikṣatyupeddadāti na svaṃ muṣāyati |
bhūyobhūyo rayimidasya vardhayannabhinne khilye ni dadhāti devayum

28.3

न ता न॑शन्ति॒ न द॑भाति॒ तस्क॑रो॒ नासा॑मामि॒त्रो व्यथि॒रा द॑धर्षति ।
दे॒वाँश्च॒ याभि॒र्यज॑ते॒ ददा॑ति च॒ ज्योगित्ताभि॑ः सचते॒ गोप॑तिः स॒ह

na tā naśanti na dabhāti taskaro nāsāmāmitro vyathirā dadharṣati |
devām̐śca yābhiryajate dadāti ca jyogittābhiḥ sacate gopatiḥ saha

28.4

न ता अर्वा॑ रे॒णुक॑काटो अश्नुते॒ न सं॑स्कृत॒त्रमुप॑ यन्ति॒ ता अ॒भि ।
उ॒रु॒गा॒यमभ॑यं॒ तस्य॒ ता अनु॒ गावो॒ मर्त॑स्य॒ वि च॑रन्ति॒ यज्व॑नः

na tā arvā reṇukakāṭo aśnute na saṃskṛtatramupa yanti tā abhi |
urugāyamabhayaṃ tasya tā anu gāvo martasya vi caranti yajvanaḥ

28.5

गावो॒ भगो॒ गाव॒ इन्द्रो॑ मे अच्छा॒न्गाव॒ः सोम॑स्य प्रथ॒मस्य॑ भ॒क्षः ।
इ॒मा या गाव॒ः स ज॑नास॒ इन्द्र॑ इ॒च्छामीद्धृ॒दा मन॑सा चि॒दिन्द्र॑म्

gāvo bhago gāva indro me acchāngāvaḥ somasya prathamasya bhakṣaḥ |
imā yā gāvaḥ sa janāsa indra icchāmīddhṛdā manasā cidindram

28.6

यू॒यं गा॑वो मेदयथा कृ॒शं चि॑दश्री॒रं चि॑त्कृणुथा सु॒प्रती॑कम् ।
भ॒द्रं गृ॒हं कृ॑णुथ भद्रवाचो बृ॒हद्वो॒ वय॑ उच्यते स॒भासु॑

yūyaṃ gāvo medayathā kṛśaṃ cidaśrīraṃ citkṛṇuthā supratīkam |
bhadraṃ gṛhaṃ kṛṇutha bhadravāco bṛhadvo vaya ucyate sabhāsu

28.7

प्र॒जाव॑तीः सू॒यव॑सं रि॒शन्ती॑ः शु॒द्धा अ॒पः सु॑प्रपा॒णे पिब॑न्तीः ।
मा व॑ः स्ते॒न ई॑शत॒ माघशं॑स॒ः परि॑ वो हे॒ती रु॒द्रस्य॑ वृज्याः

prajāvatīḥ sūyavasaṃ riśantīḥ śuddhā apaḥ suprapāṇe pibantīḥ |
mā vaḥ stena īśata māghaśaṃsaḥ pari vo hetī rudrasya vṛjyāḥ

28.8

उपे॒दमु॑प॒पर्च॑नमा॒सु गोषूप॑ पृच्यताम् ।
उप॑ ऋष॒भस्य॒ रेत॒स्युपे॑न्द्र॒ तव॑ वी॒र्ये॑

upedamupaparcanamāsu goṣūpa pṛcyatām |
upa ṛṣabhasya retasyupendra tava vīrye

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)