षष्ठ मण्डल

सूक्त 23: निचोड़े गए सोम से बँधे इन्द्र

ऋषि: बार्हस्पत्यो भरद्वाजः · देवता: इन्द्रः · छन्द: त्रिष्टुप्

10 श्लोक · 23 में से 75

इस अध्याय में क्या होता है

निचोड़े गए सोम से बँधे इन्द्र

बार्हस्पत्य भरद्वाज त्रिष्टुप् में इन्द्र की स्तुति करते हैं। इन्द्र निचोड़े गए सोम, स्तोत्र और बोली गई प्रार्थना से जुड़े रहते हैं। वे वृत्र के युद्ध में सोम निचोड़ने वाले की सहायता करते हैं और निर्भय होकर डरे हुए की ओर से दस्युओं को वश में करते हैं। ऋषि प्रार्थना करते हैं कि वे पुरोडाश ग्रहण करें, दूध मिला सोम पिएँ और यजमान के कुश पर बैठें। मित्रों से कहा जाता है कि इन्द्र को सोम से भर दो, क्योंकि वे सोम देने वाले को कभी नहीं सताते।

23.1

सु॒त इत्त्वं निमि॑श्ल इन्द्र॒ सोमे॒ स्तोमे॒ ब्रह्म॑णि श॒स्यमा॑न उ॒क्थे ।
यद्वा॑ यु॒क्ताभ्यां॑ मघव॒न्हरि॑भ्यां॒ बिभ्र॒द्वज्रं॑ बा॒ह्वोरि॑न्द्र॒ यासि॑

suta ittvaṃ nimiśla indra some stome brahmaṇi śasyamāna ukthe |
yadvā yuktābhyāṃ maghavanharibhyāṃ bibhradvajraṃ bāhvorindra yāsi

23.2

यद्वा॑ दि॒वि पार्ये॒ सुष्वि॑मिन्द्र वृत्र॒हत्येऽव॑सि॒ शूर॑सातौ ।
यद्वा॒ दक्ष॑स्य बि॒भ्युषो॒ अबि॑भ्य॒दर॑न्धय॒ः शर्ध॑त इन्द्र॒ दस्यू॑न्

yadvā divi pārye suṣvimindra vṛtrahatye'vasi śūrasātau |
yadvā dakṣasya bibhyuṣo abibhyadarandhayaḥ śardhata indra dasyūn

23.3

पाता॑ सु॒तमिन्द्रो॑ अस्तु॒ सोमं॑ प्रणे॒नीरु॒ग्रो ज॑रि॒तार॑मू॒ती ।
कर्ता॑ वी॒राय॒ सुष्व॑य उ लो॒कं दाता॒ वसु॑ स्तुव॒ते की॒रये॑ चित्

pātā sutamindro astu somaṃ praṇenīrugro jaritāramūtī |
kartā vīrāya suṣvaya u lokaṃ dātā vasu stuvate kīraye cit

23.4

गन्तेया॑न्ति॒ सव॑ना॒ हरि॑भ्यां ब॒भ्रिर्वज्रं॑ प॒पिः सोमं॑ द॒दिर्गाः ।
कर्ता॑ वी॒रं नर्यं॒ सर्व॑वीरं॒ श्रोता॒ हवं॑ गृण॒तः स्तोम॑वाहाः

ganteyānti savanā haribhyāṃ babhrirvajraṃ papiḥ somaṃ dadirgāḥ |
kartā vīraṃ naryaṃ sarvavīraṃ śrotā havaṃ gṛṇataḥ stomavāhāḥ

23.5

अस्मै॑ व॒यं यद्वा॒वान॒ तद्वि॑विष्म॒ इन्द्रा॑य॒ यो न॑ः प्र॒दिवो॒ अप॒स्कः ।
सु॒ते सोमे॑ स्तु॒मसि॒ शंस॑दु॒क्थेन्द्रा॑य॒ ब्रह्म॒ वर्ध॑नं॒ यथास॑त्

asmai vayaṃ yadvāvāna tadviviṣma indrāya yo naḥ pradivo apaskaḥ |
sute some stumasi śaṃsadukthendrāya brahma vardhanaṃ yathāsat

23.6

ब्रह्मा॑णि॒ हि च॑कृ॒षे वर्ध॑नानि॒ ताव॑त्त इन्द्र म॒तिभि॑र्विविष्मः ।
सु॒ते सोमे॑ सुतपा॒ः शंत॑मानि॒ राण्ड्या॑ क्रियास्म॒ वक्ष॑णानि य॒ज्ञैः

brahmāṇi hi cakṛṣe vardhanāni tāvatta indra matibhirviviṣmaḥ |
sute some sutapāḥ śaṃtamāni rāṇḍyā kriyāsma vakṣaṇāni yajñaiḥ

23.7

स नो॑ बोधि पुरो॒ळाशं॒ ररा॑ण॒ः पिबा॒ तु सोमं॒ गोऋ॑जीकमिन्द्र ।
एदं ब॒र्हिर्यज॑मानस्य सीदो॒रुं कृ॑धि त्वाय॒त उ॑ लो॒कम्

sa no bodhi puroḻāśaṃ rarāṇaḥ pibā tu somaṃ goṛjīkamindra |
edaṃ barhiryajamānasya sīdoruṃ kṛdhi tvāyata u lokam

23.8

स म॑न्दस्वा॒ ह्यनु॒ जोष॑मुग्र॒ प्र त्वा॑ य॒ज्ञास॑ इ॒मे अ॑श्नुवन्तु ।
प्रेमे हवा॑सः पुरुहू॒तम॒स्मे आ त्वे॒यं धीरव॑स इन्द्र यम्याः

sa mandasvā hyanu joṣamugra pra tvā yajñāsa ime aśnuvantu |
preme havāsaḥ puruhūtamasme ā tveyaṃ dhīravasa indra yamyāḥ

23.9

तं व॑ः सखाय॒ः सं यथा॑ सु॒तेषु॒ सोमे॑भिरीं पृणता भो॒जमिन्द्र॑म् ।
कु॒वित्तस्मा॒ अस॑ति नो॒ भरा॑य॒ न सुष्वि॒मिन्द्रोऽव॑से मृधाति

taṃ vaḥ sakhāyaḥ saṃ yathā suteṣu somebhirīṃ pṛṇatā bhojamindram |
kuvittasmā asati no bharāya na suṣvimindro'vase mṛdhāti

23.10

ए॒वेदिन्द्र॑ः सु॒ते अ॑स्तावि॒ सोमे॑ भ॒रद्वा॑जेषु॒ क्षय॒दिन्म॒घोन॑ः ।
अस॒द्यथा॑ जरि॒त्र उ॒त सू॒रिरिन्द्रो॑ रा॒यो वि॒श्ववा॑रस्य दा॒ता

evedindraḥ sute astāvi some bharadvājeṣu kṣayadinmaghonaḥ |
asadyathā jaritra uta sūririndro rāyo viśvavārasya dātā

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)