पञ्चम मण्डल

सूक्त 60: मरुतों के साथ अग्नि का सोमपान

ऋषि: श्यावाश्व आत्रेयः · देवता: मरुतोऽग्नमरुतौ वा · छन्द: त्रिष्टुप्, ७-८ जगती

8 श्लोक · 60 में से 87

इस अध्याय में क्या होता है

मरुतों के साथ अग्नि का सोमपान

श्यावाश्व आत्रेय त्रिष्टुप् और जगती में अग्नि और मरुतों की साथ स्तुति करते हैं। वे नमन से अग्नि की उपासना करते हैं और प्रदक्षिणा करते हुए मरुत् स्तोत्र अर्पित करते हैं। जब मरुत् अपने रथों पर चढ़ते हैं, वन भय से झुकते हैं, पृथ्वी काँपती है और महान पर्वत डर जाता है। वरों की तरह स्वर्ण से सजे वे भाई हैं, जिनमें न कोई बड़ा है न छोटा; युवा रुद्र उनके पिता हैं और उत्तम दूध देने वाली पृश्नि माता। ऋषि उनसे और अग्नि से आहुति स्वीकारने को कहते हैं। वैश्वानर अग्नि को शोभित मरुद्गण के साथ सोम पीने बुलाया गया है।

60.1

ईळे॑ अ॒ग्निं स्वव॑सं॒ नमो॑भिरि॒ह प्र॑स॒त्तो वि च॑यत्कृ॒तं न॑ः ।
रथै॑रिव॒ प्र भ॑रे वाज॒यद्भि॑ः प्रदक्षि॒णिन्म॒रुतां॒ स्तोम॑मृध्याम्

īḻe agniṃ svavasaṃ namobhiriha prasatto vi cayatkṛtaṃ naḥ |
rathairiva pra bhare vājayadbhiḥ pradakṣiṇinmarutāṃ stomamṛdhyām

60.2

आ ये त॒स्थुः पृष॑तीषु श्रु॒तासु॑ सु॒खेषु॑ रु॒द्रा म॒रुतो॒ रथे॑षु ।
वना॑ चिदुग्रा जिहते॒ नि वो॑ भि॒या पृ॑थि॒वी चि॑द्रेजते॒ पर्व॑तश्चित्

ā ye tasthuḥ pṛṣatīṣu śrutāsu sukheṣu rudrā maruto ratheṣu |
vanā cidugrā jihate ni vo bhiyā pṛthivī cidrejate parvataścit

60.3

पर्व॑तश्चि॒न्महि॑ वृ॒द्धो बि॑भाय दि॒वश्चि॒त्सानु॑ रेजत स्व॒ने व॑ः ।
यत्क्रीळ॑थ मरुत ऋष्टि॒मन्त॒ आप॑ इव स॒ध्र्य॑ञ्चो धवध्वे

parvataścinmahi vṛddho bibhāya divaścitsānu rejata svane vaḥ |
yatkrīḻatha maruta ṛṣṭimanta āpa iva sadhryañco dhavadhve

60.4

व॒रा इ॒वेद्रै॑व॒तासो॒ हिर॑ण्यैर॒भि स्व॒धाभि॑स्त॒न्व॑ः पिपिश्रे ।
श्रि॒ये श्रेयां॑सस्त॒वसो॒ रथे॑षु स॒त्रा महां॑सि चक्रिरे त॒नूषु॑

varā ivedraivatāso hiraṇyairabhi svadhābhistanvaḥ pipiśre |
śriye śreyāṃsastavaso ratheṣu satrā mahāṃsi cakrire tanūṣu

60.5

अ॒ज्ये॒ष्ठासो॒ अक॑निष्ठास ए॒ते सं भ्रात॑रो वावृधु॒ः सौभ॑गाय ।
युवा॑ पि॒ता स्वपा॑ रु॒द्र ए॑षां सु॒दुघा॒ पृश्नि॑ः सु॒दिना॑ म॒रुद्भ्य॑ः

ajyeṣṭhāso akaniṣṭhāsa ete saṃ bhrātaro vāvṛdhuḥ saubhagāya |
yuvā pitā svapā rudra eṣāṃ sudughā pṛśniḥ sudinā marudbhyaḥ

60.6

यदु॑त्त॒मे म॑रुतो मध्य॒मे वा॒ यद्वा॑व॒मे सु॑भगासो दि॒वि ष्ठ ।
अतो॑ नो रुद्रा उ॒त वा॒ न्व१॒॑स्याग्ने॑ वि॒त्ताद्ध॒विषो॒ यद्यजा॑म

yaduttame maruto madhyame vā yadvāvame subhagāso divi ṣṭha |
ato no rudrā uta vā nvasyāgne vittāddhaviṣo yadyajāma

60.7

अ॒ग्निश्च॒ यन्म॑रुतो विश्ववेदसो दि॒वो वह॑ध्व॒ उत्त॑रा॒दधि॒ ष्णुभि॑ः ।
ते म॑न्दसा॒ना धुन॑यो रिशादसो वा॒मं ध॑त्त॒ यज॑मानाय सुन्व॒ते

agniśca yanmaruto viśvavedaso divo vahadhva uttarādadhi ṣṇubhiḥ |
te mandasānā dhunayo riśādaso vāmaṃ dhatta yajamānāya sunvate

60.8

अग्ने॑ म॒रुद्भि॑ः शु॒भय॑द्भि॒रृक्व॑भि॒ः सोमं॑ पिब मन्दसा॒नो ग॑ण॒श्रिभि॑ः ।
पा॒व॒केभि॑र्विश्वमि॒न्वेभि॑रा॒युभि॒र्वैश्वा॑नर प्र॒दिवा॑ के॒तुना॑ स॒जूः

agne marudbhiḥ śubhayadbhirṛkvabhiḥ somaṃ piba mandasāno gaṇaśribhiḥ |
pāvakebhirviśvaminvebhirāyubhirvaiśvānara pradivā ketunā sajūḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)