चतुर्थ मण्डल

सूक्त 32: गोतम वंशी उदार इन्द्र की स्तुति करते हैं

ऋषि: वामदेवो गौतमः · देवता: इन्द्रः, २३-२४ इन्द्राश्वौ · छन्द: गायत्री

24 श्लोक · 32 में से 58

इस अध्याय में क्या होता है

गोतम वंशी उदार इन्द्र की स्तुति करते हैं

वामदेव गौतम का इन्द्र को गायत्री छन्द में लम्बा सूक्त, अन्तिम दो मन्त्र इन्द्र के घोड़ों को। हे वृत्रहन्ता, बड़ी सहायता के साथ आओ। स्तोत्र लाने वाले गोतम वंशियों ने तुम्हें बढ़ाया है; हमें वीरों सहित यश दो। तुम सबके साझे हो, इसलिए हम तुम्हें पुकारते हैं। हमारा पुरोडाश और हमारी वाणी वैसे स्वीकारो जैसे वर कन्या को। हम सहस्र जुते घोड़े, सोम के सौ माप, सहस्रों गायें और सोने के दस कलश माँगते हैं; तुम बड़े दाता हो, बहुत दो, थोड़ा नहीं। अन्त में इन्द्र के दो भूरे घोड़ों की स्तुति है, जो मार्ग पर नए खम्भे पर रखी छोटी गुड़िया जैसे शोभते हैं।

