पञ्चम मण्डल

सूक्त 29: सोम पीकर इन्द्र ने अहि को मारा

ऋषि: गौरिवीतिः शाक्त्यः · देवता: इन्द्रः, ९(प्रथमपादस्य) उशना वा · छन्द: त्रिष्टुप्

15 श्लोक · 29 में से 87

इस अध्याय में क्या होता है

सोम पीकर इन्द्र ने अहि को मारा

शक्ति के पुत्र गौरिवीति त्रिष्टुप् में इन्द्र की स्तुति करते हैं। मरुत इन्द्र का गान करते हैं; निचोड़ा सोम पीकर उन्होंने वज्र उठाया, अहि को मारा और युवा जलों को बहने दिया। उन्होंने द्युलोक और पृथ्वी को अलग थामा और फुफकारते दानव को मारा। एक साथ निन्यानबे दुर्ग तोड़े। मित्र अग्नि ने उनके लिए तीन सौ महिष पकाए, और वृत्र-वध से पहले उन्होंने सोम के तीन सरोवर पिए। कुत्स और उशना के साथ शुष्ण को कुचला; सूर्य का एक चक्र उखाड़ लिया। ऋषि कहते हैं कि गौरिवीति के स्तोत्रों ने उन्हें बढ़ाया, और सुन्दर वस्त्र या रथ जैसी गढ़ी नई प्रार्थनाएँ अर्पित करते हैं।

29.1

त्र्य॑र्य॒मा मनु॑षो दे॒वता॑ता॒ त्री रो॑च॒ना दि॒व्या धा॑रयन्त ।
अर्च॑न्ति त्वा म॒रुत॑ः पू॒तद॑क्षा॒स्त्वमे॑षा॒मृषि॑रिन्द्रासि॒ धीर॑ः

tryaryamā manuṣo devatātā trī rocanā divyā dhārayanta |
arcanti tvā marutaḥ pūtadakṣāstvameṣāmṛṣirindrāsi dhīraḥ

29.2

अनु॒ यदीं॑ म॒रुतो॑ मन्दसा॒नमार्च॒न्निन्द्रं॑ पपि॒वांसं॑ सु॒तस्य॑ ।
आद॑त्त॒ वज्र॑म॒भि यदहिं॒ हन्न॒पो य॒ह्वीर॑सृज॒त्सर्त॒वा उ॑

anu yadīṃ maruto mandasānamārcannindraṃ papivāṃsaṃ sutasya |
ādatta vajramabhi yadahiṃ hannapo yahvīrasṛjatsartavā u

29.3

उ॒त ब्र॑ह्माणो मरुतो मे अ॒स्येन्द्र॒ः सोम॑स्य॒ सुषु॑तस्य पेयाः ।
तद्धि ह॒व्यं मनु॑षे॒ गा अवि॑न्द॒दह॒न्नहिं॑ पपि॒वाँ इन्द्रो॑ अस्य

uta brahmāṇo maruto me asyendraḥ somasya suṣutasya peyāḥ |
taddhi havyaṃ manuṣe gā avindadahannahiṃ papivām̐ indro asya

29.4

आद्रोद॑सी वित॒रं वि ष्क॑भायत्संविव्या॒नश्चि॑द्भि॒यसे॑ मृ॒गं क॑ः ।
जिग॑र्ति॒मिन्द्रो॑ अप॒जर्गु॑राण॒ः प्रति॑ श्व॒सन्त॒मव॑ दान॒वं ह॑न्

ādrodasī vitaraṃ vi ṣkabhāyatsaṃvivyānaścidbhiyase mṛgaṃ kaḥ |
jigartimindro apajargurāṇaḥ prati śvasantamava dānavaṃ han

29.5

अध॒ क्रत्वा॑ मघव॒न्तुभ्यं॑ दे॒वा अनु॒ विश्वे॑ अददुः सोम॒पेय॑म् ।
यत्सूर्य॑स्य ह॒रित॒ः पत॑न्तीः पु॒रः स॒तीरुप॑रा॒ एत॑शे॒ कः

adha kratvā maghavantubhyaṃ devā anu viśve adaduḥ somapeyam |
yatsūryasya haritaḥ patantīḥ puraḥ satīruparā etaśe kaḥ

29.6

नव॒ यद॑स्य नव॒तिं च॑ भो॒गान्सा॒कं वज्रे॑ण म॒घवा॑ विवृ॒श्चत् ।
अर्च॒न्तीन्द्रं॑ म॒रुत॑ः स॒धस्थे॒ त्रैष्टु॑भेन॒ वच॑सा बाधत॒ द्याम्

nava yadasya navatiṃ ca bhogānsākaṃ vajreṇa maghavā vivṛścat |
arcantīndraṃ marutaḥ sadhasthe traiṣṭubhena vacasā bādhata dyām

