द्वितीय मण्डल

सूक्त 37: ऋतुओं के साथ द्रविणोदा का सोमपान

ऋषि: गृत्समद (आङ्गिरसः शौनहोत्रः पश्चाद्) भार्गवः शौनकः · देवता: ऋतुदेवताः १-४ द्रविणोदा ऋतवश्च, ५ अश्विनौ ऋतवश्च, ६ अग्निः ऋतुश्च · छन्द: जगती

6 श्लोक · 37 में से 43

इस अध्याय में क्या होता है

ऋतुओं के साथ द्रविणोदा का सोमपान

गृत्समद का जगती सूक्त, पिछले सूक्त का साथी। पहले चार मन्त्र धन देने वाले द्रविणोदा को ऋतुओं के साथ सोम पीने बुलाते हैं: होता के पात्र से, पोता के, नेष्टा के, और अन्त में चौथे, अमिश्रित, अमर पात्र से। वनस्पति से दृढ़ और अक्षत रहने को कहा गया है। पाँचवाँ मन्त्र दोनों अश्विनों को बुलाता है कि मनुष्यों को ढोने वाला रथ जोतें, यहाँ आकर घोड़े खोलें और मधु मिला सोम पियें। अन्तिम मन्त्र अग्नि से कहता है कि समिधा, आहुति, प्रार्थना और स्तुति को स्वीकार करें, और उत्सुक सब देवों को ऋतु के साथ हवि पिलाएँ।

37.1

मन्द॑स्व हो॒त्रादनु॒ जोष॒मन्ध॒सोऽध्व॑र्यव॒ः स पू॒र्णां व॑ष्ट्या॒सिच॑म् ।
तस्मा॑ ए॒तं भ॑रत तद्व॒शो द॒दिर्हो॒त्रात्सोमं॑ द्रविणोद॒ः पिब॑ ऋ॒तुभि॑ः

mandasva hotrādanu joṣamandhaso'dhvaryavaḥ sa pūrṇāṃ vaṣṭyāsicam |
tasmā etaṃ bharata tadvaśo dadirhotrātsomaṃ draviṇodaḥ piba ṛtubhiḥ

37.2

यमु॒ पूर्व॒महु॑वे॒ तमि॒दं हु॑वे॒ सेदु॒ हव्यो॑ द॒दिर्यो नाम॒ पत्य॑ते ।
अ॒ध्व॒र्युभि॒ः प्रस्थि॑तं सो॒म्यं मधु॑ पो॒त्रात्सोमं॑ द्रविणोद॒ः पिब॑ ऋ॒तुभि॑ः

yamu pūrvamahuve tamidaṃ huve sedu havyo dadiryo nāma patyate |
adhvaryubhiḥ prasthitaṃ somyaṃ madhu potrātsomaṃ draviṇodaḥ piba ṛtubhiḥ

37.3

मेद्य॑न्तु ते॒ वह्न॑यो॒ येभि॒रीय॒सेऽरि॑षण्यन्वीळयस्वा वनस्पते ।
आ॒यूया॑ धृष्णो अभि॒गूर्या॒ त्वं ने॒ष्ट्रात्सोमं॑ द्रविणोद॒ः पिब॑ ऋ॒तुभि॑ः

medyantu te vahnayo yebhirīyase'riṣaṇyanvīḻayasvā vanaspate |
āyūyā dhṛṣṇo abhigūryā tvaṃ neṣṭrātsomaṃ draviṇodaḥ piba ṛtubhiḥ

37.4

अपा॑द्धो॒त्रादु॒त पो॒त्राद॑मत्तो॒त ने॒ष्ट्राद॑जुषत॒ प्रयो॑ हि॒तम् ।
तु॒रीयं॒ पात्र॒ममृ॑क्त॒मम॑र्त्यं द्रविणो॒दाः पि॑बतु द्राविणोद॒सः

apāddhotrāduta potrādamattota neṣṭrādajuṣata prayo hitam |
turīyaṃ pātramamṛktamamartyaṃ draviṇodāḥ pibatu drāviṇodasaḥ

37.5

अ॒र्वाञ्च॑म॒द्य य॒य्यं॑ नृ॒वाह॑णं॒ रथं॑ युञ्जाथामि॒ह वां॑ वि॒मोच॑नम् ।
पृ॒ङ्क्तं ह॒वींषि॒ मधु॒ना हि कं॑ ग॒तमथा॒ सोमं॑ पिबतं वाजिनीवसू

arvāñcamadya yayyaṃ nṛvāhaṇaṃ rathaṃ yuñjāthāmiha vāṃ vimocanam |
pṛṅktaṃ havīṃṣi madhunā hi kaṃ gatamathā somaṃ pibataṃ vājinīvasū

37.6

जोष्य॑ग्ने स॒मिधं॒ जोष्याहु॑तिं॒ जोषि॒ ब्रह्म॒ जन्यं॒ जोषि॑ सुष्टु॒तिम् ।
विश्वे॑भि॒र्विश्वाँ॑ ऋ॒तुना॑ वसो म॒ह उ॒शन्दे॒वाँ उ॑श॒तः पा॑यया ह॒विः

joṣyagne samidhaṃ joṣyāhutiṃ joṣi brahma janyaṃ joṣi suṣṭutim |
viśvebhirviśvām̐ ṛtunā vaso maha uśandevām̐ uśataḥ pāyayā haviḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)