32.1

आ तू न॑ इन्द्र वृत्रहन्न॒स्माक॑म॒र्धमा ग॑हि ।
म॒हान्म॒हीभि॑रू॒तिभि॑ः

ā tū na indra vṛtrahannasmākamardhamā gahi |
mahānmahībhirūtibhiḥ

32.2

भृमि॑श्चिद्घासि॒ तूतु॑जि॒रा चि॑त्र चि॒त्रिणी॒ष्वा ।
चि॒त्रं कृ॑णोष्यू॒तये॑

bhṛmiścidghāsi tūtujirā citra citriṇīṣvā |
citraṃ kṛṇoṣyūtaye

32.3

द॒भ्रेभि॑श्चि॒च्छशी॑यांसं॒ हंसि॒ व्राध॑न्त॒मोज॑सा ।
सखि॑भि॒र्ये त्वे सचा॑

dabhrebhiścicchaśīyāṃsaṃ haṃsi vrādhantamojasā |
sakhibhirye tve sacā

32.4

व॒यमि॑न्द्र॒ त्वे सचा॑ व॒यं त्वा॒भि नो॑नुमः ।
अ॒स्मा॑स्माँ॒ इदुद॑व

vayamindra tve sacā vayaṃ tvābhi nonumaḥ |
asmāsmām̐ idudava

32.5

स न॑श्चि॒त्राभि॑रद्रिवोऽनव॒द्याभि॑रू॒तिभि॑ः ।
अना॑धृष्टाभि॒रा ग॑हि

sa naścitrābhiradrivo'navadyābhirūtibhiḥ |
anādhṛṣṭābhirā gahi

32.6

भू॒यामो॒ षु त्वाव॑त॒ः सखा॑य इन्द्र॒ गोम॑तः ।
युजो॒ वाजा॑य॒ घृष्व॑ये

bhūyāmo ṣu tvāvataḥ sakhāya indra gomataḥ |
yujo vājāya ghṛṣvaye

32.7

त्वं ह्येक॒ ईशि॑ष॒ इन्द्र॒ वाज॑स्य॒ गोम॑तः ।
स नो॑ यन्धि म॒हीमिष॑म्

tvaṃ hyeka īśiṣa indra vājasya gomataḥ |
sa no yandhi mahīmiṣam

32.8

न त्वा॑ वरन्ते अ॒न्यथा॒ यद्दित्स॑सि स्तु॒तो म॒घम् ।
स्तो॒तृभ्य॑ इन्द्र गिर्वणः

na tvā varante anyathā yadditsasi stuto magham |
stotṛbhya indra girvaṇaḥ

32.9

अ॒भि त्वा॒ गोत॑मा गि॒रानू॑षत॒ प्र दा॒वने॑ ।
इन्द्र॒ वाजा॑य॒ घृष्व॑ये

abhi tvā gotamā girānūṣata pra dāvane |
indra vājāya ghṛṣvaye

32.10

प्र ते॑ वोचाम वी॒र्या॒३॒॑ या म॑न्दसा॒न आरु॑जः ।
पुरो॒ दासी॑र॒भीत्य॑

pra te vocāma vīryā yā mandasāna ārujaḥ |
puro dāsīrabhītya

32.11

ता ते॑ गृणन्ति वे॒धसो॒ यानि॑ च॒कर्थ॒ पौंस्या॑ ।
सु॒तेष्वि॑न्द्र गिर्वणः

tā te gṛṇanti vedhaso yāni cakartha pauṃsyā |
suteṣvindra girvaṇaḥ

32.12

अवी॑वृधन्त॒ गोत॑मा॒ इन्द्र॒ त्वे स्तोम॑वाहसः ।
ऐषु॑ धा वी॒रव॒द्यश॑ः

avīvṛdhanta gotamā indra tve stomavāhasaḥ |
aiṣu dhā vīravadyaśaḥ

32.13

यच्चि॒द्धि शश्व॑ता॒मसीन्द्र॒ साधा॑रण॒स्त्वम् ।
तं त्वा॑ व॒यं ह॑वामहे

yacciddhi śaśvatāmasīndra sādhāraṇastvam |
taṃ tvā vayaṃ havāmahe

32.14

अ॒र्वा॒ची॒नो व॑सो भवा॒स्मे सु म॒त्स्वान्ध॑सः ।
सोमा॑नामिन्द्र सोमपाः

arvācīno vaso bhavāsme su matsvāndhasaḥ |
somānāmindra somapāḥ

32.15

अ॒स्माकं॑ त्वा मती॒नामा स्तोम॑ इन्द्र यच्छतु ।
अ॒र्वागा व॑र्तया॒ हरी॑

asmākaṃ tvā matīnāmā stoma indra yacchatu |
arvāgā vartayā harī

32.16

पु॒रो॒ळाशं॑ च नो॒ घसो॑ जो॒षया॑से॒ गिर॑श्च नः ।
व॒धू॒युरि॑व॒ योष॑णाम्

puroḻāśaṃ ca no ghaso joṣayāse giraśca naḥ |
vadhūyuriva yoṣaṇām

32.17

स॒हस्रं॒ व्यती॑नां यु॒क्ताना॒मिन्द्र॑मीमहे ।
श॒तं सोम॑स्य खा॒र्य॑ः

sahasraṃ vyatīnāṃ yuktānāmindramīmahe |
śataṃ somasya khāryaḥ

32.18

स॒हस्रा॑ ते श॒ता व॒यं गवा॒मा च्या॑वयामसि ।
अ॒स्म॒त्रा राध॑ एतु ते

sahasrā te śatā vayaṃ gavāmā cyāvayāmasi |
asmatrā rādha etu te

32.19

दश॑ ते क॒लशा॑नां॒ हिर॑ण्यानामधीमहि ।
भू॒रि॒दा अ॑सि वृत्रहन्

daśa te kalaśānāṃ hiraṇyānāmadhīmahi |
bhūridā asi vṛtrahan

32.20

भूरि॑दा॒ भूरि॑ देहि नो॒ मा द॒भ्रं भूर्या भ॑र ।
भूरि॒ घेदि॑न्द्र दित्ससि

bhūridā bhūri dehi no mā dabhraṃ bhūryā bhara |
bhūri ghedindra ditsasi

32.21

भू॒रि॒दा ह्यसि॑ श्रु॒तः पु॑रु॒त्रा शू॑र वृत्रहन् ।
आ नो॑ भजस्व॒ राध॑सि

bhūridā hyasi śrutaḥ purutrā śūra vṛtrahan |
ā no bhajasva rādhasi

32.22

प्र ते॑ ब॒भ्रू वि॑चक्षण॒ शंसा॑मि गोषणो नपात् ।
माभ्यां॒ गा अनु॑ शिश्रथः

pra te babhrū vicakṣaṇa śaṃsāmi goṣaṇo napāt |
mābhyāṃ gā anu śiśrathaḥ

32.23

क॒नी॒न॒केव॑ विद्र॒धे नवे॑ द्रुप॒दे अ॑र्भ॒के ।
ब॒भ्रू यामे॑षु शोभेते

kanīnakeva vidradhe nave drupade arbhake |
babhrū yāmeṣu śobhete

32.24

अरं॑ म उ॒स्रया॒म्णेऽर॒मनु॑स्रयाम्णे ।
ब॒भ्रू यामे॑ष्व॒स्रिधा॑

araṃ ma usrayāmṇe'ramanusrayāmṇe |
babhrū yāmeṣvasridhā

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)