तृतीय मण्डल

सूक्त 58: सोम के लिए अश्विनों का आह्वान

ऋषि: गाथिनो विश्वामित्रः · देवता: अश्विनौ · छन्द: त्रिष्टुप्

9 श्लोक · 58 में से 62

इस अध्याय में क्या होता है

सोम के लिए अश्विनों का आह्वान

अश्विनों के प्रति विश्वामित्र के नौ त्रिष्टुप् मन्त्र। धेनु प्राचीन, वाञ्छित दूध देती है; उषा की स्तुति ने अश्विनों को जगाया है। सुजुते घोड़ों और सुघड़ रथ वाले अश्विनों से सोम कूटने वाले पत्थर की पुकार सुनने को कहा गया है। प्राचीन विप्रों ने कहा है कि वे विपत्ति हरने को सबसे शीघ्र आते हैं। उनकी मित्रता पुरानी और कल्याणकारी है, और उनका धन जाह्नवी के जनों के पास है। वायु और उसके वाहनों के साथ नासत्य पिछले दिन रखा सोम पिएँ। ऋत से जन्मा उनका रथ क्षण भर में द्यावापृथिवी का चक्कर लगाता है; वे सोम निचोड़ने वाले के घर आएँ।

58.1

धे॒नुः प्र॒त्नस्य॒ काम्यं॒ दुहा॑ना॒न्तः पु॒त्रश्च॑रति॒ दक्षि॑णायाः ।
आ द्यो॑त॒निं व॑हति शु॒भ्रया॑मो॒षस॒ः स्तोमो॑ अ॒श्विना॑वजीगः

dhenuḥ pratnasya kāmyaṃ duhānāntaḥ putraścarati dakṣiṇāyāḥ |
ā dyotaniṃ vahati śubhrayāmoṣasaḥ stomo aśvināvajīgaḥ

58.2

सु॒युग्व॑हन्ति॒ प्रति॑ वामृ॒तेनो॒र्ध्वा भ॑वन्ति पि॒तरे॑व॒ मेधा॑ः ।
जरे॑थाम॒स्मद्वि प॒णेर्म॑नी॒षां यु॒वोरव॑श्चकृ॒मा या॑तम॒र्वाक्

suyugvahanti prati vāmṛtenordhvā bhavanti pitareva medhāḥ |
jarethāmasmadvi paṇermanīṣāṃ yuvoravaścakṛmā yātamarvāk

58.3

सु॒युग्भि॒रश्वै॑ः सु॒वृता॒ रथे॑न॒ दस्रा॑वि॒मं शृ॑णुतं॒ श्लोक॒मद्रे॑ः ।
किम॒ङ्ग वां॒ प्रत्यव॑र्तिं॒ गमि॑ष्ठा॒हुर्विप्रा॑सो अश्विना पुरा॒जाः

suyugbhiraśvaiḥ suvṛtā rathena dasrāvimaṃ śṛṇutaṃ ślokamadreḥ |
kimaṅga vāṃ pratyavartiṃ gamiṣṭhāhurviprāso aśvinā purājāḥ

58.4

आ म॑न्येथा॒मा ग॑तं॒ कच्चि॒देवै॒र्विश्वे॒ जना॑सो अ॒श्विना॑ हवन्ते ।
इ॒मा हि वां॒ गोऋ॑जीका॒ मधू॑नि॒ प्र मि॒त्रासो॒ न द॒दुरु॒स्रो अग्रे॑

ā manyethāmā gataṃ kaccidevairviśve janāso aśvinā havante |
imā hi vāṃ goṛjīkā madhūni pra mitrāso na dadurusro agre

58.5

ति॒रः पु॒रू चि॑दश्विना॒ रजां॑स्याङ्गू॒षो वां॑ मघवाना॒ जने॑षु ।
एह या॑तं प॒थिभि॑र्देव॒यानै॒र्दस्रा॑वि॒मे वां॑ नि॒धयो॒ मधू॑नाम्

tiraḥ purū cidaśvinā rajāṃsyāṅgūṣo vāṃ maghavānā janeṣu |
eha yātaṃ pathibhirdevayānairdasrāvime vāṃ nidhayo madhūnām

58.6

पु॒रा॒णमोक॑ः स॒ख्यं शि॒वं वां॑ यु॒वोर्न॑रा॒ द्रवि॑णं ज॒ह्नाव्या॑म् ।
पुन॑ः कृण्वा॒नाः स॒ख्या शि॒वानि॒ मध्वा॑ मदेम स॒ह नू स॑मा॒नाः

purāṇamokaḥ sakhyaṃ śivaṃ vāṃ yuvornarā draviṇaṃ jahnāvyām |
punaḥ kṛṇvānāḥ sakhyā śivāni madhvā madema saha nū samānāḥ

58.7

अश्वि॑ना वा॒युना॑ यु॒वं सु॑दक्षा नि॒युद्भि॑श्च स॒जोष॑सा युवाना ।
नास॑त्या ति॒रोअ॑ह्न्यं जुषा॒णा सोमं॑ पिबतम॒स्रिधा॑ सुदानू

aśvinā vāyunā yuvaṃ sudakṣā niyudbhiśca sajoṣasā yuvānā |
nāsatyā tiroahnyaṃ juṣāṇā somaṃ pibatamasridhā sudānū

58.8

अश्वि॑ना॒ परि॑ वा॒मिष॑ः पुरू॒चीरी॒युर्गी॒र्भिर्यत॑माना॒ अमृ॑ध्राः ।
रथो॑ ह वामृत॒जा अद्रि॑जूत॒ः परि॒ द्यावा॑पृथि॒वी या॑ति स॒द्यः

aśvinā pari vāmiṣaḥ purūcīrīyurgīrbhiryatamānā amṛdhrāḥ |
ratho ha vāmṛtajā adrijūtaḥ pari dyāvāpṛthivī yāti sadyaḥ

58.9

अश्वि॑ना मधु॒षुत्त॑मो यु॒वाकु॒ः सोम॒स्तं पा॑त॒मा ग॑तं दुरो॒णे ।
रथो॑ ह वां॒ भूरि॒ वर्प॒ः करि॑क्रत्सु॒ताव॑तो निष्कृ॒तमाग॑मिष्ठः

aśvinā madhuṣuttamo yuvākuḥ somastaṃ pātamā gataṃ duroṇe |
ratho ha vāṃ bhūri varpaḥ karikratsutāvato niṣkṛtamāgamiṣṭhaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)