पञ्चम मण्डल

सूक्त 7: मित्रो, अग्नि को स्तुति अर्पित करो

ऋषि: इष आत्रेयः · देवता: अग्निः · छन्द: अनुष्टुप्, १० पङ्क्तिः

10 श्लोक · 7 में से 87

इस अध्याय में क्या होता है

मित्रो, अग्नि को स्तुति अर्पित करो

आत्रेय इष अनुष्टुप् में अपने साथियों को बुलाते हैं कि अन्न और स्तुति एक साथ अग्निदेव को अर्पित करें, जो बल के पुत्र और प्रजाओं में श्रेष्ठ हैं। जहाँ भी लोग मिलते हैं, उन्हें प्रज्वलित करते हैं और अरणि से उत्पन्न करते हैं। रात में वे दूर तक अपनी पताका फहराते हैं; अजर होकर वृक्षों को तोड़ते हैं, और उनके बढ़ने पर मनुष्य मार्ग में पसीना बहाते हैं। वे स्वर्ण-श्मश्रु और अदम्य बल वाले हैं। ऋषि माँगते हैं कि वे मनुष्यों में तेज और कीर्ति रखें। पंक्ति छन्द का अन्तिम मन्त्र कहता है कि अग्नि के बल से अत्रि ने दस्युओं और कृपणों को परास्त किया।

7.1

सखा॑य॒ः सं व॑ः स॒म्यञ्च॒मिषं॒ स्तोमं॑ चा॒ग्नये॑ ।
वर्षि॑ष्ठाय क्षिती॒नामू॒र्जो नप्त्रे॒ सह॑स्वते

sakhāyaḥ saṃ vaḥ samyañcamiṣaṃ stomaṃ cāgnaye |
varṣiṣṭhāya kṣitīnāmūrjo naptre sahasvate

7.2

कुत्रा॑ चि॒द्यस्य॒ समृ॑तौ र॒ण्वा नरो॑ नृ॒षद॑ने ।
अर्ह॑न्तश्चि॒द्यमि॑न्ध॒ते सं॑ज॒नय॑न्ति ज॒न्तव॑ः

kutrā cidyasya samṛtau raṇvā naro nṛṣadane |
arhantaścidyamindhate saṃjanayanti jantavaḥ

7.3

सं यदि॒षो वना॑महे॒ सं ह॒व्या मानु॑षाणाम् ।
उ॒त द्यु॒म्नस्य॒ शव॑स ऋ॒तस्य॑ र॒श्मिमा द॑दे

saṃ yadiṣo vanāmahe saṃ havyā mānuṣāṇām |
uta dyumnasya śavasa ṛtasya raśmimā dade

7.4

स स्मा॑ कृणोति के॒तुमा नक्तं॑ चिद्दू॒र आ स॒ते ।
पा॒व॒को यद्वन॒स्पती॒न्प्र स्मा॑ मि॒नात्य॒जर॑ः

sa smā kṛṇoti ketumā naktaṃ ciddūra ā sate |
pāvako yadvanaspatīnpra smā minātyajaraḥ

7.5

अव॑ स्म॒ यस्य॒ वेष॑णे॒ स्वेदं॑ प॒थिषु॒ जुह्व॑ति ।
अ॒भीमह॒ स्वजे॑न्यं॒ भूमा॑ पृ॒ष्ठेव॑ रुरुहुः

ava sma yasya veṣaṇe svedaṃ pathiṣu juhvati |
abhīmaha svajenyaṃ bhūmā pṛṣṭheva ruruhuḥ

7.6

यं मर्त्य॑ः पुरु॒स्पृहं॑ वि॒दद्विश्व॑स्य॒ धाय॑से ।
प्र स्वाद॑नं पितू॒नामस्त॑तातिं चिदा॒यवे॑

yaṃ martyaḥ puruspṛhaṃ vidadviśvasya dhāyase |
pra svādanaṃ pitūnāmastatātiṃ cidāyave

7.7

स हि ष्मा॒ धन्वाक्षि॑तं॒ दाता॒ न दात्या प॒शुः ।
हिरि॑श्मश्रु॒ः शुचि॑दन्नृ॒भुरनि॑भृष्टतविषिः

sa hi ṣmā dhanvākṣitaṃ dātā na dātyā paśuḥ |
hiriśmaśruḥ śucidannṛbhuranibhṛṣṭataviṣiḥ

7.8

शुचि॑ः ष्म॒ यस्मा॑ अत्रि॒वत्प्र स्वधि॑तीव॒ रीय॑ते ।
सु॒षूर॑सूत मा॒ता क्रा॒णा यदा॑न॒शे भग॑म्

śuciḥ ṣma yasmā atrivatpra svadhitīva rīyate |
suṣūrasūta mātā krāṇā yadānaśe bhagam

7.9

आ यस्ते॑ सर्पिरासु॒तेऽग्ने॒ शमस्ति॒ धाय॑से ।
ऐषु॑ द्यु॒म्नमु॒त श्रव॒ आ चि॒त्तं मर्त्ये॑षु धाः

ā yaste sarpirāsute'gne śamasti dhāyase |
aiṣu dyumnamuta śrava ā cittaṃ martyeṣu dhāḥ

7.10

इति॑ चिन्म॒न्युम॒ध्रिज॒स्त्वादा॑त॒मा प॒शुं द॑दे ।
आद॑ग्ने॒ अपृ॑ण॒तोऽत्रि॑ः सासह्या॒द्दस्यू॑नि॒षः सा॑सह्या॒न्नॄन्

iti cinmanyumadhrijastvādātamā paśuṃ dade |
ādagne apṛṇato'triḥ sāsahyāddasyūniṣaḥ sāsahyānnṝn

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)