पञ्चम मण्डल

सूक्त 33: संवरण की स्तुति और उसके दानी

ऋषि: प्राजापत्यः संवरणः · देवता: इन्द्रः · छन्द: त्रिष्टुप्

10 श्लोक · 33 में से 87

इस अध्याय में क्या होता है

संवरण की स्तुति और उसके दानी

प्रजापति के पुत्र संवरण त्रिष्टुप् में इन्द्र की स्तुति करते हैं। स्वयं दुर्बल होकर वे उस बलवान को महान विचार अर्पित करते हैं। वे इन्द्र से हरि घोड़े जोतने, शत्रु जनों को जीतने, और हाथ में वज्र लिए, लगाम थामे रथ पर चढ़ने की विनती करते हैं। इन्द्र ने खेतों में गायों के लिए युद्ध किया और दास का नाम तक मिटा दिया। अन्तिम चार मन्त्र दानियों का नाम लेकर धन्यवाद करते हैं: पुरुकुत्स के पुत्र त्रसदस्यु, जिनके दस श्वेत घोड़े उन्हें ले जाते हैं; मारुताश्व के लाल घोड़े; च्यवतान के सहस्र; और लक्ष्मण्य के पुत्र ध्वन्य, जिनका दान बाड़े में लौटती गायों की तरह आया।

33.1

महि॑ म॒हे त॒वसे॑ दीध्ये॒ नॄनिन्द्रा॑ये॒त्था त॒वसे॒ अत॑व्यान् ।
यो अ॑स्मै सुम॒तिं वाज॑सातौ स्तु॒तो जने॑ सम॒र्य॑श्चि॒केत॑

mahi mahe tavase dīdhye nṝnindrāyetthā tavase atavyān |
yo asmai sumatiṃ vājasātau stuto jane samaryaściketa

33.2

स त्वं न॑ इन्द्र धियसा॒नो अ॒र्कैर्हरी॑णां वृष॒न्योक्त्र॑मश्रेः ।
या इ॒त्था म॑घव॒न्ननु॒ जोषं॒ वक्षो॑ अ॒भि प्रार्यः स॑क्षि॒ जना॑न्

sa tvaṃ na indra dhiyasāno arkairharīṇāṃ vṛṣanyoktramaśreḥ |
yā itthā maghavannanu joṣaṃ vakṣo abhi prāryaḥ sakṣi janān

33.3

न ते त॑ इन्द्रा॒भ्य१॒॑स्मदृ॒ष्वायु॑क्तासो अब्र॒ह्मता॒ यदस॑न् ।
तिष्ठा॒ रथ॒मधि॒ तं व॑ज्रह॒स्ता र॒श्मिं दे॑व यमसे॒ स्वश्व॑ः

na te ta indrābhyasmadṛṣvāyuktāso abrahmatā yadasan |
tiṣṭhā rathamadhi taṃ vajrahastā raśmiṃ deva yamase svaśvaḥ

33.4

पु॒रू यत्त॑ इन्द्र॒ सन्त्यु॒क्था गवे॑ च॒कर्थो॒र्वरा॑सु॒ युध्य॑न् ।
त॒त॒क्षे सूर्या॑य चि॒दोक॑सि॒ स्वे वृषा॑ स॒मत्सु॑ दा॒सस्य॒ नाम॑ चित्

purū yatta indra santyukthā gave cakarthorvarāsu yudhyan |
tatakṣe sūryāya cidokasi sve vṛṣā samatsu dāsasya nāma cit

33.5

व॒यं ते त॑ इन्द्र॒ ये च॒ नर॒ः शर्धो॑ जज्ञा॒ना या॒ताश्च॒ रथा॑ः ।
आस्माञ्ज॑गम्यादहिशुष्म॒ सत्वा॒ भगो॒ न हव्य॑ः प्रभृ॒थेषु॒ चारु॑ः

vayaṃ te ta indra ye ca naraḥ śardho jajñānā yātāśca rathāḥ |
āsmāñjagamyādahiśuṣma satvā bhago na havyaḥ prabhṛtheṣu cāruḥ

33.6

प॒पृ॒क्षेण्य॑मिन्द्र॒ त्वे ह्योजो॑ नृ॒म्णानि॑ च नृ॒तमा॑नो॒ अम॑र्तः ।
स न॒ एनीं॑ वसवानो र॒यिं दा॒ः प्रार्यः स्तु॑षे तुविम॒घस्य॒ दान॑म्

papṛkṣeṇyamindra tve hyojo nṛmṇāni ca nṛtamāno amartaḥ |
sa na enīṃ vasavāno rayiṃ dāḥ prāryaḥ stuṣe tuvimaghasya dānam

33.7

ए॒वा न॑ इन्द्रो॒तिभि॑रव पा॒हि गृ॑ण॒तः शू॑र का॒रून् ।
उ॒त त्वचं॒ दद॑तो॒ वाज॑सातौ पिप्री॒हि मध्व॒ः सुषु॑तस्य॒ चारो॑ः

evā na indrotibhirava pāhi gṛṇataḥ śūra kārūn |
uta tvacaṃ dadato vājasātau piprīhi madhvaḥ suṣutasya cāroḥ

33.8

उ॒त त्ये मा॑ पौरुकु॒त्स्यस्य॑ सू॒रेस्त्र॒सद॑स्योर्हिर॒णिनो॒ ररा॑णाः ।
वह॑न्तु मा॒ दश॒ श्येता॑सो अस्य गैरिक्षि॒तस्य॒ क्रतु॑भि॒र्नु स॑श्चे

uta tye mā paurukutsyasya sūrestrasadasyorhiraṇino rarāṇāḥ |
vahantu mā daśa śyetāso asya gairikṣitasya kratubhirnu saśce

33.9

उ॒त त्ये मा॑ मारु॒ताश्व॑स्य॒ शोणा॒ः क्रत्वा॑मघासो वि॒दथ॑स्य रा॒तौ ।
स॒हस्रा॑ मे॒ च्यव॑तानो॒ ददा॑न आनू॒कम॒र्यो वपु॑षे॒ नार्च॑त्

uta tye mā mārutāśvasya śoṇāḥ kratvāmaghāso vidathasya rātau |
sahasrā me cyavatāno dadāna ānūkamaryo vapuṣe nārcat

33.10

उ॒त त्ये मा॑ ध्व॒न्य॑स्य॒ जुष्टा॑ लक्ष्म॒ण्य॑स्य सु॒रुचो॒ यता॑नाः ।
म॒ह्ना रा॒यः सं॒वर॑णस्य॒ ऋषे॑र्व्र॒जं न गाव॒ः प्रय॑ता॒ अपि॑ ग्मन्

uta tye mā dhvanyasya juṣṭā lakṣmaṇyasya suruco yatānāḥ |
mahnā rāyaḥ saṃvaraṇasya ṛṣervrajaṃ na gāvaḥ prayatā api gman

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)