29.7

सखा॒ सख्ये॑ अपच॒त्तूय॑म॒ग्निर॒स्य क्रत्वा॑ महि॒षा त्री श॒तानि॑ ।
त्री सा॒कमिन्द्रो॒ मनु॑ष॒ः सरां॑सि सु॒तं पि॑बद्वृत्र॒हत्या॑य॒ सोम॑म्

sakhā sakhye apacattūyamagnirasya kratvā mahiṣā trī śatāni |
trī sākamindro manuṣaḥ sarāṃsi sutaṃ pibadvṛtrahatyāya somam

29.8

त्री यच्छ॒ता म॑हि॒षाणा॒मघो॒ मास्त्री सरां॑सि म॒घवा॑ सो॒म्यापा॑ः ।
का॒रं न विश्वे॑ अह्वन्त दे॒वा भर॒मिन्द्रा॑य॒ यदहिं॑ ज॒घान॑

trī yacchatā mahiṣāṇāmagho māstrī sarāṃsi maghavā somyāpāḥ |
kāraṃ na viśve ahvanta devā bharamindrāya yadahiṃ jaghāna

29.9

उ॒शना॒ यत्स॑ह॒स्यै॒३॒॑रया॑तं गृ॒हमि॑न्द्र जूजुवा॒नेभि॒रश्वै॑ः ।
व॒न्वा॒नो अत्र॑ स॒रथं॑ ययाथ॒ कुत्से॑न दे॒वैरव॑नोर्ह॒ शुष्ण॑म्

uśanā yatsahasyairayātaṃ gṛhamindra jūjuvānebhiraśvaiḥ |
vanvāno atra sarathaṃ yayātha kutsena devairavanorha śuṣṇam

29.10

प्रान्यच्च॒क्रम॑वृह॒ः सूर्य॑स्य॒ कुत्सा॑या॒न्यद्वरि॑वो॒ यात॑वेऽकः ।
अ॒नासो॒ दस्यूँ॑रमृणो व॒धेन॒ नि दु॑र्यो॒ण आ॑वृणङ्मृ॒ध्रवा॑चः

prānyaccakramavṛhaḥ sūryasya kutsāyānyadvarivo yātave'kaḥ |
anāso dasyūm̐ramṛṇo vadhena ni duryoṇa āvṛṇaṅmṛdhravācaḥ

29.11

स्तोमा॑सस्त्वा॒ गौरि॑वीतेरवर्ध॒न्नर॑न्धयो वैदथि॒नाय॒ पिप्रु॑म् ।
आ त्वामृ॒जिश्वा॑ स॒ख्याय॑ चक्रे॒ पच॑न्प॒क्तीरपि॑ब॒ः सोम॑मस्य

stomāsastvā gaurivīteravardhannarandhayo vaidathināya piprum |
ā tvāmṛjiśvā sakhyāya cakre pacanpaktīrapibaḥ somamasya

29.12

नव॑ग्वासः सु॒तसो॑मास॒ इन्द्रं॒ दश॑ग्वासो अ॒भ्य॑र्चन्त्य॒र्कैः ।
गव्यं॑ चिदू॒र्वम॑पि॒धान॑वन्तं॒ तं चि॒न्नर॑ः शशमा॒ना अप॑ व्रन्

navagvāsaḥ sutasomāsa indraṃ daśagvāso abhyarcantyarkaiḥ |
gavyaṃ cidūrvamapidhānavantaṃ taṃ cinnaraḥ śaśamānā apa vran

29.13

क॒थो नु ते॒ परि॑ चराणि वि॒द्वान्वी॒र्या॑ मघव॒न्या च॒कर्थ॑ ।
या चो॒ नु नव्या॑ कृ॒णव॑ः शविष्ठ॒ प्रेदु॒ ता ते॑ वि॒दथे॑षु ब्रवाम

katho nu te pari carāṇi vidvānvīryā maghavanyā cakartha |
yā co nu navyā kṛṇavaḥ śaviṣṭha predu tā te vidatheṣu bravāma

29.14

ए॒ता विश्वा॑ चकृ॒वाँ इ॑न्द्र॒ भूर्यप॑रीतो ज॒नुषा॑ वी॒र्ये॑ण ।
या चि॒न्नु व॑ज्रिन्कृ॒णवो॑ दधृ॒ष्वान्न ते॑ व॒र्ता तवि॑ष्या अस्ति॒ तस्या॑ः

etā viśvā cakṛvām̐ indra bhūryaparīto januṣā vīryeṇa |
yā cinnu vajrinkṛṇavo dadhṛṣvānna te vartā taviṣyā asti tasyāḥ

29.15

इन्द्र॒ ब्रह्म॑ क्रि॒यमा॑णा जुषस्व॒ या ते॑ शविष्ठ॒ नव्या॒ अक॑र्म ।
वस्त्रे॑व भ॒द्रा सुकृ॑ता वसू॒यू रथं॒ न धीर॒ः स्वपा॑ अतक्षम्

indra brahma kriyamāṇā juṣasva yā te śaviṣṭha navyā akarma |
vastreva bhadrā sukṛtā vasūyū rathaṃ na dhīraḥ svapā atakṣam

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)